နေပျဳဒဝ်၊ ဂိတုအေဗရာ ၂၄
သ္ပပတမ်နူကဵု ပရေၚ်သီအဝဵုတုဲ အရာကေတ်ကၠုၚ်လဝ်ဒၞာဲသမ္မတ ဒှ်မံၚ်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဍုၚ် အဆံၚ်တာလျိုၚ်သၠုၚ်အိုတ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ်ဝွံ လ္တူဂဥုပ်သ္ကိုပ်က္ဍိုက်ပ်ဒပ်ပၞာန် ညးရုဲစှ်လဝ် အတိုၚ်ပၟိက်စိုတ်ညးဏံဂှ် ညံၚ်ဂွံအုပ်ဓလီုသြဇာ ကၠောန်ကၠုၚ်မံၚ်ရ။
သွက်သမ္မတကေုာံ ရုၚ်သမ္မတဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ဂွံလ္ၚတ်သ္ၚဳဂၠိပ်ကဵုကသပ် ကိစ္စဆေၚ်စပ်ကဵု ပရေၚ်ဂီုကၠီုကောန်ဂကူ ကဏ္ဍနာနာတံမာန်ဂှ် ဝန်ဇၞော်ရုၚ်သမ္မတ ဥူတေန်အံၚ်သာန် ဂှ် ခါန်ကၞက်ကဵုဏာတာလျိုၚ် ပူဂိုလ်ကဵုကသပ်ဆေၚ်စပ်ကဵု ပရေၚ်ဂီုကၠီု ကောန်ဂကူရောၚ် လလောၚ်တြးလဝ် အပ္ဍဲဂိတုအေဗရာ ၂၂ မဒှ်ရ။
သ္ကိုပ်ပၞာန် ဂဥုပ်ဒပ်ဍာ်တြေံ ဥူတေန်အံၚ်သာန် ဝွံ အပ္ဍဲဂကောံ အလဵုအသဳကၟိန်ဍုၚ် ဒပ်ပၞာန်ပၠတရဴလဝ်လၟုဟ်ဂှ် ဒှ်ဝန်ဇၞော် ပရေၚ်ပလံၚ်ဗစိုပ်တုဲ အပ္ဍဲကဵုလက်ထက်ကဝ်မယှေန်ပၞာန်ဂှ်လေဝ် ဒှ်လဝ်ဝန်ဇၞော် ဌာနဝန်ဇၞော်ရုၚ်သမ္မတဍုၚ် စၟတ်(၁) ရ။
အဆံၚ်တာလျိုၚ် ပူဂိုလ်ကဵုကသပ်ဆေၚ်စပ်ကဵု ပရေၚ်ဂီုကၠီု ကောန်ဂကူဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကၠောန်ကေတ်သက်က်တုဲ သမ္မတကၟိန်ဍုၚ် ညံၚ်ဂွံအုပ်ဓလီုလဝ်အဝဵု လ္တူဂဥုပ်သ္ကိုပ်က္ဍိုက်ပ် ဒပ်ပၞာန်မာန် ကၠောန်ဗဒှ်ကေတ်လဝ် အရာဗီုဏံရောၚ် ရဲပွဳဗွိုၚ်ဂကောံဒပ် CDM တံ သ္ၚဳဂၠိပ်အိုတ်ရ။
အကာဲအရာပြဟ်ဟ်ဏံမ္ဂး ဂဥုပ်ဒပ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ယေဝ်ဝေန်ဥူဂှ် ဆေၚ်စပ်ကဵုပရေၚ်ဒပ်ပၞာန်တုဲ ဖျေံလဝ်မူဝါဒတၟိတၟိတံ ဟၟဲဏီတုဲ၊ အတိုၚ်လၟေၚ်တရဴ ဂဥုပ်ဒပ်တြေံ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ထမံက်ကၠုၚ်လဝ် ရုပ်ရဴတံဂှ်ဟေၚ် ဒးဆက်ကၠောန်မံၚ်ရ။
တုဲပၠန် တန်တဴကဵု သဘဴလစွံစိုတ်သမ္မတတုဲ ဂဥုပ်သ္ကိုပ်က္ဍိုက်ပ် ဒပ်ပၞာန်ဂှ် ဒးချဳဒရာၚ်ဗက်အာ အတိုၚ်အစဳဇန်ပရေၚ်ပၞာန်တံရောၚ် ရဲပွဳဗွိုၚ် ဂကောံဒပ် CDM ကေုာံ ညးလ္ၚတ်ပရေၚ်ပၞာန်တံ ထံက်ထ္ၜးအိုတ်ရ။
နကဵုအလဵုဇကု ဂဥုပ်ဒပ်လေဝ် အတိုၚ်ဂဥုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် မေန်အံၚ်လှိုၚ် ဖျေံကဵုလဝ်တံဂှ် ဆက်မၚ်မွဲ ဒဂေတ်ဗက်အာတုဲ လ္တူလၟေၚ်တရဴ ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ အပ္ဍဲပရေၚ်ပၠတရဴအလဵုအသဳဂှ် ဆက်ကွာ်အာတုဲ ယိုက်ဂၠေၚ်အာတာလျိုၚ်ရောၚ် အပ္ဍဲအသေအဟာန် ဒုၚ်တဲတာလျိုၚ်ဂဥုပ်ဒပ်ဂှ် ဟီုလဝ်ရောၚ်။
အပ္ဍဲဂိတုအေဗရာ ၂၂ ဂှ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ယေဝ်ဝေန်ဥူ အခိၚ်အာဆဵုဂဗလဝ်ကဵု ဂကောံသ္ၚိကၟိန် ညးတာလျိုၚ်၊ ကောန်ပၞာန် ပ္ဍဲဒပ်မကွေဂှ်တှ်ေ စပ်ကဵုအကာဲအရာ ပေါဲဗတိုက်ဒးဇီုကပိုက်မံၚ်လၟုဟ်တံမ္ဂး နကဵုပရေၚ်ပၞာန် ဗီုလဵုဂွံကလေၚ်ပလန်ဏာရော ရမျှၚ်ကမြေဲ ဗီုဂဥုပ်ဒပ်တြေံ ဟီုဂးလဝ်တံဂှ် ဟွံဂွံဆဵုလဝ်ပုဟ်။
အတိုၚ်လိက်ပရိုၚ်တြးဝါဒတံ ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ်မ္ဂး သွက်ဂွံစဵုဒၞာဍုၚ် ဗွဲမဂီုကၠီုမာန်ဂှ် အစောံစရာဲပၞာန် ညံၚ်ဂွံထတ်မြက်ကေက်သ္ကာ၊ အရာဒဂေတ်ဗက်စေဝ်ပၞောန်တံကီု၊ အစောန်စရာဲပရေၚ်အုပ်ဓုပ်၊ အရာကလၚ်အမိၚ် အသံပညာပၞာန်၊ သွက်ပရေၚ်ပညာ ကၟိန်အိန်ထံၚ်ကောန်ဇာတ် ကောန်ဒပ်ဂမၠိုၚ်တံကဵု ပရေၚ်သက်သာ သၠဲလး ဂကောံသ္ၚိကၟိန်အပ္ဍဲဒပ်တံဟေၚ် ဟီုဂးလဝ်ရ။
ပြဟ်ဟ်ဏံ အခန်ကဏ္ဍဂဥုပ်ဒပ်ဂှ် မုလေဝ်ဟၟဲဏီတုဲ ရံၚ်အာဗီုပြၚ် ဒးနွံမံၚ်သၟဝ်အသံ ပရေၚ်ထိၚ်ချုက်ကောပ်ကာဲ အတိုၚ်ပၟိက်ဆန္ဒ သမ္မတတၠအဝဵုဟေၚ်ရဂှ် ဗိုလ်ဇၞော် CDM ဇြေန်ယဝ် ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“အခိၚ်လၟုဟ်ဏံ ယေဝ်ဝေန်ဥူ ဂှ်တှ်ေ ညံၚ်ရဴဗ္ဂဲကၠေံ ဂေတ်ပါတ်မံၚ်ဂမျိုၚ်ဂၠာဲမံၚ်။ အခန်ကဏ္ဍညးတေံ မုလေဝ်ဟၟဲပုဟ်။ အတိုၚ်စၠတ်ထဝ် ဟွံသေၚ်မ္ဂး ရုၚ်သမ္မတ ဂကောံအလဵုအသဳတံ စၞောန်ပ္ညုၚ်နၚ်ဂှ်ဟေၚ် ဒးထမံက်ရုပ်ရဴပရေၚ်ပၞာန်တံ ဒးဗက်ကၠောန်အာ အဆံၚ်ဆံၚ်တံရ။ ဣဏံဂှ် ယဝ်ရဒှ်သမ္မတ၊ စၠတ်ထဝ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံမရုဲစှ်လဝ် ဇေတ်တ်မ္ဂးတှ်ေ တၠုၚ်လအာဗီုဏံ ခိုဟ်ဗွဲမလောန်ရ။ ဆဂး အရာပရေၚ်ဏံဂှ် အတိုၚ်ပၟိက်ဆန္ဒ မေန်အံၚ်လှိုၚ်ရဏောၚ်။ ညးတေံဂှ် ဒှ်တၠအဝဵုတုဲ ၜိုန်ရပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်ကီုလေဝ် လ္တူဂဥုပ်ဒပ်ဂှ်တှ်ေ လိုန်ကအ်ကုတ်ဗတတုဲ ထိၚ်ချုက်စွံကြေပ်ပ်ဏောၚ် ဒးဟီုရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အတိုၚ်သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ၂၀၀၈ ၝောံပိုဒ် ၂၀ (ဂ) မ္ဂး ဂဥုပ်သ္ကိုပ်က္ဍိုက်ပ်ဒပ်ပၞာန်ဝွံ ဒှ်ညးဇၞော်အိုတ် ဂကောံရပ်လွဟ် ဖအိုတ်ရောၚ်ဂှ် ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ စပ်ကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီုတုဲ အပ္ဍဲလက်ထက်အလဵုအသဳ ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ ၜါအဆက်လောန်ကၠုၚ်တေံမ္ဂး သမ္မတကၟိန်ဍုၚ်ဂှ် ၜက်နူဂဥုပ်ဒပ်တုဲ ဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ်အမိၚ်တံဂှ် ကၠောန်ဟွံဂွံ အကာဲအရာ ဒှ်ကၠုၚ်လဝ်ရ။
ဆဂး အပ္ဍဲလက်ထက်အလဵုအသဳပၞာန် ပြံၚ်သၠာဲဏာဗီုပြၚ်ညးဍုၚ်ကွာန် သမ္မတသီအဝဵု ဂဥုပ်ဒပ်တြေံ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် လၟုဟ်ဝွံတှ်ေ ဒှ်မံၚ်ဂတးဂတန် မဒှ်ရ။
သွက်ဂွံဒှ်သမ္မတဂှ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် သီကေတ်ထောံ အဝဵုဍုၚ်တုဲ ကြဴနူ ၅ သၞာံဂှ် ထောံကၠေံတာလျိုၚ် ဂဥုပ်ဒပ်ကီုလေဝ် အပ္ဍဲလပါ်သွာၚ်ပရေၚ်စဵုဒၞာကဵု ပရေၚ်ဂီုကၠီုတံမ္ဂး လ္တူဒပ်ပၞာန်ဂှ် နကဵုအမိၚ် ဆက်တုဲစၞောန်ပ္ညုၚ်မံၚ်ဖိုဟ်ရောၚ်။ ဗွဲတၟေၚ်မ္ဂး အပ္ဍဲဂိတုအေဗရာ ၂၁ ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ကောံဓရီု ပရေၚ်စဵုဒၞာဂီုကၠီု(ကာလုံ) ဂှ် စပ်ကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီုတုဲ အတိုၚ်အကာဲအရာ ပရေၚ်ကတဵုဒှ်မံၚ်အပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ်တှ်ေ ဒပ်ပၞာန်ကဵု ဒပ်ဗၠာဲသၟိၚ်တံ ဒးပါလုပ်သောၚ်ကလးမံၚ်တုဲ အရာမ္ဒးသၠုၚ်ပတိုန် အစောံစရာဲကေုာံ ဇြဟတ်တံဂှ် ဒးဆက်ကၠောန်အာရောၚ် သ္ဂးလဝ်ရ။
အပ္ဍဲကဵုကောံဓရီု ဂကောံအလဵုအသဳကၟိန်ဍုၚ်ပၠန်လေဝ် ဘိက်ပၟိၚ် EAO တံ သွက်ဂွံသဳကၠဳပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် အပ္ဍဲပွိုၚ် ၁၀၀ တ္ၚဲတုဲ၊ PDF တံ ညံၚ်ဂွံဖျေံလွဟ်ဂှ် ဟီုဂးလဝ်သၟးဟွံက၊ အရာဒှ်ဟွံမာန်တံ ယဝ်ရ အာတ်မိက်မံၚ်မ္ဂး အရာထေက်ကြိုက် ဒးကၠောန်ထေက်တံဂှ် ကၠောန်အာရောၚ် ဘပဠမံၚ်ကီုရောၚ်။
ဣဏံဝွံ သွက်ပရေၚ်ညဳသၟဟ် အလုံကောန်ဂကူမ္ဂး ၜက်အာနူကဵုအရေဝ်ဂလာန် ညးယိုက်ဂၠေၚ်မံၚ်တာလျိုၚ် သမ္မတမွဲတုဲ ဒှ်မံၚ်မအရေဝ် ညးပၠတရဴဒပ်ပၞာန် ဂဥုပ်ဒပ်မွဲတၠရောၚ် ရဲပွဳဗွိုၚ် ဂကောံဒပ် CDM ကေုာံ ညးလ္ၚတ်ပရေၚ်ပၞာန်တံ ပါ်ပါဲမံၚ်အိုတ်ရ။
မွဲလပါ်ပၠန် စပ်ကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီုကေုာံ ပရေၚ်အုပ်လဒမ်သၞောဝ်ဓဝ်၊ ပရေၚ်ဆက်ဆောံဂၠးကဝ်၊ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် ကေုာံ ကိစ္စချူခၞံ ပရေၚ်ဥပဒေတံဂှ် သွက်ဂွံကဵုကသပ်ကုအလဵုအသဳကီု အပ္ဍဲကဵုဂကောံကံၚ်သဳ တေၚ်ဗၚ်ကဵုကသပ် သမ္မတဒက်ပ္တန်လဝ်ဂှ်လေဝ် ညးတာလျိုၚ်အဆံၚ်သၠုၚ် နူဒပ်ပၞာန်တံဂှ်ဟေၚ် ကဵုသ္ကိုပ်သ္က ပၠတရဴမံၚ်ရောၚ်။
တုဲပၠန် အပ္ဍဲဒၞာဲညးတာလျိုၚ်အဆံၚ်သၠုၚ် ဂကောံအလဵုအသဳကၟိန်ဍုၚ် ကေုာံ စၠတ်ထဝ်ပိတၚ် အပ္ဍဲဂကောံ ဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ် တံဂှ်လေဝ် သွက်ညးတာလျိုၚ်ပၞာန်တြေံ ၜးလဝ်ကယျိုၚ် ကောန်ကွာန်တံ ညံၚ်ဂွံပၠတရဴအာမာန်ဂှ် အလဵုဇကု ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟေၚ် စဳရေၚ်ဖန်ဇန်လဝ် မဒှ်ရ။
သမ္မတ မေန်အံၚ်လှိုၚ် ထမံက်မံၚ်ဗီုပြၚ်ရုပ်ရဴ ညံၚ်ရဴအလဵုအသဳ ဒးဒုၚ်ရုဲစှ်လဝ်ဂှ်တှ်ေ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု ကောန်ကွးတမ်အရၚ် ညးတာလျိုၚ်ပၞာန်ကလၚ်အမိၚ် ဒဂေတ်ဗက်အသံညး သၟးရဂှ်တှ်ေ ရန်လဝ် သွက်ဂွံထိၚ်ဓဝ်အဝဵု ဒၞာဲအလုံအိုဿီုရောၚ် နူကဵုဂကောံလ္ၚတ် ပရေၚ်ပၞာန်ကေုာံ ပရေၚ်ဂီုကၠီုဗၟာ MDSI ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI