နေပျဳဒဝ်၊ မေ ၂၀
နူကဵုဒေသ ဒးဗလးလဝ်တဲလ္ၚဵုတံ ကလေၚ်ထိၚ်ချုက်မာန်ကၠုၚ်ဂှ်ကီု သီုကဵုပရေၚ်ယိုက်ဝန်ပၞာန် ညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် ဒဒှ်ရ ဂွံကၠုၚ်လဝ် ဂလာန်ပတေဟ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံတုဲ ဒပ်ပၞာန်ကဵုညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဒှ်မံၚ်မွဲဖျုန်ရောၚ်ဂှ် အလဵုအသဳပၞာန် တြးမံၚ်ဝါဒရ။
ညးဒးဒုၚ်သၠဲပအပ်ကဵုတာလျိုင်ဂဥုပ်ဒပ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ယေဝ်ဝေန်ဥူဂှ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ဂိတုမေ ၁၈ ကာလဆဵုဂဗကဵု ညးတာလျိုၚ်၊ ကောန်ပၞာန် ကေုာံ ကောန်ဇာတ်ကၟိန်သ္ၚိဌာန်တံ အပ္ဍဲဗွိုၚ် ဒပ်ကလဝ်ဂှ် စပ်ကဵုပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန်တုဲ ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ပတိုန်ဂုဏ်စရာဲဒုၚ်တၠုၚ်မံၚ်ရောၚ် ဟီုလဴလဝ်ရ။
အပ္ဍဲတိဍာ်ဒေသညးဍုၚ်ကွာန် ဂကောံရပ်လွဟ်ထိင်ဒဝ်လဝ်တံဂှ် မွဲဒၞာဲတုဲမွဲဒၞာဲ ဒပ်ပၞာန်ကလေၚ်ထိၚ်ချုက်ကေတ်တုဲ စမြိုၚ်ရုၚ်ဌာန၊ ရုၚ်ဂဥုဲ၊ ဘာဗတောန်လိက် ကေုာံ သ္ၚိဌာန်ညးဒေသ လီုလာ်အာလဝ်တံဂှ် ကလေၚ်လဟဵုပလေဝ် သိုၚ်ခၞံကဵုမံၚ်ရောၚ် နူလပါ်ဒပ်ပၞာန် သ္ဂးရ။
တုဲပၠန် ကမၠောန်အရာ ကလေၚ်ဒက်ပတန်တံမ္ဂး ဒပ်ပၞာန်ကဵုညးဍုၚ်ကွာန် ပံၚ်တောဲကၠောန်မံၚ်တုဲ လၟေၚ်ဂၠံၚ် ပရေၚ်ဆက်စၠောံနာနာတံဂှ်လေဝ် ကလေၚ်ထိၚ်ချုက် ပံက်ကဵုလဝ်တုဲ ဂၠံၚ်ဍာန်၊ ဒဒန် လီုလာ်မံၚ်တံဂှ်လေဝ် ကလေၚ်ပလေဝ်ကဵုမံၚ်ရောၚ် ညးဆက် ဟီုလဝ်ရ။
အပ္ဍဲကဵုလၟေၚ်ဂၠံၚ်ဍာန် ဆက်စၠောံတံမ္ဂး လပါ်ဒေသသၠုၚ်ကျာ ဗြဝတဳ – တေန်ဂါန်ညဳနံၚ် – ကအ်ကြိက် ကေုာံ လပါ်အဒေါဝ် မာန္တလေဝ် – မတ္တရာ – တပိက်ကျေန် – တကံၚ် – ထဳဂျိုက် – ကတာ – အေန်ဒဝ် – မဝ်ဠူ – မိုဝ်ညှေန် – မိုဝ်ကံၚ် – မျေတ်ကျဳဏာတံ မဒှ်ရ။
ဂၠံၚ်ဍာန်ဒဒန်လီုလာ်အာလဝ် အပ္ဍဲဒေသတံဏံဂှ် ဂကောံရပ်လွဟ်တံပလီုလဝ်ရောၚ် စောဲစပ်လဝ်တုဲ စပ်ကဵုပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန် ဒပ်ပၞာန် စိုပ်မံၚ်တရဴတံဂှ် ဒဒှ်ရဂွံလဝ်ဂလာန်ပတေဟ်ညးဍုၚ်ကွာန်တံရောၚ် ဂဥုပ်ဒပ် ယေဝ်ဝေန်ဥူ တြးဝါဒ ဟီုလဝ်ရ။
ယဝ်ရ ပတုပ်ဏာကဵု ဂကောံပၠန်ဂတးတံမ္ဂး ဒပ်ပၞာန်ဂှ် ဇြဟတ်လွဟ်၊ ဇြဟတ်မၞိဟ်ကေုာံ ဇြဟတ်သြန် သာမံၚ်ကီုလေဝ် ဟိုတ်နူဟွံဂွံလဝ် ပရေၚ်ထံက်ဂလာန်ညးဍုၚ်ကွာန်တံတုဲ သီုအလုံမွဲဂှ် ကလေၚ်ထိၚ်ချုက် ဟွံမာန်ပုဟ် အကြာပ်ဇၞော် CDM ဒပ်ပၞာန်ကျာ ဇေယျ ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြင်လောန်တိုၚ်မ် ရ။
“အကာဲအရာလၟုဟ်မ္ဂး ဍေံတံ (ဒပ်ပၞာန်) ဂှ် ယဝ်ရပတုပ်အာကဵုဂကောံပၠန်ဂတးတံမ္ဂး ဇြဟတ်လွဟ် ဇြဟတ်မၞိဟ် ဇြဟတ်သြန် အရာရာအိုဿီု လပါ်ဍေံတံသာမံၚ်ဖအိုတ်ရ။ စဵုကဵုလၟုဟ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဟွံထံက်ဂလာန်ကဵုဍေံတံတုဲ ဍေံတံကလေၚ်ထိၚ်ချုက်အာ သီုအလုံဒၞာဲဖအိုတ် မွဲဟွံမာန်ပုဟ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အရာဒှ်မံၚ်လၟုဟ်မ္ဂး ဟိုတ်နူညးဍုၚ်ကွာန် ဟွံထံက်ဂလာန်တုဲ ၜိုန်ရ Fire Power၊ ဇြဟတ်သြန် ဇြဟတ်မၞိဟ် ကေုာံ ရိုဟ်ကၞက်တံ သာမံၚ်ကီုလေဝ် ဍေံတံမုလေဝ်ကၠောန်ဟွံမာန်ပုဟ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးဍုၚ်ကွာန်ထံက် ဂလာန်မံၚ်ရောၚ်ဟီုဂှ် ဒှ်ဟွံမာန်ပုဟ်။ အကာဲအရာလၟုဟ်မ္ဂး ဟိုတ်နူအုပ်ဓုပ်မံၚ် နကဵုဓဝ်ဖေက်တံတုဲ ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဒးအေၚ်ဒုၚ်မံၚ်အာလဝ် ဗီုဏံရောၚ် နွံရ။” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
သီုကဵုပၠန်ဂတးတမ်က္ညၚ် ကေုာံ လဝေၚ်ပၞာန် ၁၀၂၇ ဒှ်ကၠုၚ်တုဲ ဒပ်ပၞာန်ကြပ်ဒေါမ်စှ်ေအာဂှ် ဟိုတ်နူ ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန် ကေုာံ ပရေၚ်အထံက်ပၚ် ဇြဟတ်ဆေဝ်ဒဝ် နူကဵုအလဵုအသဳကြုက်တုဲ ဒေသလ္ၚဵု ဒးဗလးလဝ်တဲလ္ၚဵုတံဂှ် ကလေၚ်ထိၚ်ချုက် မာန်ကၠုၚ်ရောၚ်။ ဆဂး တွဵုရးရခေၚ် ကြပ်ဒးဗလးလဝ်တဲ အလုံမွဲတွဵုရးဂှ်ကီု သီုဒေသအညာ ကေုာံ ဒေသလပါ်သၠုၚ်ကျာတံဂှ် ပေါဲဗတိုက်ဆက်ဒှ်မံၚ်တုဲ နူလပါ်ဒပ်ပၞာန်လေဝ် အပ္ဍဲဗလးတိမ္ဂး ဒးဂစာန်မံၚ်အိုတ်အစောန်ရောၚ် ရဲခါတ်အကာဲပရေၚ်ပၞာန်တံ ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
အပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂကောံပၠန်ဂတးရပ်လွဟ်တံမံက်တိုန်ကၠုၚ် အလုံမွဲဍုၚ်ဂှ် တင်လဝ်ယၟု ဂကောံပကီုပရာတ်ဂးတုဲ ညံၚ်ဂွံပါ်ဒကးဆီ အကြာဒပ်ပၞာန်ကဵုညးဍုၚ်ကွာန် နကဵုနဲကဲနာနာဂစာန်ကၠောန်ကၠုၚ်လဝ်ရောၚ် ဂဥုပ်ဒပ် ယေဝ်ဝေန်ဥူ တင်ဒုဟ်စောဲစပ်လဝ်ရ။
ညးယိုက်ဝန်အလဵုအသဳလ္ၚဵုတံလေဝ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကဵု ပရေၚ်ဍုၚ်ဂှ် ကၠးကၠးမးမးဟွံတီညာတ်လဝ် ကတောဝ်ယံၚ်တုဲ ဒစဵုဒစးကၠုၚ်အဝဵုအာဏာတံဂှ် သွက်ဍုၚ်နိဂီုကဵု ညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် ဒးဂစာန်ကၠောန်ကၠုၚ် အကြာပရေၚ်အခက်အခုဲ ဗွဲမဂၠိုၚ်ရောၚ် ညးထပ်ဟီုလဝ်ရောၚ်။
ပရေၚ်ဏံဝွံ ဟိုတ်နူ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်သီအဝဵု ဂဥုပ်ဒပ်တြေံ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် လ္ပညာတ်လဝ် မိက်ဂွံဒှ်သမ္မတတုဲ သီကေတ်လဝ် အဝဵုကၟိန်ဍုၚ်ဂှ် ဍေံတံခၠန်ဗဒန်လဝ်မတ်တုဲ ကၠောန်မံၚ်ပရေၚ်လီဠာန် တြးမံၚ်ဝါဒရောၚ် ညးတာလျိုၚ်ဒပ် CDM လ္ၚဵုတံ ထံက်ထ္ၜးရ။
ပရေၚ်ပၠန်ဂတးရပ်လွဟ်ဂှ် တြးမံၚ်ဝါဒ နကဵုဗီုပြၚ်ပကီုပရာတ်တုဲ နူလပါ်ဂကောံပၠန်ဂတးတံလေဝ် ထေက်ကဵုဒးကလေၚ် ပလန်ကၠောန်အာ ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန်စိုတ်ဓာတ်ကီုရောၚ် ဗိုလ်ဇၞော် CDM ဇြေန်ယဝ် ဟီုလဝ် လညာတ်ညးရ။
“ပရူပရာသီလဝ်အဝဵုဏံဂှ် ဍေံတံပလီုလဝ်တုဲ ပရေၚ်ပၠန်ဂတးရပ်လွဟ်ဂှ် ဍေံတံတြးမံၚ်ဝါဒ နကဵုဗီုပြၚ် ပရေၚ်ပကီုပရာတ်ရ။ အရာဏံဂှ် ဒးဖေက်ကွေံကွေံရ။ ဗီုပိုဲညးတံလၟုဟ် ဂတာပ်လဝ် ဆဵုဂဗလဝ်နတဲနဇိုၚ်တံဂှ် ကိစ္စဟၟဲကီုလေဝ် သွက်တၞောဝ်ဒတောဝ် လက်ကရဴတံမ္ဂး ရဲပၠန်ဂတးရပ်လွဟ်တံဂှ် ဒှ်မံၚ်ပရေၚ်ဗၠေတ်ယောၚ်ယာမွဲ ဗီုဂှ်ညံၚ်ဂွံဒှ်အာ ဍေံတံတြးမံၚ်ဝါဒရ။ ဝါဒဍေံတံတြးမံၚ်ဂှ် ဒးဖေက်ကွေံဏောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဟိုတ်နူသီအဝဵုတုဲ ပေါဲဗတိုက်ရပ်လွဟ်တံ ဒှ်ကၠုၚ်ရောၚ်ဂှ် ပိုဲဒးတြးအာမံၚ်စောအ်အ်ပေါတ်တ် သီုကဵုပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန်စိုတ်ဓာတ် ကေုာံ ကလေၚ်ပလန်အရာတြးဝါဒတံ ဒးကၠောန်အာရောၚ် ပိုဲတံထေၚ်ခယျလဝ်ရ။” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
မွဲလပါ်ပၠန်လေဝ် အရာညးယိုက်ဝန်ပၞာန်ညးဍုၚ်ကွာန် ယိုက်ဝန်ပေၚ်ၚ်တံဂှ် ပ္ဍဲကဏ္ဍပရေၚ်ဂီုကၠီု ကေုာံ ပရေၚ်စဵုဒၞာဍုၚ်မ္ဂး အလုံညးဍုၚ်ကွာန် ပါလုပ်ပံၚ်တောဲကၠုၚ်တုဲ ဒဒှ်ရ ဒပ်ပၞာန်ကဵု ညးဍုၚ်ကွာန် ဒှ်မံၚ်မွဲဖျုန်ရောၚ်ဂှ် ဒှ်သက်သဳတၟအ်တိုၚ်မွဲရောၚ် အလဵုအသဳပၞာန် တြးမံၚ်ဝါဒရ။
ကွေံကွေံဂှ်တှ်ေ ပ္ဍဲအရာစကော်ကေတ်လဝ် ပရေၚ်ယိုက်ဝန်ပၞာန်ဘာပၞာန် နူလၟေၚ်၁ စဵုကဵုလၟုဟ်မ္ဂး နကဵုဗီုပြၚ် ဂၠံက်မာဲရုဲစှ်သၟတ်တံကီု၊ ရပ်ကေတ်အတေၚ်အဓမ္မ၊ ရပ်ပဝ်တာ၊ ထ္ၜးဟိုတ် နကဵု ပရေၚ်ဒစဵုဒစး အမိၚ်ဒေသန္တရဂးတုဲ ကဵုယိုက်ဝန်ပၞာန်၊ လိၚ်ကေတ်မၞိဟ် နကဵုနဲကဲနာနာ ကၠောန်ကၠုၚ်လဝ်ရောၚ်။
ပ္ဍဲမေ ၁၈ ဂှ်လေဝ် ကောန်ဒပ်ယိုက်ဝန်ပၞာန် လၟေၚ် ၂ တံဂှ် စၟတ်လဝ် အခိၚ်ကာလဍိုက်ပေၚ်အာတုဲ တာလျိုၚ်ယိုက်ဝန်ပၞာန်ပြေအာလဝ်တံဂှ် သ္ပသမ္တီကဵုတၞးလိက်၊ တဆိပ်ပတိုန်ဂုဏ်စရာဲတံဂှ် ပ္ဍဲဇၟာပ်ပ်ရုၚ် သ္ကိုပ်ရးဌာန်ပၞာန်ဂမၠိုၚ် ကၠောန်ဗဒှ်ကၠုၚ်လဝ်ရ။
အပ္ဍဲကာလ စကော်လဝ်ပြဟ်ဟ်တေံ ရဲယိုက်ဝန်ပၞာန် သွက်ဘာပၞာန်လၟေၚ်မွဲမွဲမ္ဂး ဇြဟတ်ကောန်ပၞာန် ၅၀၀၀ ရန်လဝ်ဂှ် အခိၚ်ကာလ ပေၚ်အာတုဲ ကောန်ပၞာန်ကလေၚ်စဴစိုပ်သ္ၚိမာန်တံ လၟိဟ်မၞိဟ်ၜိုတ်လဵုနွံမံၚ်ဂှ် နူလပါ်ဒပ်ပၞာန် ဟွံလလောၚ်တြး ကဵုလဝ်သမ္တီပုဟ်။
ရဲစှ်ေနူဘာပၞာန် လၟေၚ်ယိုက်ဝန်ပၞာန် အစပြဟ်ဟ်တံဂှ် ဒှ်ကာလအခိၚ်ပေါဲဗတိုက်သ္ကာတ်မြဟ်တုဲ လၟိဟ်ပမာဏဒးဆောံလေၚ်တံ ဂၠိုၚ်မာန်ရောၚ် နူဂကောံလ္ၚတ် ပရေၚ်ပၞာန်ဂီုကၠီုဗၟာ (MDSI) ညးတာလျိုၚ် သုတေသနသွာၚ်ပၞာန် ကိုနံၚ်ယော ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြင်လောန်တိုၚ်မ် ရ။
“လၟေၚ်ဘာပၞာန် ၁ ၂ ၃ ၄ ၅ တံဂှ် ဒှ်လၟေၚ်ဒးဆောံလေၚ်ယုက်ဒေက်လဝ် ဂၠိုၚ်ဗွဲမလောန်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ လၟေၚ် ၂ တံ ၃ တံဟီုလေဝ် ပ္ဍဲအကြာဂၠိုၚ်အိုတ်ဂှ် ဍေံတံပါလုပ်မံၚ်တုဲ ပမာဏဒးဆောံလေၚ်ဒးလဝ်ဘဲတံလေဝ် ဂၠိုၚ်မာန်ရောၚ် ထေၚ်လဝ်ရ၊ လၟိဟ်မၞိဟ် ဗလးကဵုစဴစိုပ်သ္ၚိမာန်ဂှ်လေဝ် (ကဵုလၟေၚ် ၁ မ္ဂး) နွံမံၚ်က္ဍိုပ်ကၠမ်တံ ဟွံတၞဟ်ခြာကွေံကွေံပုဟ် ပိုဲတံစှ်ေစိုတ်လဝ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ပ္ဍဲလၟေၚ်ဘာယိုက်ဝန်ပၞာန် ၁ ဂှ် ဇြဟတ်ဒပ် ၅၁၀၀ ပြၚ်နွံမံၚ်တုဲ အကြာဂှ် ညးကလေၚ်စဴစိုပ်သ္ၚိမာန် နွံၜိုတ်ပွဳပွူ ၂၀၀၀ တုဲ သၟတ် ၃၀၀၀ ဂှ် ကၠေံဗ္ဒန်အာလဝ်နွံရောၚ် နူတင်နၚ် MDSI ဂှ် ဂွံတီကေတ်ရ။
သွက်နိဂီုဍုၚ် အခိၚ်နွံမံၚ်ပၟိက်မ္ဂး ဟွံစွံသ္ပပဓာနကဵု လမျီု သွက်ပရေၚ်ဂုဏ်ဖဵုကၟိန်ဍုၚ် ဒဒှ်ရ ပါလုပ်ပံၚ်တောဲကၠောန်ကၠုၚ် နဒဒှ်ဇြဟတ်အရန် ဒပ်ပၞာန်တံဂှ် နူကဵုနိဂီုဍုၚ်ကေုာံ ဒပ်ပၞာန် စွံၚုဟ်မး သ္ပအဲပရဲ ပတိုန်မံၚ်စရာဲရောၚ် နူလပါ်အလဵုအသဳပၞာန် လှေံလှန်ဟီုလဝ်ကဵုရောၚ်။
တုဲပၠန် အခိၚ်ကာလပေၚ်တုဲ အတိုၚ်ဆန္ဒဇကု ယဝ်ရ နွံပၟိက်မိက်ဂွံ ဆက်ယိုက်ဂၠေၚ်အာ အပ္ဍဲဒပ်ပၞာန်လေဝ်ဂွံမံၚ်တုဲ သွက်ဂွံဒှ် သၞာဲဒါအလဵုအသဳ ကေုာံ သွက်ဂွံဂွံကမၠောန် အပ္ဍဲဍုၚ် မ္ၚးဍုၚ်တံ ဂှ်လေဝ် ဆက်စၠောံကၠောန်ကဵုအာရောၚ် စဝ်လဝ်ဍာ်သာဲကဵု ကတောဝ်နွံရ။
ပရိုၚ် – သြင်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – Social Media