နေပျဳဒဝ် ၊ နိုဝမ်ပါ ၅
သမ္မတခါန်ကၞက်လဝ်ကေတ်တ် အတိုၚ်ပၠတရဴလဝ်ဝွံ အပ္ဍဲကဵုဘာဗတောန်လိက် သ္ဇိုၚ်ပရေၚ်ပညာ နွံမံၚ်သၟဝ်တဲ အုပ်ဓုပ်အလဵုအသဳပၞာန်တံ ဗတောန်ကဵုမံၚ် ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန်ရဂှ် ပ္ဍဲကောံဓရီုစၠတ်ထဝ် ဒုဝန်ဇၞော် ပရေၚ်ပညာဟီုသှ်တုဲ ဂွံတီရ။
အပ္ဍဲနိုဝမ်ပါ ၂ ကၠောန်လဝ်ကောံဓရီု အလန်တတိယ စၠတ်ထဝ်ညးဍုၚ်ကွာန်တတိယဝါဂှ် စပ်ကဵုဘာသာပညာဥပဒေ သွက်ဂွံဗတောန်အာ ပ္ဍဲကဵုဘာသ္ဇိုၚ်ပညာတန်ဒေါဝ်ကဵု တန်သၠုၚ်တံမာန်ဂှ်တုဲ ညးစၞးဆန္ဒမာဲ ပွိုၚ်ဍုၚ် မျိုအ်တေတ် ဥူသိုဝ်ဝေၚ် သၟာန်ဏာဂှ်မ္ဂး ကလေၚ်သှ်ဆာဲကဵုလဝ်ရောၚ်။
အပ္ဍဲကဵုတက္ကသိုလ်ဂမၠိုၚ် စပ်ကဵုသ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ၊ ဥပဒေကဝ်မယှေန်ပေါဲရုဲမာဲ ကၟိန်ဍုၚ် ကေုာံ ဥပဒေ တီထေက်တံဂှ် နူကဵုဌာနပရေၚ်ပညာအဆံၚ်သၠုၚ် ကၠောန်မံၚ်အစဳဇန် ပရေၚ်ကဵုပညာ ဥပဒေတံရဂှ် ဒုဝန်ဇၞော်ပရေၚ်ပညာ ဥူနေမျိုဝ်လှိုၚ် သ္ဂးရ။
အပ္ဍဲအဆံၚ်သ္ဇိုၚ်ပရေၚ်ပညာတန်ဒေါဝ် Grade-8, Grade-9 တံဂှ် ဗတောန်ကဵုမံၚ် ပညာနဳတိညးဍုၚ်ကွာန်၊ ပ္ဍဲကဵု ဘာတန်သ္ဇိုၚ်ပရေၚ်ပညာ တန်သၠုၚ်တံဂှ် စပ်ကဵုဘာသာ စာရိတ္တ (စာရိုတ်) ကဵု ပညာနဳတိညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် ဗတောန်ကဵုမံၚ်ရ။
တုဲပၠန် ခန်လ္ၚတ်တန်ဗတောန် ဇုတ်ဟရံၚ်ကဵုသမ္တီပညာ အတိုၚ် နူကဵုဌာနဝန်ဇၞော်ကေၚ်ကာဥပဒေ ချူခၞံကဵုလဝ်တံဂှ် စဗတောန်ကဵုမံၚ် ပ္ဍဲသၞာံဗတောန်ပညာ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ဂှ်တုဲ အတိုၚ်ပၠတရဴ ညးဇၞော် ဍုၚ်နိဂီုဟေၚ် ဆက်ကၠောန်အာရောၚ် ညးသှ်ဆာဲကဵုလဝ် မဒှ်ရ။
အပ္ဍဲကဵုဍုၚ် ဒှ်မံၚ်ပၞာန်တံဂှ် ခၞံဗ္ဒျ်ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန်တုဲ တက်ဟပၠုပ်မံၚ်ဆီပၞာန် အပ္ဍဲက္ဍဟ် ဗတောန်ကဵုမံၚ် ကောန်ၚာ်ကွးဘာတန်သၠုၚ်တံဂှ် ကၠောန်ဟွံထက်ပုဟ် ညးဒေသမန် မွဲတၠ ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ် သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ပၞာန်အပ္ဍဲဍုၚ် ဗီုက္တဵုဒှ်မံၚ်ဗီုလၟုဟ် နကဵုဍုၚ်မွဲ ခၞံချူဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန်တုဲ ပြဟ်ဟ်ဏံ ပ္ဍဲကဵုဘာတန်သၠုၚ် ဗတောန်ကဵုမံၚ် ကောန်ၚာ်တံဂှ် ဒှ်ဟွံထေက်ပုဟ် နကဵုညးဍုၚ်ကွာန်မွဲ ညာတ်ရ။ ဒှ်လေဝ် ဒှ်ဟွံထေက်ပုဟ်။ မုဟိုတ်ရော ဆီပၞာန်မာန်ပၞာန်စိုတ်ဓါတ်ပၞာန် ညံၚ်ဂွံလုပ် တက်ထပၠုပ်မံၚ် ပ္ဍဲကဵုကၠေၚ်ဍဟ်ကောန်ၚာ်သၟတ်ၜတ်တ်တံတုဲ ပရူပရာတၞဟ်ဟ် ဗစိုပ်ဏာအပ္ဍဲကၠေၚ်ဍဟ်ဂှ်ဟီုတှ်ေ ပိုဲတံနကဵုညးဍုၚ်ကွာန်မွဲတၠ ဟွံတုပ်စိုတ်ပုဟ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
နူအလဵုအသဳပၞာန် အတိုၚ်ဌာနဝန်ဇၞော်ကေၚ်ကာဥပဒေ ချူခၞံကဵုလဝ် ခန်လ္ၚတ်တန်ဗတောန်ဇုတ်ဟရံၚ် ကဵုသမ္တီပညာတံဂှ် ပါ်လဝ်က္ဍိုပ်လိက်တုဲ ပ္ဍဲကဵုဘာတန်သၠုၚ် Grade-10၊ Grade-11၊ Grade-12 တံဂှ် ပွိုၚ်မွဲသၞာံ ဗတောန်ကဵုမံၚ် အခိၚ်ဗတောန်လိက် ၂၄ ဝါရောၚ်။
အပ္ဍဲဏံ နူကဵုခန်လ္ၚတ်ဇုတ်ဟရံၚ် ကဵုသမ္တီပညာသွက်တန် Grade-12 ဂှ် အခန် ၆ ဥပဒေဗတိုက်သရိုဟ် ပရေၚ်ပကီုပရာတ်၊ အခန် ၆ ဂှ် ဥပဒေ စပ်ကဵုအခေါၚ်အရာကောန်ၚာ် ကေုာံ အခန် ၈ ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန်တံဂှ် ဗတောန်ကဵုမံၚ် မဒှ်ရ။
အပ္ဍဲကဵုဇုတ်ဟရံၚ် ကဵုသမ္တီပညာတံဂှ် စုတ်လဝ် ဝင်ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန်၊ အာယုက်အဝဲ ဒးယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန်၊ ကာလယိုက်ဝန်ပၞာန်၊ အခေါၚ်ဗၠးၜး၊ အခေါၚ်ယှအ်၊ အခေါၚ်ပဆုဲ၊ ဒုဟ်ဒဏ်ကေုာံ ပရေၚ်ကဵုဒုဟ်ဒဏ်တံကီုရ။
သွက်အနာဂတ်ရးနိဂီုဍုၚ် အခိၚ်ဒးကဵုအာဖျုန် ကုသၟတ်တံ ဒၞာဲဒးဗတောန်အာပညာတံဂှ် ဒှ်မံၚ်ဗီုပြၚ်ကဵုလဝ်ပရေၚ်ပၞာန်ရဂှ် ညးလ္ၚတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မွဲတၠ ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ် သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“လၟုဟ် အခိၚ်ဒးကဵုဖျုန်ပရေၚ်ပညာဂှ် ဒှ်မံၚ်ဗီုပြၚ် ကဵုဖျုန်ပရေၚ်ပၞာန်။ ပရေၚ်ပညာဟီုဂှ် သွက်အနာဂတ်သၟတ် ရးနိဂီုဍုၚ်တံ ဒှ်အဓိက။ အနာဂတ်သွက်ဍုၚ်ဂှ် ဒှ်သၟတ်တံဏောၚ် ညးဇၞော်တံ ဟီုမံၚ်မွဲဏှမွဲဏှရ။ ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန်ဏံဂှ် ဒှ်သွက်အနာဂတ်ဍုၚ်ဟာ ပရေၚ်ပညာဂှ် ဒှ်အနာဂတ်ဟာ။ တုဲပၠန် ကၠောန်ဖန်မံၚ်တံဂှ် ကိတ်ညဳမံၚ်ကဵု ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန် နဲကဲဥပဒေတံကီုဟာ ပ္ဍဲကဵုအခိၚ်ခၞံလဝ်သၞောဝ်ဂှ် အဓိကရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အတိုၚ်အကာဲအရာ ဗီုပြၚ်လၟုဟ်ဏံမ္ဂး ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဒုၚ်လဝ်တဲ ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန် ဟွံသေၚ်တုဲ ဥပဒေ၊ နဲကဲဥပဒေ အတိုၚ်ချူခၞံလဝ်တံဂှ် ညးတံကၠောန်အာမံၚ် ဟွံသေၚ်ပုဟ် ညးဆက်ဟီုရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ သၟတ်တံသွက်ဂွံပါဲတိတ် နူယိုက်ဝန်ပၞာန်ဂှ်ဂၠံၚ်လဵုဒှ်ဒှ် ကရဴလဝ်စးကဵုပရေၚ်ပညာ တိတ်အာဍုၚ်မ္ၚးအိုတ်တုဲ အပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ် သၟတ်တံယအ်စှ်ေအာရဂှ် ညးထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ဟိုတ်နူ ပေါဲဗတိုက်ထပိုတ်ရိုဟ်ကၞက် သၠောတ်တၠအဝဵုပၞာန် စဵုစိုပ်လက်ထက်ကံၚ်သဳပၞာန် သၞာံ ၂၀၂၄ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳဂှ် နူကဵုဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ပၠုပ်လမျီုကဵု ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန်တုဲ ကော်ဟပၠုပ်နၚ်မံၚ်သၟတ်တံ သွက်ယိုက်ဝန်ပၞာန် ဒဵုကဵုတ္ၚဲဏံဏီရ။
လၟုဟ်ဏံဝွံ လၟေၚ်ဘာတန်ဗတောန်ယိုက်ဝန်ပၞာန် စိုပ်ကၠုၚ်လၟေၚ် ၃၀ ဝါကီု၊ ညးတြုံသၟတ် အာယုက်အကြာ ၁၈ ကဵု ၃၅ သၞာံတံဂှ် ခုတ်စုတ် လုပ်အဝေါၚ်ယိုက်ဝန်ပၞာန် ကဵုယိုက်ဂၠေၚ် ပွိုၚ် ၂ သၞာံ ပ္ဍဲကဵုကော်ကေတ်လဝ်တံဂှ်တှ်ေ လၟုဟ်ပြဟ်ဟ်ဏံ ကၠောန်မံၚ်ဂှ် စိုပ်အာအဆံၚ်တံၚ်မၞိဟ်ရပ်သွံစ၊ ကူသာန်မၞိဟ်တံ ဒှ်အာအိုတ်ယျ။
ဣဏံဂှ်တှ်ေ သွက်ဇြဟတ်ဗတိုက်ပၞာန်ဗလးတိတံ ဗီုနွံတိုန်ပၟိက်ဂှ် ကော်ရပ်ကေတ်သၟတ်တံဗွဲအတေၚ်အဓ္ဓမ ပ္ဍဲကဵုပကောံကေတ်လဝ် ပရေၚ်ယိုက်ဝန်ပၞာန်တံဂှ်တှ်ေ ဒပ်ပၞာန်၊ ဗၠာဲသၟိၚ် ညးတာလျိုၚ် ဌာနဆေၚ်စပ်တံ ကၠောန်မံၚ် ပွမဖံက်ပကဝ်အခေါၚ်အရာမၞိဟ်တံ ဗွဲမဂၠိုၚ်နွံမံၚ် မဒှ်ရ။
ဟိုတ်နူ တံၚ်ကေတ်ပဝ်တာ သွက်ယိုက်ဝန်ပၞာန် ကၠောန်မံၚ်အရိုဟ်ဟ်တ္ၚဲဂှ်ရ အကြာညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဒှ်မံၚ်ဗီုပြၚ် ခဍာ်လကိုတ်လကိုတ် စမံၚ်စၞကီုလေဝ် ပ္ဍဲကဵုစၠတ်ထဝ်ကြီုစမံၚ် “ရမျှာၚ်စၠတ်ထဝ် ရမျှာၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်၊ ဆန္ဒစၠတ်ထဝ် ဆန္ဒညးဍုၚ်ကွာန်” ဂှ်တှ်ေ ပရေၚ်ကိစ္စယိုက်ဝန်ပၞာန်ဏံ ဟွံစိုပ်မံၚ် ဂတပုဟ်ဂှ် ISP-Myanmar ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
အတိုၚ်ဂကောံလ္ၚတ်ပရေၚ်ပၞာန်ဗမာ စပ်ကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီု MDSI ဂၠိုက်ဂၠာဲလ္ၚတ်ဂွံလဝ်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာပၞာန်မွဲမွဲအလန် ဒပ်ပၞာန်ဗမာပကောံဂွံမံၚ်ကောန်ပၞာန်တၟိ ၜိုတ် ၄,၇၀၀ ပြၚ်နွံတုဲ လၟုဟ်စိုပ်ကၠုၚ် ဘာပၞာန်လၟေၚ် ၂၉ ဂှ်တှ်ေ ပကောံဂွံလဝ်ကောန်ပၞာန်တၟိ စိုပ်အာလၟိဟ် ၁၃၆,၃၀၀ ပြၚ် ဒှ်မာန်ရောၚ်။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI