မတ်မလီု၊ ဂိတုမေ ၃
အတိုၚ်စၟတ်ပိုၚ်ခြာလဝ်အခိၚ်တံ သွက်ရဲယိုက်ဝန်ပၞာန် ညးဍုၚ်ကွာန် တာလျိုၚ်ဍိုက်ပေၚ်အာလဝ်တံဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵုမံၚ်ကမၠောန်ရောၚ် နူကဵုဒပ်ပၞာန် တံၚ်ဂြဲမံၚ်ကီုလေဝ် ရဲတိုန်လဝ်ဘာပၞာန် နူလၟေၚ်၁ ကလေၚ်စိုပ်သ္ၚိဟွံမာန်တံ လၟိဟ်ကဵုလ္ၚီနွံမံၚ်ရောၚ်ဂှ် ဂွံတီကေတ် နူပွဳဗွိုၚ်ဒပ် CDM တံရ။
ဟိုတ်နူ ခၞံဗဒှ်လဝ် ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန်ညးဍုၚ်ကွာန် ပ္ဍဲဂိတုအေဗရာ ၈ သၞာံ ၂၀၂၄ တေံဂှ်ရ ပ္ဍဲရးဒေသကေုာံ တွဵုရးတံ စပံက်ကၠုၚ်လဝ် ဘာဗတောန်ကွတ်ပၞာန် လၟေၚ် ၁ တုဲ စိုပ်အခိၚ်လၟုဟ် အခိၚ်အပိုၚ်အခြာ ၜါသၞာံ မစၟတ်သမ္တီကဵုလဝ်တံဂှ် ဍိုက်ပေၚ်အာယျ။
အတိုၚ်တၚ်နၚ် နူအေန်သတဳကျူပရေၚ်စဵုဒၞာ ကေုာံ ပရေၚ်ဂီုကၠီုဗၟာ MDSI မ္ဂး အပ္ဍဲဘာပၞာန် လၟေၚ် ၁ ဂှ် ဇြဟတ်ဒပ် ၅၁၀၀ ပြၚ် နွံကီုလေဝ် လၟိဟ်ရဲကလေၚ်စဴစိုပ်သ္ၚိ ဌာန်ဒၞာဲဇကုမာန်တံဂှ် အတိုၚ်ဒပ်ပၞာန်ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ်ဂှ်တှ်ေ နွံဆၜိုတ် ပွဳပွူ ၂၀၀၀ ရတုဲ သၟတ် ၃၀၀၀ တံဂှ်တှ်ေ စရၚ်ကၠေံအာရ။
ဣဏံဝွံ ဒှ်လၟိဟ်သၟတ်တံကၠေံအာလဝ် ဆၜိုတ်ဘာပၞာန်လၟေၚ် ၁ မွဲ ရတုဲ အခိၚ်ဘာပၞာန်စိုပ်ကၠုၚ် လၟေၚ် ၂၀ ပြၚ် ဗီုလၟုဟ်မ္ဂး လၟိဟ် ရဲကလေၚ်စိုပ်သ္ၚိဟွံမာန်တံဂှ် နွံမံၚ်အကြာ မသုန်လက် ကဵု တြဴလက် ဒှ်မာန်ရောၚ် တော်ခယျလဝ်ရ။
အပ္ဍဲကဵုဒပ်ပၞာန်ဂှ် နဒဒှ် ညးယိုက်ဝန်ပၞာန်လၟိုန် ရဲဆက်ယိုက်ဂၠေၚ်အာ တာလျိုၚ်ညိည နွံမာန်ဂှ်ကီု ပရေၚ်ယှအ်ဖျေံကဵုအခိၚ် ယိုက်ဝန်ပၞာန်ကီု ဟိုတ်နူဒးလဝ်ဝပ်အပ္ဍဲမုက်ပၞာန်တုဲ ညးကလိဂွံအခေါၚ် ဒေါအ်တံလေဝ်နွံမာန်ကီုရောၚ် ညးတာလျိုၚ် သုတေသနသွာၚ်ပၞာန် MDSI ကိုနံၚ်ယော သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ အပ္ဍဲပွိုၚ်အခိၚ်ယိုက်ဝန်ပၞာန်လၟေၚ် ၁ တေံဂှ် ပ္ဍဲဒပ်ပၞာန် ဂှ်လေဝ် ဇြဟတ်ဍိုန်လျမံၚ်တုဲ ကောန်ပၞာန်တၟိ ဗွဲမဂၠိုၚ် ဒးဗလံၚ်ဏာလဝ် မုက်ပၞာန်ဂတတေံတုဲ ရဲဒးချိုတ်ဆောံလေၚ်အာ လဝ် အပ္ဍဲပေါဲဗတိုက်တံဂှ် လၟိဟ်ဂၠိုၚ်အိုတ်ဒှ်မာန်ရောၚ်ဂှ် ညးဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ပူဂဵုတံဏံ ဒှ်မာန်ဂၠိုၚ်အိုတ်ဂှ်တှ်ေ အခိၚ်ယိုက်ဝန်ပၞာန် လၟေၚ် ၁ ဂှ် ဒှ်မံၚ်အခိၚ်ပေါဲဗတိုက်ဂၠိုၚ်အိုတ်ရ။ ပ္ဍဲဒပ်ပၞာန်လေဝ် ဇြဟတ်ဍိုန်လျမံၚ်တုဲ မၞိဟ်တံဏံဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ်တှ်ေ ဒးဗလံၚ်ဏာ ပ္ဍဲဇြဟတ်ဗတိုက် သွက်မုက်ပၞာန်ဂတတံတုဲ ညးဒးဒုၚ်ချိုတ်ဆောံလေၚ် အပ္ဍဲပေါဲဗတိုက်တံဂှ် ဂၠိုၚ်အိုတ်ရောၚ် ပိုဲတံညာတ်ကေတ်။ ပ္ဍဲအခိၚ်ဂိတု ၈၊ ဂိတု ၉ သၞာံ ၂၀၂၄ ပေါဲဗတိုက်သ္ကာတ်မြဟ်မံၚ်တေံဂှ် ရဲချိုတ်ဒးလဝ်ဝပ်တံဂှ်တှ်ေ ကောန်ဒပ်ယိုက်ဝန်ပၞာန်ညးဍုၚ်ကွာန် လၟေၚ် ၁၊ ၂၊ ၃ အခိၚ်ကာလပြဟ်ဟ်တံဏံ ပါလုပ်မံၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ် ပိုဲတံဂွံဆဵုကေတ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အတိုၚ်ရုပ်တၞးသက်သဳ ဒပ်ပၞာန်ပတိတ်လဝ်တံမ္ဂး ညးယိုက်ဂၠေၚ် တာလျိုၚ်ဍိုက်ပေၚ်တုဲ ကလေၚ်စဴစိုပ်သ္ၚိမာန်တံမ္ဂး ကဝက်ဂှ် ဒှ်ကောန်ပၞာန် သွာင်ဒပ်ဗတိုက်တုဲ၊ ကဝက်သှ်ေမံၚ်တံဂှ်တှ်ေ ဒှ်ညး ယိုက်ဂၠေၚ်မံၚ်တာလျိုၚ် အပ္ဍဲဇုတ်ဟရံၚ်ဒပ်တံရောၚ် ကိုနံၚ်ယော သောၚ်ကလးကဵုရ။
အပ္ဍဲဂိတုအေဗရာ ၂၄ တုဲကၠုၚ်ဏံဂှ် ပံက်လဝ်ဗတောန် ဘာပၞာန် ယိုက်ဝန်ပၞာန် လၟေၚ် ၂၄ ဂှ်တုဲ ကောန်ပၞာန်တၟိ စှ်ေနူဘာတံဂှ်တှ်ေ ပ္ဍဲဒၞာဲမုက်ပၞာန်၊ စးပၞာန် အပ္ဍဲရးဒေသကဵု တွဵုရးတံဂှ် ဒးယိုက်ဂၠေၚ်အာ တာလျိုၚ် ပွိုၚ် ၂ သၞာံရောၚ်။
ဆဂး အတိုၚ်လဟီု ရဲကၠုၚ်ဖျေံလွဟ်၊ ရဲဒးဒုၚ်ရပ်လဝ်တံမ္ဂး အပ္ဍဲဇၟာပ်ပ် လၟေၚ်ဘာပၞာန်တံဂှ် ရဲဒးဒုၚ်ပကောံလဝ် ဗွဲအတေၚ်အဓမ္မ တံ နွံမံၚ်ၜိုတ် ၇၀- ၈၀ က္ဍိုပ်ကၠံဒှ်မာန်ရောၚ် နူကဵု MDSI လ္ၚတ်သ္ၚဳဂၠိပ်တုဲ တော်ခယျလဝ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ကောန်ပၞာန်ယိုက်ဝန်ပၞာန်ဗွဲမဂၠိုၚ်တံဂှ် ပရေၚ်ဂြိပ်တိတ်၊ ပရေၚ်ဖျေံလွဟ်တံနွံဂှ်ကီု၊ မၞိဟ်ချိုတ်အာ ပ္ဍဲမုက်ပၞာန်၊ ဒးဒုၚ်ရပ်နဒဒှ် ဂၠုဲပၞာန်၊ ဒးဝပ်ကေုာံ ကၠေံအာတံနွံ ဂှ်ရ ကလေၚ်စဴစိုပ်သ္ၚိ ဌာန်ဒၞာဲဝါဲဟွံမာန်ရောၚ် ညးတာလျိုၚ်ဒပ် CDM တံ သ္ၚဳဂၠိုပ်အိုတ်ရ။
မွဲလပါ်ပၠန် သွက်ရဲယိုက်ဂၠေၚ်တာလျိုၚ် ဍိုက်ပေၚ်တံဂှ် ကဵုအခေါၚ် နုက်တိတ်ဒေါအ်ဇူတုဲ သွက်ဂွံဂွံကမၠောန် ပ္ဍဲအလဵုအသဳကီု ညံၚ်သ္ဂောံဂွံ ကမၠောန် ပ္ဍဲဍုၚ်သအာၚ်ကီု ဖန်ဗဒှ်ကဵုရောၚ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ကေၚ်ဟီုလဝ် အခိၚ်ညးယိုက်ဂၠေၚ်လဝ်တာလျိုၚ် ဂဥုပ်ဒပ်တေံရ။
လ္တူအကာဲအရာဏံမ္ဂး ရဲကလေၚ်စဴစိုပ်သ္ၚိမာန်တံ အပ္ဍဲကဵုဏံ ဆၜိုတ်ရဲကြပ်ဒပ်ပၞာန်တံရ နဒဒှ် အရာထ္ၜးစဗီုပြၚ်မွဲ အပ္ဍဲဍုၚ်ကီု ဍုၚ်သအာၚ်တံဂှ် ကဵုကမၠောန်တုဲ သွက်ဂွံတြးအာဝါဒရောၚ် ဗိုလ်ဇၞော် CDM ဇြေန်ယဝ် ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ် ရ။
“သွက်အရၚ်ရဲကြပ်ကဵုဍေံတံ ဗွိုၚ်ကလောကောန်ဒေံတံလ္ၚဵုတံဂှ်တှ်ေ နဒဒှ်ထ္ၜးစဗီုပြၚ်မွဲ ပလံၚ်ဏာဍုၚ်သအာၚ် ၜိုတ်ပွဳပွူ ၂၀၀ ၊ ကမၠောန်အပ္ဍဲဍုၚ်ၜိုတ်ပွဳပွူ ၂၀၀ ။ ဗီုဏံသွက်ဂွံထ္ၜးစအာဂှ်တှ်ေ ညးတံကၠောန်ကၠုၚ် ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်မာန်ရ။ ဆဂး ဗွဲမဂၠိုၚ်တံဂှ်တှ်ေ ဂွံဟွံမာန်။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ပ္ဍဲအရာဍေံတံမတြးဝါဒတံဂှ်တှ်ေ ညံၚ်ရဴကလိဂွံမံၚ်ကမၠောန်ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ် ကၠောန်ထ္ၜးအာဏောၚ်။ အေဂှ်မှလေဝ် ကောန်ပၞာန်တၟိတၟိ ဗတိုက်မံၚ်လၟုဟ်တံဂှ် ယဝ်ရမၞးတံဟွံချိုတ်မ္ဂး ဘဝပြေပြံၚ်အာရောၚ်လေဝ်။ တက်ဟပၠုပ်စုတ် Mindset တံဏံတုဲမှ အကာဲအရာသွက်ဂွံသၠုၚ်ပတိုန်အာ အသိၚ်ဗတိုက်ဂှ် နွံမံၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညိညဇြိုၚ်သာဂှ်တှ်ေ နကဵုထ္ၜးစဗီုပြၚ်ဂှ် ဍေံတံကၠောန်ထ္ၜးဏောၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
သွက်ရဲယိုက်ဝန်ပၞာန် အပိုၚ်အခြာအခိၚ်ဍိုက်ပေၚ်တုဲအာတံဂှ် တၞးလိက်စၟတ်သမ္တီ ယိုက်ဂၠေၚ်တာလျိုၚ်တုဲဒှ်တံဂှ် ညံၚ်ရဴလွဟ် သွက်ဂွံပါ်ထကး အကြာပၠန်ဂတးတမ်ကညၚ်ကဵု ညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် သုၚ်စောဲအာမာန်ရောၚ် ညးဆက်ဟီုရ။
ပ္ဍဲအရာပရေၚ်ပၞာန်ပြဟ်ဟ်ဏံလေဝ် ကောန်ဒပ်ယိုက်ဝန်ပၞာန်တံ ယိုက်ဂၠေၚ်တာလျိုၚ်ပေၚ်အာ ၂ သၞာံတုဲ ယဝ်ရ လမျီုဟွံချိုတ်အာမ္ဂး ကလိဂွံအခေါၚ် ဒေါအ်ဇူနူဒပ်တုဲ သီုဂွံကမၠောန်ရောၚ်ဂးတုဲ အရာတံၚ်ဂြဲမံၚ် စိုတ်ဓါတ်တံနွံတုဲ ဇြဟတ်ဗတိုက်တံလေဝ် ဂၠိုၚ်တိုန်မံၚ်ရောၚ် ညးထံက်ထ္ၜးရ။
လက်ထက်ကံၚ်သဳပၞာန် အပ္ဍဲဂိတုဂျူလာၚ် ၈ သၞာံ ၂၀၂၅ ဂှ် ကမ္မတဳစဳရေၚ် ပရေၚ်အုပ်ဓုပ် သွက်ရဲယိုက်ဂၠေၚ်တာလျိုၚ် ယိုက်ဝန်ပၞာန် ဍိုက်ပေၚ်တံ ညံၚ်ဂွံဂွံကမၠောန်ဂှ် စဒက်ပ္တန်လဝ်တုဲ ဝန်ဇၞော်ပရေၚ်စဵုဒၞာဂှ် ဒှ်ဥက္ကဌ၊ ဝန်ဇၞော်သၟာကမၠောန်ဂှ်တှ်ေ ဒှ်မံၚ်ဒု-ဥက္ကဌ ၁ ရ။
တာလျိုၚ်ကမၠောန်ကမ္မတဳဂှ်တှ်ေ ပ္ဍဲအခိၚ်ကဵုအခေါၚ်ဒေါအ်ဇူ နူညးယိုက်ဝန်ပၞာန်လၟိုန် ကေုာံ ညးယိုက်ဝန်ပၞာန်ညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် အတိုၚ်ပၟိက်ဆန္ဒညးတံနွံ သွက်ကမၠောန်ဂယိုၚ်လမျီုဆေင်စပ်တံဂှ် ဒးကဵုအာ ဘာဗတောန်ကွတ်တုဲ ကလေၚ်ဖျေံကဵုအာ ဒၞာဲဝါဲတံရောၚ်။
သွက်ရဲယိုက်ဝန်ပၞာန်လၟိုန် ကေုာံ ရဲယိုက်ဝန်ပၞာန်ညးဍုၚ်ကွာန် မနွံပၟိက် မိက်ဂွံကလေၚ်ဖျေံဒၞာဲဝါဲတံဂှ် နူဌာနဝန်ဇၞော်သၟာကမၠောန် ဒးပတိတ်ကဵု ကာတ်သၟာကမၠောန် အပ္ဍဲဍုၚ်ကေုာံ ဍုၚ်သအာၚ်တုဲ၊ သွက်ဂွံဂွံကမၠောန် အပ္ဍဲဍုၚ်သအာၚ်ဂှ်လေဝ် ဌာနမဆေၚ်စပ်တံ ဒးပ္ညဳပ္ညပ်ကဵုရောၚ် ကဵုလဝ်သမ္တီနွံရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI