လဂုၚ်၊ ဂျောန် (၁၈)
ပ္ဍဲသ္ကုတ်လကြဴ နူဂအုပ်သ္ကိုပ်ဗိုလ်ဇၞော်မေန်အံၚ်လှာၚ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် ဒပ်ပၞာန်သီကေတ်အဝဵုကၟိန်ဍုၚ်တုဲဂှ် ၚုဟ်ဗွဝ်ဖျာ က္ဍၚ်တိုန်ကၠုၚ်ဒၟံၚ် ရိမ်ရိမ်ကဵု အကြာၚုဟ်မးကမၠောန် သြန်ဂိတု သဝ်အိုတ်ဟွံသၠုၚ် တိုန်ကၠုၚ်ဒၟံၚ်ဂှ် ကောန်ကမၠောန်ရုၚ်စက်တအ် ဒးဒတူလာၚ်ဒၟံၚ် ဆၜိုတ်ဂွံဂျိုၚ်ဓဝ်ရ ကောန်ကမၠောန်ကီု သီုညးချဳဓရာၚ်ပရေၚ်သၟာကမၠောန်တအ် ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်(မ်)ရ။
သ္ပတမ်နူဒပ်ပၞာန်သီကေတ်အဝဵုတုဲ စဵုကဵုအခိၚ်တ္ၚဲဏံ ၚုဟ်မးဗၞိက်နာနာ၊ ထဝ် ကေုာံသြန်ဒဝ်ဠာတအ် ၜိုန်ရတိုန်ကၠုၚ်ဒၟံၚ် လောန်နူသၞောတ်ဗ္ၜတ်ကီုလေဝ် ၚုဟ်မးသြန်ဂိတု သၟာကမၠောန် အောန်အိုတ် မွဲတ္ၚဲ ၄၈၀၀ ဒကေဝ်ဂှ် ဟွံဂၠိုၚ်တိုန်ကၠုၚ်ရ။
ၚုဟ်မးသြန်ဂိတုကောန်ကမၠောန်တအ် သဝ်အိုတ် မွဲတ္ၚဲ ၄၈၀၀ ဂှ် ယဝ်ရတၟော်ကဵု ၚုဟ်သၠာဲသြန် တိုက်သြန်ဗဟဵု သၟဝ်ဩဇာကံၚ်ဇြဳပၞာန် စၞောန်ပ္ညုၚ်လဝ် နမွဲဒဝ်ဠာ သြန်ဒ္ကေဝ်ဗၟာ ၂၁၀၀ ဓဝ်ကီုလေဝ် နွံဒၟံၚ် ဆၜိုတ်ၜါဒဝ်ဠာပြၚ်ၚ် ဓဝ်ဟေၚ်ရ။
စပ်ကဵုအကာဲအရာဏံတုဲ သၟာကမၠောန် ကၠောန်ဒၟံၚ်ကမၠောန် ပ္ဍဲရုၚ်စက်ဇိၚ်ဗွိုက်လတက် ပ္ဍဲအပိုၚ်ခြာရုၚ်စက် မၞုံဍုၚ်လ္ဂုၚ်မွဲရုၚ်ဂှ်မ္ဂး ၜိုန်ရၚုဟ်မးဗွဝ်ဖျာ က္ဍၚ်တိုန်ကၠုၚ်ဒၟံၚ်ကီုလေဝ် မ္ၚးနူသြန်ဂိတု ဟွံဂၠိုၚ်တိုန်ဂှ် ဟိုတ်နူစရိတ်လိၚ်ဗဒမ်ကဵု စရိတ်ၚုဟ်မဳတာ က္ဍၚ်တိုန်ဒၟံၚ်တုဲ ဟွံပြေပြံၚ်လးလးရဂှ် ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြန်လောန်တိုၚ်(မ်)ရ။

“ၚုဟ်ဗွဝ်ဖျာတိုန်ဒၟံၚ်ဏံကဵု သြန်ဂိတု ဂွံဒၟံၚ်ဂှ် ဟလဵုပလေဝ် ဟွံပြေပြံၚ်ပုဟ်။ သြန်ဂိတု ဂွံဒၟံၚ် ၜိုတ် (၂)ကိုတ်ပြၚ်ပြၚ် နွံရ။ ပရေၚ်စသုၚ်မံၚ်စံၚ်ကဵု ၚုဟ်ဗွဝ်ဖျာ က္ဍၚ်တိုန်ဒၟံၚ်ကဵု ၚုဟ်ဗဒမ်တိုန်ဒၟံၚ်ဏံ ဗီုလဵုပလေဝ် ဟွံပြေပြံၚ် ဍာံဍာံရ။ သြန်ဂိတုတအ်ဂှ် ဟွံပဵုတိုန်ဏီပုဟ်။ ၚုဟ်ဗဒမ်ဂှ် က္ဍၚ်တိုန်ဒၟံၚ်ယျ၊ ကၠာတေံတှ်ေ ၚုဟ်မဳတာဂှ် တၠဗဒမ်ရ ကဵုဒၟံၚ်၊ လၟုဟ်ဂှ် စတမ်နူ ၚုဟ်မဳတာတအ် မုတအ်ဒှ်တမ် ဇကုဒးကဵုဒၟံၚ်ရ။ ဗီုဗီုဏံ ၚုဟ်ဗွဝ်ဖျာဂှ် က္ဍၚ်တိုန်ဒၟံၚ် ဗီုပြၚ်စုၚ်ရ”ဂှ် ညးဟီုသ္ဂးလဝ်ရ။
နကဵုညးဂှ် ပ္ဍဲကဵုရုၚ်စက်ဇိၚ်ဗွိုက်လတက်ဂှ် သီုအလုံ ပွိုၚ်မွဲဂိတု တ္ၚဲဒးစှ်ေအခိၚ်အပဵုနွံဟေၚ်မှ မွဲဂိတုမ္ဂး ဂွံၜါကိုတ်ဘာ်ပြၚ်ကီုလေဝ် ၚုဟ်မးစရိတ်နာနာကဵု လ္တူစရိတ်ဗဒမ်တအ် က္ဍၚ်တိုန်ကၠုၚ်ဒၟံၚ် ဟွံရုံဂပ်ပုဟ်ဂှ် ဟီုသ္ဂးလဝ်ရ။
သွက်သၟာကမၠောန် ကၠောန်ဒၟံၚ်ရုၚ်စက်၊ ရုၚ်ကမၠောန်တအ်ဂှ် ဟွံဒးစှ်ေအခိၚ်အပဵုတုဲ မွဲဂိတုမ္ဂး နဒဒှ်သြန် ဂိတုလၟေၚ်ဍာံ ဂွံပိကိုတ်ပြၚ်ဟေၚ်မှ ၜိုန်ရဟွံပဵုသာန်ကီုလေဝ် ဂွံရုမ်ဂပ်ရောၚ်ဂှ် သၟာကမၠောန် ရုၚ်စက်ဇိၚ်ဗွိုက်လတက် အာတ်မိက်လဝ်ရ။
ညးတာလျိုၚ်ရုၚ်စက် ဇိၚ်ဗွိုက်လတက် ကောန်ဍုၚ်ဗၟာပိုၚ် မၞုံပ္ဍဲအပိုၚ်ခြာရုၚ်စက် ယှိုဲလေန်ဗာန် မွဲတၠဂှ်မ္ဂး သွက်ဂွံဂလိုၚ်ပတိုန်ကဵု သြန်ဂိတုသ္ဇိုၚ် ကောန်ကမၠောန်တအ်ဂှ် တန်တဴဒၟံၚ်ကဵု သြန်ရုၚ်စက် လုပ်ရဂှ် ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြန်လောန်တိုၚ်(မ်)ရ။
“သၟာကမၠောန်တအ် ဝါတ်ဂါတ်ခက်ခုဲဒၟံၚ်ညးသ္ကအ်ဂှ်တှ်ေ ၚုဟ်မးဗွဝ်ဖျာသ္ဇိုၚ်ကဵု သြန်ဂိတုဍေံတအ် ဟွံရုမ်ဂပ်ပုဟ်ဟီုဂှ် ပိုဲလေဝ်တီဒၟံၚ်ရ။ ဆ္ဂး ကိစ္စစပ်ကဵု သွက်ဂွံဂလိုၚ်ပ္တိုန် သြန်ဂိတုသ္ဇိုၚ်၊ ဟွံဂလိုၚ်ပ္တိုန်ကဵုဂှ်တှ်ေ တုဲဒၟံၚ်ကဵုသြန်ရုၚ်စက်လုပ်ရ။ သြန်လုပ်ဟွံခိုဟ်တှ်ေ ဂလိုၚ်ကဵုဟွံမာန်ပုဟ်။ ရုၚ်စက်လ္ၚဵုဂှ် သြန်လုပ်ခိုဟ်ဒၟံၚ်ဏောၚ်လေဝ်။ ကုမ္ပဏဳဍုၚ်သ္အာၚ်ဂှ် ဂလိုၚ်ပ္တိုန်ကဵုမာန်ဒၟံၚ်။ ကုမ္ပဏဳပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ် ဂလိုၚ်ပ္တိုန်ကဵု ဟွံမာန်ဏီပုဟ်။ မုဒှ်ရောတှ်ေ ၚုဟ်ဒဝ်ဠာလၟုဟ်ကဵု ၚုဟ်ဗွဝ်ဖျာဂှ် ခက်ခုဲနွံဒၟံၚ် ဗီုဏံရ”ဂှ် ညးဟီုသ္ဂးလဝ်ရ။
ရုၚ်စက်၊ ရုၚ်ကမၠောန်တအ်ဂှ် ဒးပတှ်ေဒၟံၚ် ဇြဟတ်ပၟတ်ဓာတ်လလဳအဓိကတုဲ ၜိုန်ရဒးဂေတ် ဒၟံၚ်ကီုလေဝ် ပ္ဍဲမွဲကာလ ဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ပွိုၚ်ၜါသၞာံပြၚ်ၚ်ဏံ ဟိုတ်နူဟွံဂွံပၟတ်ဓာတ်လလဳ အခိၚ်ပေၚ်ၚ်တုဲ ဒးဗ္ဂေတ်ဒၟံၚ်ကဵုကၠေၚ်စက်ရဂှ် ဂွံတီကေတ် နူညးတာလျိုၚ် ရုၚ်စက်တအ်ရ။
နကဵုကံၚ်ဇြဳပၞာန်ဂှ် ဟိုတ်နူထိၚ်ဒဝ်လဝ်ကၠေၚ်စက်တုဲ လ္ပာ်ရုၚ်စက် ဟၟဲကဵုပရေၚ်ဗၠးၜးဂှ် ဗၞတ်ဗ္ၜတ်ကၠေၚ် နွံဒၟံၚ်ပၟိက်ဂှ် နူကဵုကဝ်မတဳကောပ်ကာဲကမၠောန်ပၠုပ်ကၠေၚ်စက် ဒးပ္တိုန်လိက်တုဲ အခိၚ်အခေါၚ်စှ်ေ ကၠုၚ်ဟေၚ် ၜိုန်ရအခေါၚ်ရာန်ကေတ်နွံကီုလေဝ် အတိုၚ်ဗ္ၜတ်နွံပၟိက် ကေတ်ဟွံဂွံရဂှ် ဟီုသ္ဂးလဝ်ရ။
သၞောဝ်ဥပဒေ ၚုဟ်မးစရိတ်ကမၠောန်သဝ်အိုတ် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုၚ်ဗၟာဂှ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၃ လက်ထက်အလဵုအသဳ သမ္မတတြေံ ဥူတုၚ်ဇြုၚ်ဂှ် စၞောန်ပျးချူခၞံလဝ်တုဲ နဲဥပဒေဂှ် ပ္ဍဲဂိတုဂျူလာၚ် သၞာံ ၂၀၁၃ စၞောန်ပျးလဝ်ရ။ ပ္ဍဲသၞောဝ်ဥပဒေဂှ် ၜါသၞာံမွဲဝါ ဒးကလေၚ်သ္ၚဳဂၠိပ် ပလေဝ်ပလေတ်အာရောၚ်ဂှ် ဓမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။

ဟိုတ်ဂှ်ရ သြန်ဂိတုၚုဟ်ကမၠောန်အောန်အိုတ်ဂှ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၅ ဂိတုသေပ်တေမ်ဗာ နဒဒှ်အလန် ပထမကိုပ်ကၠာအိုတ် ဒၞာဲဒေသကဵု ဂကူကမၠောန်ဟွံပါ်ပ္တိတ်တၞဟ်ခြာတုဲ မွဲနာဍဳမ္ဂး နကဵု ၄၅၀ ဒ္ကေဝ် မွဲတ္ၚဲ သွက်အခိၚ်ကၠောန်ကမၠောန် ပွိုၚ် ၈ နာဍဳ စၟတ်ပိုၚ်ခြာလဝ် ၃၆၀၀ ဒ္ကေဝ်ရ။
နူကဵုဂှ်မွဲကဆံၚ် ပ္ဍဲလက်ထက်အလဵုအသဳ NLD ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳက္ဍိုက်လဝ်က္ဍိုပ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၈ ဂိတုမေဂှ်မ္ဂး စရိတ်ၚုဟ်ကမၠောန် မွဲတ္ၚဲမ္ဂး ၄၈၀၀ ဒ္ကေဝ် စၟတ်ပိုၚ်ခြာမာန်ကၠုၚ်လဝ်ရ။
အတိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ၚုဟ်မးစရိတ်ကမၠောန်အောန်အိုတ်ဂှ်မ္ဂး ၚုဟ်သြန်ဂိတုအောန်အိုတ်ဂှ် ၜါသၞာံမွဲဝါ သွက်ဂွံကလေၚ် ပလေဝ်ပလေတ် ၜိုန်ရပျးဌာန်ခၞံလဝ်ကီုလေဝ် ဟိုတ်နူယဲကပ်ဂိုဝ်ဝေတ်ကဵု ပရေၚ်ဒပ်ပၞာန်သီအဝဵုတုဲ စဵုကဵုတ္ၚဲဏံ ပလေဝ်ပလေတ် ဟွံမာန်ဏီတုဲ ပ္ဍဲပွိုၚ် ၅ သၞာံ မွဲတ္ၚဲမ္ဂး ၄၈၀၀ ဒ္ကေဝ်ဟေၚ် အိုတ်ဒၟံၚ်တရဴရ။
ညးချဳဒရာၚ်ကတိုၚ်ကၟဟ် ပရေၚ်သၟာကမၠောန်မွဲတၠဂှ်မ္ဂး သွက်ဂွံပြံၚ်သၠာဲၚုဟ်မး သြန်ဂိတုကဆံၚ် သဝ်အိုတ်ဂှ် တၠကမၠောန်၊ သၟာကမၠောန် ကေုာံ အလဵုအသဳတအ် ဒးဆေၚ်မုက်ပိဂကောံတုဲ ၜိုန်ရဒးပ္ညဳ ကီုလေဝ် အကာဲအရာအခိၚ်တ္ၚဲဏံ ညးစၞးသၟာကမၠောန်တအ် ဟၟဲဒၟံၚ်ပုဟ်ဂှ် ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ် လောန်တိုၚ်(မ်)ရ
“နကဵုဍေံတအ်(စကစ) ဒးဟီုဏောၚ်။ ပ္ဍဲ ၂၀၂၀ ဂှ် ဒးထပ်ဂလိုၚ်ကဵု သြန်ဂိတုဏောၚ်။ ပ္ဍဲ ၂၀၂၀ ဂှ် သြန်ဂိတုအောန်အိုတ် ပြံၚ်သၠာဲကဵု ဟွံမာန်ပုဟ်။ ဟီုတှ်ေ အခိၚ်ဂကောံပိက္ဍိုပ်(တၠကမၠောန်၊ သၟာကမၠောန်၊ အလဵုအသဳ) နွံဒၟံၚ်ဂှ်လေဝ် ပြံၚ်သၠာဲၚုဟ်သြန်ဂိတုသဝ်အိုတ် ဟွံမာန်ကၠုၚ်လဝ်ပုဟ်။ နကဵုဍေံတအ် ဂွံကၠောန်ဝါတ်ဂါတ်ဒၟံၚ်ဟီုဂှ် ဍေံတအ်ထ္ၜးဒၟံၚ်ဟိုတ်တွဵုရ။ ဍာံဍာံတေံလေဝ် အရာဏံဂှ် ဍာံဒၟံၚ်ရ။ ပ္ဍဲအခိၚ်ဆေၚ်မုက်ပိဂကောံဂှ် ဒးပ္ညဳဇပ်ဇပ်ဍပ်ပ်ဏောၚ်။ ပ္ဍဲလ္ပာ်ဏံ ကဝ်မတဳသၟာကမၠောန်/ နဒဒှ်ညးစၞးသၟာကမၠောန် ပ္ဍဲကဵုဆေၚ်မုက်ပိက္ဍိုပ် မၞိဟ်ဂွံလုပ်ဂ္ဇအ် ဟၟဲပုဟ်။ ဟီုတှ်ေ ဂွံပိုၚ်ခြာပြံၚ်သၠာဲ ဗ္ၜတ်သြန်ဂိတုကဆံၚ်သဝ်အိုတ်ဂှ် နဲလဵုလေဝ် ဒှ်ဟွံမာန်ပုဟ်” ဂှ် ညးဟီုလဝ်ရ။
ကြဴနူဒပ်ပၞာန်သီအဝဵုတုဲ လအ်အကြာ မွဲဂိတု ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂိတုမာတ်ချ်ဂှ် ဂကောံချဳဒရာၚ်ဒၟံၚ် ပရေၚ်သၟာကမၠောန်၊ သမဂ္ဂ သၟာကမၠောန်တအ် ဌာနဝန်ဇၞော်ကောပ်ကာဲ သၟာကမၠောန်၊ မၞိဟ်လုပ်တိတ် ကေုာံ ဇြဟတ်ညးဍုၚ်ကွာန် ကံၚ်ဇြဳပၞာန်ဂှ် လလောၚ်တြးလဝ် နဒဒှ်ဂကောံဟွံလုပ်သၞောဝ်ရ။
သ္အာၚ်နူဂှ်ပၠန် သမဂ္ဂသၟာကမၠောန် ပါလုပ်လဝ် ပ္ဍဲပရေၚ်ထ္ၜးဆန္ဒ ဒစဵုဒစးကဵု ပရေၚ်ဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု၊ ညးချဳဒရာၚ်ကတိုၚ်ကၟဟ် ပရေၚ်သၟာကမၠောန်တအ်ဂှ် ကံၚ်ဇြဳပၞာန်ဗက်ဂၠာဲရပ်ဒၟံၚ်၊ တၠကမၠောန်တအ် နုက်ပ္တိတ်ဒၟံၚ် နူကမၠောန် နွံကၠုၚ်ဒၟံၚ်ရ။

ဥက္ကဌသမဂ္ဂ ဂကောံသၟာကမၠောန်နာနာ ကၟိန်ဍုၚ်ဗၟာ (FGWM) ဒဝ်မိုဝ်စန္ဒာမျေတ်ဂှ်မ္ဂး ပ္ဍဲသၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်ယုတ်ပရေံဂှ် သွက်ဘဝညးဍုၚ်ကွာန် ကဵု ဘဝသၟာကမၠောန်တအ်ဂွံပြံၚ်သၠာဲ ကၠောန်သ္ပကဵုမာန် မုဟၟဲရဂှ် ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
“လၟုဟ်ဂှ်လေဝ် နူကဵုကံၚ်ဇြဳပၞာန် ဟိုတ်နူၚုဟ်မးဗွဝ်ဖျာ က္ဍၚ်တိုန်ဒၟံၚ်တုဲ သွက်ဂွံပြံၚ်သၠာဲကဵု စရိတ်သြန် ဂိတုကဆံၚ်သဝ်အိုတ် ကောန်မၠောန်အာတ်မိက်ဒၟံၚ်တအ်ဂှ် လုပ်ကၠုၚ်ဒဵု ပ္ဍဲရုၚ်စက်တုဲ ကၠောန်ဒၟံၚ် ပရေၚ်ရပ်စပ် အကြာမွဲၜါတ္ၚဲဏံ မွဲဒမြိပ်ရ။ ပ္ဍဲသၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်ယုတ်သဝ်ဂှ် သွက်ဘဝညးဍုၚ်ကွာန် ဘဝသၟာကမၠောန်တအ် ဂွံပြံၚ်သၠာဲ ကၠောန်ရေၚ်တၠုၚ်ကဵုမာန်ဂှ် မုဟၟဲရ။ ဟိုတ်နူကမၠောန် ပြဝကံၚ်ဇြဳပၞာန် တအ်တုဲ ညးဍုၚ်ကွာန်ကီု သီုကဵုသၟာကမၠောန်တအ် ဒးဒုၚ်ဒၟံၚ်ဒဒိုက်၊ ပၟတ်သောက ဇၟာပ်ပ်တ္ၚဲ ကြပ်ဒှ် သီုအလုံမွဲဍုၚ်ရ”ဂှ် ညးဟီုသ္ဂးလဝ်ရ။
မွဲကရောံကဵု ပရေၚ်ဒးဒုၚ်ဖံက်ပ္ကဝ် အခေါၚ်အရာသၟာကမၠောန် ပ္ဍဲသၟဝ်ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်ကံၚ်ဇြဳပၞာန်ဂှ် နကဵုသြန်ဂိတုကဆံၚ်သဝ်အိုတ် ဟွံပြံၚ်သၠာဲကဵုလဝ် ပွိုၚ် ၅ သၞာံကဵု အကြာၚုဟ်မး ဗွဝ်ဖျာက္ဍၚ် တိုန်ကၠုၚ်ဒၟံၚ် ၜိုတ် (၅) ဂအုံဂှ် သၟာကမၠောန်ကဆံၚ်သ္ဇိုၚ်တအ်ဂှ် ဒးဒုၚ်ဒၟံၚ်ဘဲဒဏ် ပရေၚ်ဇီုကပိုက် သ္ကာတ်တ်မြဟ်ဟ်ရ။
ဂကောံသမဂ္ဂညဳသၟဟ်(STUM) ဂှ်မ္ဂး သွက်သၟာကမၠောန် ကၠောန်ဒၟံၚ်ကမၠောန်ရုၚ်စက် ပ္ဍဲဍုၚ်တအ်ဂှ် သွက်ဂွံထပ်ဂလိုၚ်ပ္တိုန်ကဵု ၚုဟ်မးသြန်ဂိတုအောန်အိုတ် မွဲတ္ၚဲ စဵုမွဲလက်ဒကေဝ်ဂှ် အာတ်မိက်လဝ် ပ္ဍဲတ္ၚဲသၟာကမၠောန်ဂၠးကဝ် ကၠုၚ်စိုပ်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုမေ စၟတ်တ္ၚဲ (၁) ဂှ်ရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်(မ်)
ဗီုရုပ်-Social Media

