နေဗျဳဒဝ် ၊ အံက်တဝ်ပါ ၃၀
ဒပ်ပၞာန်ဗာဝွံ ထပ်သီလဝ်အဝဵုဍုၚ်မွဲဝါပၠန် ဟရိုဟ်ဖျေံလဝ်သၟဝ်ဗၚ်တုဲမှ အပ္ဍဲဝင်ရးနိဂီုဍုၚ်ဗမာ ညံၚ်ဂွံဒှ်အလဵုအသဳ ပတန်ဝင်ခိုဟ်ဟ်မွဲမာန် လွဳဂစာန်အိုတ်ညိဂှ် နူကဵုသမ္မတ ခါန်ကၞက်လဝ်ကေတ်တ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟီုလဝ်ကဵု ကောန်ရဲတဝ်သွာညးတံရ။
ပ္ဍဲကဵုကၠောန်လဝ်ကောံဓရီု ဂကောံအလဵုအသဳကၟိန်ဍုၚ် အံက်တဝ်ပါ ၂၈ ဂှ်တှ်ေ ဒုသမ္မတ ၂ တၠ၊ ဂဥုပ်ဒပ်၊ ဝန်ဇၞော်ကၟိန်ဍုၚ်၊ ဥက္ကဌကံၚ်သဳ နေဗျဳဒဝ် ကေုာံ ညးတာလျိုၚ်ပၞာန်အဆံၚ်သၠုၚ်ၚ်တံသၟးဟွံက နူကဵု အန်လိုၚ် သ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော် တွဵုရးကဵု ရးဒေသဂမၠိုၚ်တံ တိုန်စိုပ်လဝ်ဂှ် ညးဟီုလဝ် ဂလာန်ရ။
အလဵုအသဳမွဲမွဲဟီုဂှ် သွက်ဍုၚ်ကွာန် ညံၚ်ဂွံသာယာရာၚ်ဆာဲအာ ကေုာံ ဘဝမၞိဟ်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ညံၚ်ဂွံခိုဟ်တိုန်အာဂှ် ဒးဂစာန်လွဳပရာ ကၠောန်အာလၟိုန်ရောၚ် နူကဵုသမ္မတ ခါန်ကၞက်လဝ်ကေတ်တ် ဟီုလဝ်ရ။
လ္တူဏံ နူကဵုပေါဲရုဲမာဲ ၂၀၁၅ တေံ စပ်ကဵုပရေၚ်တၠုၚ်လအာ ဗော် NLD က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ညးဍုၚ်ကွာန် ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳ အာလဝ်က္ဍိုပ်ဂှ်တုဲ ညးတင်ဒုဟ် ပါ်ပါဲလဝ်ရောၚ်။
နကဵုဗော် NLD တံ ၜိုတ်သၞောတ်ဗ္ၜတ်မွဲမွဲ သွက်ရးနိဂီုဍုၚ်ကီု သွက်ဘဝမၞိဟ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ညံၚ်ဂွံခိုဟ်တိုန်အာဂှ် မုလေဝ် ဂစာန်ကၠောန်လဝ်ဟွံမွဲဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံ အာရီုစိုတ် လ္တူအလဵုအသဳဒုၚ်ရုဲစှ်ဂှ် အောန်စှ်ေအာတုဲ ပရေၚ်ချဳဒရာၚ် No Vote တံ က္တဵုဒှ်ကၠုၚ်လဝ် ညးဟီုရ။
အပ္ဍဲကဵုပေါဲရုဲမာဲ ၂၀၂၀ တေံ ညံၚ်ဂွံထပ်မာန်မာဲဂှ် ကၠောန်လဝ်နဲကဲ ဟွံဍာံပြဂှ်တှ်ေ စရၚ်မာဲတံဗၠေတ်ဗၠေၚ်ယောၚ်ယာဂၠိုၚ်တုဲ ပ္ဍဲကဵုဝၚ်ပေါဲရုဲမာဲ ရးနိဂီုဍုၚ်မွဲဂှ် ဝင်ပရေအ်ပရေအ်မွဲ သှ်ေၜက်အာလဝ်ဂှ် စောဲစပ်ဟီုဂးလဝ်ရောၚ်။
လ္တူပရေၚ်တံဏံ ညံၚ်ဂွံကလေၚ်ကေတ်အာခန်လ္ၚတ် အပ္ဍဲကဵုဝင်ရးနိဂီုဍုၚ်မ္ဂး ညံၚ်ဂွံဒှ်အလဵုအသဳ လုပ်ဝၚ်စၟတ်သမ္တီခိုဟ်ဟ်မွဲမာန် ၜိုတ်အစောန်နွံကၠောန်သ္ပမာန် ပံၚ်ဗစိုပ်ကဵုရိုဟ်ကၞက်တိဍာ်ဍုၚ် ခိုဟ်ဟ်တံတုဲ ဒးဂစာန်ကၠောန်အာရောၚ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟီုလဝ်ရ။
ဟိုတ်နူပရေၚ်ဇြဟတ်ဟရိုဟ် နူကဵုဍုၚ်ဂၠးကဝ်တံဂှ် ဒှ်ကၠုၚ်ဗီုပြၚ် ညံၚ်ကဵုယှအ်ကဵုလဝ် ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳကဵု ကောန်ထံၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံကီုလေဝ် ရးနိဂီုဍုၚ်လီုလာ်အာလဝ်မွဲမွဲ သွက်ဂွံကလေၚ်ဒက်ပတန်အာဟီုဂှ် အခိၚ်လအ်မံၚ်ဏီရောၚ် ညးလ္ၚတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မွဲတၠ သ္ၚဳဂၠိပ်ရ။
“ပြဟ်ဟ်ဏံ နကဵုပရေၚ်ဇြဟတ်ဟရိုဟ် ဍုၚ်ဂၠးကဝ်တံဂှ် ဗီုပြၚ် ညံၚ်ကဵုယှအ်လဝ်ကဵု ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳကဵု ကောန်ထံၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံတုဲ ဟီုတိတ်ကၠုၚ်အရေဝ်ဗီုဗီုတံဏံ အဲထေၚ်ရ။ အတိုၚ်ဟီုတိတ်ကၠုၚ် ဆၜိုတ်အရေဝ်ဗီုဏံဂှ် သွက်ဂွံကလေၚ်ဒက်ပတန်အာဍုၚ် သွက်ဂွံဂွံပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဟီုဂှ် အခိၚ်လအ်မံၚ် တၟာလအ်ဏီရောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်တုဲ ဗွဲကိုပ်ကၠာ ဟီုတြးလဝ် အရေဝ်ဏံကၠာရောၚ် အဲခယျ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အလဵုအသဳပၞာန်သီအဝဵု သၠောတ်ၜးကယျိုၚ်ပၞာန် လတက်ပလောအ် တိုက်ပုၚ်တုဲ နူကဵုသၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန် ပြံၚ်လှာဲထ္ၜးစ ကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲဂှ် ဆက်ကေမ်ဇျှာပ် ရပ်ထိၚ်ချုက်လဝ် အဝဵုရ။
နူကဵုသၟဝ်သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ပံက်လဝ်အလဵုအသဳ ပွိုၚ် ၆ ဂိတု ပြၚ်အာကီုလေဝ် ဟိုတ်နူဖဵုအဆက် ပရေၚ်သီအဝဵုတုဲ ပြဿနာဍုၚ်မက္တဵုဒှ်မံၚ် ပရေၚ်ဝါတ်ကျာတ်ခက်ခုဲ ပ္ဍဲကဏ္ဍနာနာသာ်တံဂှ်လေဝ် သောၚ်ကလးကဵု ဟွံမာန်ဏီပုဟ်။
ဟိုတ်နူ နွံတိုန်ပၟိက် သြန်ဍုၚ်သအာၚ်ဂၠိုၚ်တိုန်ကေုာံ ပရေၚ်စဳရေၚ် စပ်ကဵုမူဝါဒဗၠေတ်တ်တံဂှ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဍုၚ်လေဝ် မွဲတ္ၚဲတုဲမွဲတ္ၚဲ ဆုတ်ယောၚ်စှ်ေကၠုၚ်တုဲ ညးဍုၚ်ကွာန်တံ မွဲတ္ၚဲတုဲမွဲတ္ၚဲ ဒးဒုၚ်မံၚ်ဘဲဒဏ် ဇီုကပိုက်မံၚ်ကဵု ပရေၚ်ၚုဟ်ကပေါတ်ဍၚ်တိုန်တံရ။
ပ္ဍဲအကာဲအရာဏံ သွက်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဍုၚ်ဂွံတောတက်ကေုာံ ဘဝပိုန်ဒြပ်မၞိဟ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ညံၚ်ဂွံဖောအ်ဗြဳတောတက်ဂှ် ဂစာန်ကၠောန်အာတုဲ အခန်ကဏ္ဍပရေၚ်ညးဗြဴတံ သၠုၚ်ပတိုန်အာညိ ပ္ဍဲကဵုကောံဓရီု ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ကဵုလဝ်စၞောန်ပ္ညုၚ်ကု ကောန်ရဲတဝ်သွာ ညးရ။
တုဲပၠန် ဇြဟတ်ပရေၚ်တဵုလွဳ တောတက်အောန်မံၚ်တံဂှ် ဒးဂစာန်အာတုဲ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုကမၠောန်တဵုလွဳ ပရေၚ်တောတက်နွံနွံ သွက်ဂွံပတိတ်ကပေါတ်တံမာန်ဂှ် နူကဵုရးနိဂီုဍုၚ် ပတိတ်ကဵုမံၚ်သြန်တမ်ရိုဟ်တံနွံရောၚ် ညးဟီုလဝ်ရ။
သ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော် ရး၊ တွဵုရး အလဵုအသဳပၞာန်ခါန်ကၞက်လဝ်တံ ဒးကၠောန်အာမံၚ် အပ္ဍဲကဵုဗွိုၚ်ပိုၚ်ခြာကဵုလဝ် သၞောတ်ဗ္ၜတ်တံတုဲ သွက်ဍုၚ်ဂွံတောတက်တိုန် သွက်ဂွံၜိုဟ်သြိုဟ်အာဂှ် မုလေဝ်ကၠောန်ကဵုမာန် ဟွံသေၚ်ပုဟ် ညးလ္ၚတ်တံထံက်ထ္ၜးပါ်ပါဲမံၚ်ရ။
အကြာဍေံတံကဵုဍေံတံ အကာဲအရာပရအ်စမံၚ် ပၞော်ပါၚ်ဟွံညဳ ဒှ်မံၚ်ဂှ် သွက်ညးဍုၚ်ကွာန် အရာကၠောန်ကဵုမာန်ဂှ် မုလေဝ်ဟွံမွဲတုဲ ပရေၚ်ဒှ်ဂုဏ်ဖဵု မွဲမွဲဒၞာဲမှ ဟွံမွဲပုဟ် ညးဒေသမန်မွဲတၠ ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ် သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“လၟုဟ် ဗီုပြၚ်ကၠောန်ထ္ၜးမံၚ်ဂှ် မုလေဝ်ဟွံသေၚ်၊ တုဲပၠန် အာဍုၚ်ဂၠးကဝ်ဂှ်လေဝ် ထ္ၜးစသက်က်ရ။ ညံၚ်ဂွံပတေဟ်စဍေံတံ ဆၜိုတ်အာထ္ၜးစမံၚ် ဗီုပြၚ်ဟေၚ် အာမံၚ်။ အလဵုအသဳဏံ ဗီုလဵုမှ ဟွံပြေပြံၚ်ပုဟ်လေဝ်။ တၠလအာဂတ မုလေဝ်ဟွံမွဲ ဒှ်မံၚ်။ အကြာဍေံတံကဵုဍေံတံ ပၞော်ပါၚ်ပရအ်စဂှ်ဟွံညဳပုဟ်။ သီုဖအိုတ်ဂှ် က္ဍိုပ်စိန်စက္ဍိုပ် က္ဍတ်စိၚ်စက္ဍတ် ဒှ်မံၚ်ဗီုပြၚ်ဂှ်။ တုဲပၠန် သွက်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ မုလေဝ်ဍေံတံ ကၠောန်ကဵုဟွံမာန်ပုဟ်။ ဂုဏ်ဖဵုခိုဟ်ဟ် မွဲဒၞာဲမှဟွံမွဲပုဟ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ဍုၚ်ဂၠးကဝ်ဂမၠိုၚ်ဂွံမိၚ်ခိုဟ် ဂါံကွာ်အာမံၚ်လ္တူဂၠံၚ်ဍာန် ဒဳမဝ်ကရေသဳယျ နကဵုအလဵုဇကုတၠအဝဵုပၞာန် ကညာၚ်ဟီုကြဴမံၚ်တုဲ ညးဍုၚ်ကွာန်ဒုၚ်အုပ်ဓုပ်မံၚ် အပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ်တှ်ေ အခေါၚ်ဟီုဂးသၠးပွးဟွံမွဲ ဒးဒုၚ်ဖံက်ပကဝ်လဝ် အခေါၚ်အရာမၞိဟ်တံ မဒှ်ရ။
ပရေၚ်အုပ်လဒမ် သၞောဝ်ဓဝ်တံလေဝ် ဇြဟတ်ဍိုန်လျတုဲ တ္ၚဲဗတမ် ဟွံရုဲအခိၚ် ပရေၚ်ကၠတ်ဂၠံက်ပၠးၜးတံလေဝ်ပရေအ်မံၚ်တုဲ ထ္ၜးဟိုတ် ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန်တုဲ ဗက်ရပ်မံၚ်သၟတ်တံ တၚ်ကေတ်မၞိဟ်တုဲ အကာဲအရာဒးကလေၚ်သွံစမံၚ် စိုပ်အာယျ။
မွဲလပါ်တေံပၠန် ထ္ၜးဟိုတ် သွက်ပရေၚ်ညိၚ်ဝပ်၊ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် ကေုာံ ဖောအ်ဗြဳတောတက်တံတုဲ တိဍာ်ဆောံလေၚ်အာလဝ်တံဂှ် ညံၚ်ကလေၚ်ဂွံထိၚ်ဒဝ်အာမာန် စွံပွန်ပတဝ်လဝ်ကဵုညးဍုၚ်ကွာန် ကြဳဗုမ်ဗတိုက်တုဲ ဒပ်ပၞာန်ကလေၚ်ပလန် ကၠောန်မံၚ်ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန်တံရ။
ဗွဲတၟေၚ် သွက်ဍုၚ်ဂၠးကဝ်တံ ဂွံသ္ပစၟတ်သမ္တီ ပ္ဍဲအရာဂစာန်ကၠောန်အာမံၚ်တံဂှ် သွက်ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် ဒစးဒုၚ်လ္ပစွံ ညံၚ်ဂွံဆဵုဂဗတက်အာကျာကဵု ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံဂှ် နူကဵုညးဍုၚ်ကွာန်တံမွဲအဆံၚ် ကဵုကၠုၚ်မံၚ်ဇြဟတ်ဟရိုဟ်တံ မဒှ်ရ။
အခိၚ်သီအဝဵုတုဲ စိုပ်ကၠုၚ်ပွိုၚ် ၆ သၞာံ အကာဲအရာရးနိဂီုဍုၚ် က္တဵုဒှ်မံၚ်ပရေၚ်နာနာသာ်တံဂှ် အလဵုဇကုတၠအဝဵုပၞာန်တံ ချူပတန်လဝ်ဝၚ် ပရေအ်ပရေအ်ရောၚ် ညးလ္ၚတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မွဲတၠ ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ် သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ပတန်လဝ်ဝင်ခိုဟ်ဟ်လေဝ်နွံ ပတန်လဝ်ဝၚ်ပရေအ်ပရေအ်လေဝ်နွံမံၚ်။ ဆဂး အပ္ဍဲဝၚ်လၟုဟ်ဂှ် ညးပတန်လဝ်ပရေအ်ပရေအ်ဏောၚ်။ မုဒှ်ရောဟီုတှ်ေ အခိၚ်လၟုဟ် သီလဝ်အဝဵု ဂွံကၠုၚ်ပွိုၚ် ၆ သၞာံယျ။ အလုံဍုၚ်မွဲဒကးပြးဇးမံၚ်တံဂှ် ဝင်ညးတေံရ အဲညာတ်။ ညး(တၠအဝဵုပၞာန် မေန်အံၚ်လှိုၚ်) ပရေၚ်စဳရေၚ်ဖန်ဖက်ခိုဟ်လောန်ဂှ် ဝင်ညးတေံရဏောၚ်။ အေဂှ် ဒၞာဲပရေအ်ပရေအ် ညးချူပတန်လဝ်ဝင် ကော်ခဴစဏောၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
စနူသၞာံ ၂၀၂၁ စိုပ် ၂၀၂၆ ဏံ ပ္ဍဲအလုံမွဲဍုၚ် ပရေၚ်ဒပ်ပၞာန်ဗမာ ကြဳဗုမ်ကၠောန်လဝ် ၃၃၆၀ ပြၚ်နွံရောၚ် ဂွံတီနူကဵုတၚ်နၚ် BNI-Myanmar Peace Monitor တံရ။
အတိုၚ် နူကဵု AAPP သ္ပလဝ်ဒတန်မ္ဂး စနူကဵုအခိၚ်သီအဝဵု ဒဵုကဵုတ္ၚဲဏံ ဟိုတ်နူဂကောံပၞာန် မၞိဟ်ချိုတ်အာ ၈၆၂၁ တၠနွံတုဲ ရပ်ထိၚ်ချုက်လဝ် မၞိဟ် ၁၅၀၀၀ ပြၚ် နွံမံၚ်ဏီ မဒှ်ရ။
ဗီုလၟုဟ်ဏံ ပရေၚ်ဝါတ်ဂါတ်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဒှ်မံၚ်ကီု ပရေၚ်ဍုၚ်လီုလာ်မံၚ် အတိုၚ်ပကတိ ညာတ်မံၚ်လၟုဟ်ဏံဂှ် သွက်တၠအဝဵုပၞာန်တံ သၠောတ်တၠအဝဵုပၞာန် ညံၚ်ဂွံတန်ကြန်အာ အပ္ဍဲဝၚ်ရးနိဂီုဍုၚ်မ္ဂး မလစံက်က် စောန်ပြံက်သှ်ေဇးအာ ပရေအ်အိုတ် ဧကန်ဍာံဍာံ ဒးဒှ်ရောၚ်။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI