လ္ဂုၚ်၊ ဂျောန် (၁၅)
အပ္ဍဲကာလဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာဏံ ဟိုတ်နူပြသၞာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဟွံညိၚ်ဝတ်ကဵု ပြသၞာကျာတ် ဝါတ်တံဂှ်တုဲ အသိၚ်ကောန်ကလောန်ကောန်ၚာ်တံဂှ် သၠုၚ်တိုန်ကၠုၚ်တုဲ ဒှ်ကၠုၚ်အကာဲအရာ ဒးပသောၚ်ပြဟ်ဟ်ရောၚ်ဂှ် ညးမရေၚ်တၠုၚ်ဒၟံၚ် ပရေၚ်ကောန်ၚာ်သၟတ်တံ ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်(မ်) ရ။
အတိုၚ်ဂလာန် ဂကောံသၟာကမၠောန်ဂၠးတိ ILO တံဂှ်မ္ဂး ကောန်ၚာ်သၟတ် (၁) ပြကောဋိကိုဋ်ပြၚ် ပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ဗၟာဏံဂှ်ဝွံ ဟိုတ်နူကျာတ်ဝါတ် ကေုာံ ဟိုတ်နူယဲကပ်ကဝ်ဝေဒ်တံဂှ်တုဲ နွံဒၟံၚ် နဒဒှ်သၟာကမၠောန် ကောန်ၚာ်တုဲ ကဝက်ပြၚ်ဂှ်ဝွံ ပါလုပ်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲကမၠောန် အန္တရာယ်မၞုံတိုက်ရိုက် ကုပွဖောအ်ဗြေဝ် တောတက်ဒ္ဂေတ်ပဋိပတ်၊ ပရေၚ်ထတ်ယုက် ကေုာံ ပရေၚ်ဗၠးဘဲတံဂှ်ရောၚ် ပ္ဍဲဂိတုဂျောန် ၁၂ တေံ လလောၚ်ပ္တိတ်ကၠုၚ်ရ။
အကြေပ်အဂြတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေၚ်မၞိဟ် မက္တဵုဒှ်ဒၟံၚ် အပ္ဍဲဍုၚ်လၟုဟ်တံဂှ်ဝွံ သ္ကဵုကောန်ကလောန်ကောန်ၚာ်တံ ဂၠိုၚ်တိုန်ကၠုၚ်တုဲ ကောန်ၚာ် နူကဵုဂြောဝ်ဂတာဝါတ်ဂါတ်အိုတ်တံဂှ် ဇီုကပိုက်ဂၠိုၚ်အိုတ်ရောၚ် ILO သ္ဂးရ။

ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ဂွံသောၚ်ကလး ဟိုတ်မကဵုက္တဵုဒှ် ကောန်ကလောန်ကောန်ၚာ်တံဂှ်ကီု သွက်ကောန်ၚာ် မ္ဒးကၠောန်ဒၟံၚ်ကလောန်တံကဵု သွက်ဂြောဝ်ဂတာညးတံ ညံၚ်ဂွံဂွံဗဗွဲဓဝ်ဂှ်ကဵု ညံၚ်ကောန်ကလောန် ကောန်ၚာ် ဂွံအိုတ်အးအာဂှ် နွံပၟိက်ဒးကၠောန်ကၠုၚ် မဇၞော်ကဵုပၟိက်ရောၚ်ဂှ် ILO ကဵုကၠုၚ်သတိရ။
ညးမရေၚ်တၠုၚ်ဒၟံၚ် ပရေၚ်ကောန်ၚာ်မွဲတၠဂှ် အကာဲအရာသၟာကမၠောန်ကောန်ၚာ်တံဂှ်ဝွံ ကြဴနူဒပ်ပၞာန်သီအဝဵုတုဲ သၠုၚ်တိုန်ကၠုၚ် မွဲအသိၚ်ဓဝ်တုဲ ပရေၚ်ဖောအ်ဗြေဝ်ကောန်ၚာ်တံလေဝ် သဝ်စှ်ေကၠုၚ်ရဂှ် ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်(မ်) ရ။
“အကာဲအရာသၟာကမၠောန်ကောန်ၚာ်တံဂှ် သာတုဲဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ရ။ အခိၚ်ဒှ်ကဝ်ဝေဒ်တုဲဂှ် ဟိုတ်နူပရေၚ် သီအဝဵု ဆက်ဒှ်အာလဝ်ဂှ်ရ ပြသၞာဏံဂှ် ထ္ပက်တိုန်အာမွဲအသိၚ်ဓဝ်ရ။ ဒၞါဲကမၠောန်သိုၚ်ခၞံတံဒှ်ဒှ်၊ ရုၚ်စက်သှ်ေဒၟံၚ်တံဒှ်ဒှ် ဥပမာမ္ဂး သၟာကမၠောန်ကောန်ၚာ်ဟီုဂှ် ၜိုန်ရရုၚ်စက်တံဟွံသေၚ်ကီုလေဝ် စနူကဵုဒၞါဲဆေၚ်သတိုဝ်၊ ဆေၚ်ဍာ်လက်ဖက်တံဒှ်တမ် သၟာကမၠောန်တံ သာတုဲဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ရ။ ၚုဟ်ကလောန်ပေၚ်ၚ်ဂှ် ဟွံဂွံဒၟံၚ်ရ။ ဥပမာမ္ဂး အခိၚ်စှ်ေကလောန်တံဂှ် ပဵုဒၟံၚ်ဏောၚ်။ ညအ်ဂှ်ပဵုဒၟံၚ်တုဲ သြန်ဂိတုဂှ် ယအ်ဒၟံၚ်ဏောၚ်။ သြန်ဂိတုတံဏံဂှ် သွက်ဍေံတံ မၞိဟ်မွဲရဂှ် ဟွံရုမ်ဂပ်ဒှ်ဒၟံၚ်ရ။ ပရေၚ်ဖောအ်ဗြေဝ်ကောန်ၚာ်သၟတ်တံဂှ် စှ်ေအာတုဲ တမ်ရိုဟ်တံ ဒးဆောံလေၚ်အာအိုတ်ဏောၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အတိုၚ်ဂလာန် ILO မ္ဂး ကောန်ၚာ် နူအာယုက် (၅) သၞာံ စဵုကဵု (၁၇) သၞာံ (၁) ပြကောဋိကိုဋ်ပြၚ်ဂှ်ဝွံ နွံဒၟံၚ် နဒဒှ်သၟာကမၠောန်ကောန်ၚာ်တံရောၚ်ဂှ် သ္ဂးလဝ်ရ။
ကောန်ၚာ်သၟတ်ဂမၠိုၚ်ဝွံ အပ္ဍဲကာလသီအဝဵုဏံ စနူအခေါၚ်ဗ္တောန်ပညာ မဒှ်အခေါၚ်သ္ဇိုၚ်တံဒှ်တမ် ဒးဆောံလေၚ်အာဒၟံၚ်တုဲ ဟိုတ်နူပြသၞာပရေၚ်စသုၚ်တုဲလေဝ် ဒးလုပ်ကၠောန်ဒၟံၚ် ကမၠောန်မဂွံမကၠောန် တံ နွံဂှ် သ္ဂးရ။

ကောန်ၚာ်သၟတ်ဂမၠိုၚ်ဝွံ ဟိုတ်နူဒးလုပ်စိုပ်ကၠောန်ဒၟံၚ်ကမၠောန် မဂဗမကၠောန်တံဂှ်ရ ဒးဒုၚ်ရေက် ကးပ္တိတ်ပရဲတံ နွံတုဲ သၟတ်ဗြဴအာယုက်ဟွံပေၚ်ဏီတံဝွံ ဒးဒုၚ်ပ္တိတ်ပရဲ စပ်ကဵုလိၚ်တံ နွံကၠုၚ်ဂှ် ဂွံတီကေတ်ရ။
ညးမရေၚ်တၠုၚ်ဒၟံၚ် ပရေၚ်ကောန်ၚာ်သၟတ်မွဲတၠဂှ်လေဝ် ကောန်ကလောန်ကောန်ၚာ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ်ဝွံ ဟိုတ်နူမိမဂမၠိုၚ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဟွံခိုဟ်တုဲ ဒးလုပ်ကၠောန်ဒၟံၚ် ကမၠောန်မဂဗမကၠောန်တံဂှ်တုဲ နဒဒှ်ပြသၞာအဆက်လက္ကရဴဂှ်မ္ဂး ဒ္ဂေတ်ပဋိပတ်ကောန်ၚာ်တံလေဝ် လီုလာ်ဆောတ်ယောၚ်ကၠုၚ်ယျဂှ် ဟီုရ။
“ကောန်ၚာ်တံဏံ မုဒးဆေၚ်ဒၟံၚ်မုက်ရောဟီုမ္ဂး မိမတံဂှ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဟွံခိုဟ်မ္ဂး ဥပမာ သၟတ်ဗြဴလ္ၚဵု တံတှ်ေ ဒးဇူအာနူဘာဂှ်နွံ။ ဟီုမ္ဂး အတိုၚ်ဒးမံၚ်ဒၟံၚ် အပ္ဍဲသ္ၚိမးမးဂှ် ဍေံတံ ကၠောန်ကၠုၚ်ကလောန် မဂွံမကၠောန်တံဂှ်အိုတ်ရ။ လ္ၚဵုမ္ဂး ကပှ်ကၠုၚ်ဂဝ် (ကော်) တံနွံ။ လ္ၚဵုမ္ဂး ကောန်ၚာ်အာတ်စ သ္ကဲဂၠံၚ်တံ နွံရ။ လ္ၚဵုတံဂှ်တှ်ေ မၞိဟ်လုပ်စိုပ်ကၠောန် ပ္ဍဲဆေၚ်ဍာ်လက်ဖက်တံဂှ်နွံရ။ ၚုဟ်ဖျာဂှ်လေဝ် က္ဍၚ် ဟိုတ်နူအကာဲ အရာတံဏံတုဲ ပရေၚ်စသုၚ်မံၚ်စံၚ် ဟွံရုမ်ဂပ်အိုတ်ရ။ မုဒှ်ရောဟီုမ္ဂး အခိၚ်ကၠောန်လ္ပာ်တေံ ဟွံမာန်ဂှ် လ္ပာ်ဒ္ဂေတ်ပဋိပတ်တံ လီုလာ်ဆောတ်ယောၚ်ကၠုၚ် နွံရ။ သၟတ်ဗြဴဍောတ်တ်တံဟီုမ္ဂး စိုပ်အာဂၠံၚ်ဍာန် ဟွံခိုဟ်တံအိုတ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
မွဲလ္ပာ်ပၠန်ဂှ် ဟိုတ်နူရီုဗၚ်ရေၚ်တၠုၚ်ကဵု ပရေၚ်ကောန်ၚာ်သမတ်တံ ဗီုကၠာတေံ ဟွံဂွံဂှ်ရ ဍာ်ဇမၠိၚ်မ္ဂး အနာဂတ်ကောန်ၚာ်သၟတ်တံ သာတုဲပရေံကၠုၚ်မာန်ရောၚ် ညးမရေၚ်တၠုၚ်ဒၟံၚ် ပရေၚ်ကောန်ၚာ် သမတ်တံ သ္ဂးရ။

အတိုၚ်တၚ်လလောၚ်တြး ဌာနဝန်ဇၞော်ကေၚ်ကာညးဗြဴ၊ ညးသၟတ် ကေုာံ ကောန်ၚာ်သၟတ် အလဵုအသဳ ညဳသၟဟ်ဂကူ NUG ဂှ်မ္ဂး အပ္ဍဲကာလဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ပွိုၚ် ၂ သၞာံဂှ် ကောန်ၚာ်သၟတ် ၄၀၀ ပြၚ် ဒးဒုၚ် ဂစိုတ်ဂယိုၚ်လဝ်ရောၚ် ပ္ဍဲဂိတုဂျောန် (၆) တေံ လလောၚ်ပ္တိတ်လဝ်ရ။
အတိုၚ်ဂလာန် ဂကောံမၚ်မွဲရီုဗၚ် ကောန်ထံၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် AAPP တံဂှ်မ္ဂး အပ္ဍဲကာလဒပ် ပၞာန်သီအဝဵုဏံ ကောန်ၚာ် ဒးဒုၚ်ရပ်ဒက်လဝ် (၆၂၄) တၠ နွံတုဲ ကောန်ၚာ် ဒးဒုၚ်ဂစိုတ်လဝ်ဂှ် (၄၀၁) တၠ နွံရောၚ် ထ္မံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ပရိုၚ်−သြၚ်လောန်တိုၚ်(မ်)
ဗီုဓာတ်−CJ

