နေဗျဳဒဝ်၊ ဂျောန် (၁၀)
လၟိဟ်မၞိဟ်အံၚ်အာ သ္ဘၚ်သၟာန်သှ်လိက်တန်လုပ်တက္ကသိုလ် သၞာံဗ္တောန်ပညာတုဲကၠုၚ်တေံ နူကဵုကံၚ်ဇြဳ ပၞာန် က္ဍိုက်ပ်တုဲ မကၠောန်ဗဒှ်လဝ်ဂှ်ဝွံ မွဲဒမြိပ်ဝၚ်သ္ဘၚ်သၟာန်သှ်လိက် တန်လုပ်တက္ကသိုလ်တံဂှ် ဒှ်အာပရေၚ်အံၚ်ဇၞး မလုပ်စၟတ်သမ္တီမွဲရောၚ်ဂှ် ဂွံတီကေတ် အတိုၚ်ဌာနဝန်ဇၞော်ပညာကံၚ်ဇြဳပၞာန်တံရ။
ကံၚ်ဇြဳပၞာန်ဝွံ စရၚ်အံၚ်သ္ဘၚ်သၟာန်လိက် တန်လုပ်တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲသၞာံဗ္တောန်ပညာတုဲကၠုၚ် ၂၀၂၂−၂၀၂၃ တေံဂှ် လလောၚ်ပ္တိတ်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုဂျောန် (၉) တေံဂှ်တုဲ လ္ဂောံကဵုဗ္ၜတ်အလုံဍုၚ်မ္ဂး အံၚ်ဇၞးလဝ် (၆၇) တၟံကၠံပြၚ်ရောၚ်ဂှ် လလောၚ်ပ္တိတ်လဝ်ရ။
ပ္ဍဲကဵုညးမလုပ်စိုပ်သှ်လိက် တန်လုပ်တက္ကသိုလ်တံ (၁၆၀၀၀၀) ပြၚ်ဂှ် မၞိဟ်အံၚ်ဇၞးအာလဝ် စဵုကဵုဗ္ဒါဲ (၁၁၀၀၀၀) နွံတုဲ မၞိဟ်ကျအာတံဂှ် နွံလဝ် ၜိုတ် (၅၉၀၀၀) ရ။
ပ္ဍဲကဵုဏံ တၟေၚ်မွဲဂှ် ပ္ဍဲကဵုတွဵုရးမဂွဵု၊ ကချေၚ် ကေုာံ တွဵုရးချေၚ် မဒှ်ဒေသပဋိပက္ ပရေၚ်ပၞာန် သ္ကာတ်မြဟ်ဒၟံၚ်တံဂှ် သၠုၚ်တိုန်ကၠုၚ်လဝ် စဵုကဵု (၇၀) တၟံကၠံတုဲ ရးမဂွဵုဝွံ လ္ဂောံကဵုဗၞတ်ဗ္ၜတ်ကၟိန်ဍုၚ်မ္ဂး ဒှ်အာလဝ် မၞိဟ်အံၚ်ဂၠိုၚ်အိုတ်ရ။

အ္စာၝောံ CDM မွဲတၠဂှ် တၟံကၠံအံၚ်ဇၞးဂၠိုၚ်ဂှ်ဝွံ ဟိုတ်နူပုစ္ဆာန်လောဲ သာ်ဏံဒှ်မာန်တုဲ ပ္ဍဲကဵုလ္ပာ်လေပ်စိုန်သ္ကီု ညးအံၚ်အာ ပ္ဍဲလက်ထက်ကံၚ်ဇြဳပၞာန်တံဂှ် ဒးဒုၚ်ဒှ်သံသယမာန်ရောၚ်ဂှ် ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ် လောန်တိုၚ်(မ်) ရ။
“တၟံကၠံအံၚ် ဂၠိုၚ်အာဟီုဂှ် မၞိဟ်လုပ်သွဟ်လေဝ် အောန်ဒၟံၚ်ဏောၚ်လေဝ်။ ပံၚ်သီုဖအိုတ်မှ မၞိဟ်လုပ်သှ်ဂှ် (၁၆၀၀၀၀) ဟာဟွံတီ ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ အံၚ်ဂှ် ၜိုတ် (၁၀၀၀၀၀) ပြၚ်ၚ်။ တော်တၟံကၠံအံၚ်မ္ဂး တၟံကၠံမၞိဟ် အံၚ်ဂှ်သၠုၚ်ရဣဒှ်။ ညအ်ဂှ် ဒှ်ကိစ္စတၟေၚ်တၟဟ်တဴ ဟွံသေၚ်ပုဟ်လေဝ်။ ဒှ်ဒၟံၚ်သၞာံလက္ကရဴအိုတ် လိက် သၞောတ်တြေံဂှ်တုဲ ပုစ္ဆာလေဝ် လောဲဒၟံၚ်ရ။ လၟုဟ်လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်ဒၟံၚ်ယျ။ ကောန်ၚာ် ဂုဏ်တၟေၚ် တိတ်ဂၠိုၚ်ၚ်တံလေဝ် နွံဒၟံၚ်ဏောၚ်။ ဍေံတံဂှ် ပုစ္ဆာဏံလောဲဒၟံၚ်တုဲ ကဆံၚ်သဝ်ဒၟံၚ်ညိဏောၚ်။ လ္တူကောန် ၚာ်သၟတ် ဂ္စါန်တုဲဂွံဂုဏ်တၟေၚ်တံဂှ်လေဝ် သံသယနွံမာန်ဏောၚ်။ ယဝ်ရဟီုဏာ အံၚ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ (၂၀၂၂−၂၀၂၃) မ္ဂး ကောန်ၚာ်ဏံ လေပ်လိက်ကွေံကွေံညိဟာ။ ဍာ်ဒကေဝ်ကောန်ၚာ်တံဂှ်တှ်ေ ဂွံဟီုဂှ် ဟွံလောဲပုဟ်။ ချိုတ်ပၠိုတ်မွဲဂှ်တှ်ေ ဒးဒုၚ်ဒှ်သံသယ၊ လ္တူပရေၚ်စိုန်သ္ကီု ကွးဘာတံဟီုဂှ် ဒးဒုၚ်ဒှ်အာ သံသယ သွက်ကွက်မွဲဘဝ ဍေံတံရောၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
နူကဵုသြၚ်လောန်တိုၚ်(မ်) စဳစောတ်စမ်ရံၚ် ဂွံအံၚ်ကေတ် တန်လုပ်တက္ကသိုလ် အပ္ဍဲပွိုၚ်စှ်သၞာံဂှ် နူကဵု (၃၀) တၟံကၠံဂှ် သၠုၚ်တိုန်အာ စဵုကဵုဗ္ဒါဲ (၅၀) တၟံကၠံရ။
ပ္ဍဲကဵုဏံ ပ္ဍဲကဵုသ္ဘၚ်သၟာန်သှ်လိက်တန်လုပ်တက္ကသိုလ် မသှ်လဝ်ညးသ္ကအ်လက္ကရဴအိုတ် ပ္ဍဲလက်ထက် အလဵုသဳကောန်အရာပ်ဂှ် နကဵုဗၞတ်ဗ္ၜတ်အလုံဍုၚ်မ္ဂး တၟံကၠံအံၚ်ဇၞးဂှ် (၃၂) တၟံကၠံပြၚ်ဓဝ်ဟေၚ် နွံလဝ်ရ။
အ္စာၝောံဘာပုဂ္ဂလိကမွဲတၠဂှ် တၟံကၠံအံၚ်ဇၞးတန်လုပ်တက္ကသိုလ်ဂွံဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ဂှ်ဝွံ စၟတ်အံၚ်ဟွံပေၚ်လေဝ် ဟိုတ်နူကဵုအံၚ်လဝ် ဒှ်မာန်ရောၚ်ဂှ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။

“ဘာသာဂၞန်ဟီုမ္ဂး ၜိုတ် (၂၀) ဂှ် ကဵုအံၚ်လဝ်ဏောၚ် ဂွံမိၚ်ပရိုၚ်ရ။ ဒှ်ဒၟံၚ်ဗီုပြၚ် မၞိဟ်ဟွံကၠောန် လိက်လး လးတံ၊ မၞိဟ်အကာဲအရာပရေံဒၟံၚ်ကွေံကွေံတံ ကြပ်ကျဒၟံၚ်တံ အကာဲအရာသာ်ဏံဂှ် ၜိုတ်ကောန်ၚာ် မဗ္တောန်ဒၟံၚ်လိက်သၞောတ်တၟိဏံ လၟေၚ်ၚ်ဓဝ်ရဏောၚ် ရံၚ်ကေတ် ဒှ်တိုန်အိုတ်ဏောၚ်။ မုပရောဟီုမ္ဂး သွက်ဍေံတံဂှ် အခက်အခုဲဇၞော်ဇၞော် နွံအာမာန်ဏောၚ်။ ရံၚ်ကဵုအာယုက်ကီု တုဲတှ်ေ သၞောတ်တၟိဏံဂှ် ဟိုတ်နူသၞောတ်တြေံဏံဟွံသေၚ်ဂှ်ရ ကၠောံသၞောတ်တၟိတုဲ ဒးသှ်ဏောၚ်ဂှ်ရ ဍေံတံ အရာဒးက လေၚ်လ္ၚတ်တံဂှ် တၟာဂလိုၚ်ဏောၚ်။ အခိၚ်ကီု၊ အယဲကီု၊ သြန်ကီု ဒှ်အာအခက်အခုဲမာန်ဏောၚ်။ အေ ဂှ်တှ်ေ အတိုၚ်ၚုဟ်အိုတ်တုပ်ပ်ဂှ် တိုန်ကေတ်တန်ဗ္တောန်ကွတ်တဲဒှ်ဒှ်၊ တန်ဗ္တောန်တၞဟ်သ္အာၚ်တံဒှ်ဒှ်တုဲ မိက်ဂွံကဵုကၠောန်သ္ပရ။ ဟွံသေၚ်မ္ဂးလေဝ် ပ္ဍဲကဵုတက္ကသိုလ်မ္ၚးမ္ၚးတံဂှ်လေဝ် တက္ကသိုလ်ရဲအံၚ်လဝ်စှ်တန် အလဵုအသဳဏံ တိုန်ဂွံတံဂှ် နွံဒၟံၚ်ဏောၚ်။ ဒုၚ်ဖအိုတ်သၠုဲမာန်မ္ဂး မိက်ဂွံကဵုတိုန်ဒၞါဲဗီုတံဏံရ၊ ဟွံမိက်ကဵုသှ် (၁၂) တန် အလဵုအသဳဏံဂှ်ရပုဟ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
တၟေၚ်မွဲဂှ် ညးမအံၚ်ဇၞးလဝ် တန်လုပ်တက္ကသိုလ်သၞာံဏံ ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ် ဂွံဂုဏ်တၟေၚ်ဂၠိုၚ်တုဲ ပ္ဍဲကဵုဘာမ္ၚး မ္ၚးတံဟီုမ္ဂး အံၚ်အာတၟံကၠံပေၚ်ၚ်တံလေဝ် နွံလဝ်ရ။
ဆ္ဂး လ္တူစရၚ်အံၚ်တန်လုပ်တက္ကသိုလ် ကံၚ်ဇြဳပၞာန်ဂှ် အကြာညးဍုၚ်ကွာန်တံ ပရေၚ်ပါ်ပါဲတံ နွံဒၟံၚ်တုဲ သ္ဇက်ဒးပ္တိတ်သၟာန်တံလေဝ် နွံဒၟံၚ်ရ။
ပရိုၚ်−သြၚ်လောန်တိုၚ်(မ်)
ဗီုဓာတ်−CJ

