မတ်မလီု၊ အဝ်ဂါတ် ၄
ပ္ဍဲတွဵုရးဍုၚ်မန် ပ္ဍဲဍုၚ်မတ်မလီုဂှ် အပ္ဍဲကာလဒပ်ပၞာန်သီအဝဵုပွိုၚ်ပိသၞာံဏံ အကြာအကြေပ်အဂြတ်နာနာသာ်ဂှ် ဟိုတ်နူအခက်အခုဲပရေၚ်စသုၚ်မံၚ်စံၚ်တံတုဲ ညးအာတ်စကၠုၚ်တံ သာဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ဂှ် ညးလ္တူဍုၚ်တံ ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်(မ်) ရ။
ဒၟါနူကျာတ်ဝါတ်တုဲ ညးအာတ်စသုၚ်ဂမၠိုၚ်ဝွံ လ္တူဍုၚ်မတ်မလီု ဒၞါဲဒယှ်ဒယှ် မပ္တံကဵုဂၠံၚ်ဇိုၚ်ၜဳ၊ ဂၠံၚ်လ္တူဒဵု၊ ပ္ဍဲကဵုဖျာ၊ ဂၠံၚ်ပိပန်သွာၚ်တံဂှ်သၟးဟွံက လုပ်စိုပ်အာတ်ကၠုၚ်ဒၟံၚ် စဵုကဵုအပ္ဍဲကွာန် အရာပ်တံ နွံကၠုၚ်ရ။
ပ္ဍဲကဵုညးအာတ်စသုၚ်ဂမၠိုၚ် ကောန်ၚာ်အာယုက်ဟွံပေၚ်ဂမၠိုၚ် ပါလုပ်ဒၟံၚ် ဂၠိုၚ်အိုတ်တုဲ မၞိဟ်အာယုက်ဇၞော်ဇၞော်တံကဵု အယဲလဒေါဝ်တံလေဝ် အာတ်စသုၚ်ကၠုၚ် နွံကၠုၚ်ဂှ် ဂွံတီကေတ် အတိုၚ်ဂလာန် ညးလ္တူဍုၚ်တံရ။
ညးဒေသမတ်မလီုမွဲတၠဂှ် အပ္ဍဲဍုၚ် ညးအာတ်စသုၚ်ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ဂှ်ဝွံ ဒှ်အကာဲအရာ ဟွံကေၚ်ဂဗမွဲလှ်ေရောၚ် ဟီုရ။
“ညးအာတ်စသုၚ်တံဂှ်တှ်ေ ဂၠိုၚ်ဂှ် ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ရ။ မၞိဟ်ဟွံကေၚ်ဆဵုကၠာတေံဂှ်လေဝ် ဂွံဆဵုကၠုၚ်ရ။ လၟုဟ်ဂှ် ဒးဟီုသောၚ်ၚ်မ္ဂး နူကဵုအရာပ်ဇိုၚ်ဇဵုဍုၚ်တံဂှ် ခတောဲနၚ်ကောန်ၚာ် ယိုက်နၚ်တံတုဲ အာတ်ကၠုၚ်ဂှ် ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ရ။ ကၠာတေံတှ်ေ မွဲသတ္တာဟ ၜိုတ်မွဲတ္ၚဲရ ဂွံဆဵုကေတ်ဒၟံၚ် မၞိဟ်အာတ်စတံ။ လၟုဟ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ဒၟံၚ် ကြပ်အရိုဟ်တ္ၚဲဏောၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အတိုၚ်လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် အစဳဇန်ဖောအ်ဗြေဝ်ကုလသမဂ္ဂ UNDP ဂှ်မ္ဂး ပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာ အပ္ဍဲကာလဒပ်ပၞာန်သီအဝဵုပွိုၚ်ပိသၞာံဏံ လၟိဟ်မၞိဟ်ကၟိန်ဍုၚ် ၇၅ တၟံကၠံ ဟွံသေၚ်မ္ဂး လၟိဟ်မၞိဟ် ၄၂ ပြကောဋိကိုဋ်ပြၚ်ဂှ်ဝွံ ဒးဆေၚ်ဒၟံၚ်မုက်ကဵု အန္တရာယ်ဘဲကျာတ်ဝါတ်တံရ။
သ္အာၚ်နူဂှ်ပၠန် လၟိဟ်မၞိဟ်ကဆံၚ်အဇာလဒေါဝ်ဂှ် စှ်ေအာ ၅၀ တၟံကၠံတုဲ လၟိဟ်မၞိဟ် ၁၃ ဒဿမ ၃ ပြကောဋိကိုဋ်ဂှ်လေဝ် ဒးဆေၚ်ဒၟံၚ်မုက်ကဵု ပြသၞာပရေၚ်စသုၚ်မံၚ်စံၚ်ဟွံရုမ်ဂပ်တံရောၚ် သ္ဂးရ။
ညးဒေသမတ်မလီုမွဲတၠပၠန်ဂှ်လေဝ် ပရေၚ်အာတ်စသုၚ်ဂၠိုၚ်တိုန်ကၠုၚ် သာ်ဏံဂှ်ဝွံ ဒၟါနူဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ကေုာံ အကြေပ်အဂြတ်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်နာနာသာ်ဏောၚ်ဂှ် ဟီုလဴလဝ် လညာတ်ညးရ။
“ ရဲအာတ်စသုၚ်ကၠုၚ်တံ ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ကွေံကွေံဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ ပ္ဍဲကဵုဖျာတံ၊ ဆေၚ်ဍာ်လက်ဖက်၊ ဆေၚ်စသုၚ်၊ ဂၠံၚ်ဇိုၚ်ၜဳတံဂှ်တှ်ေ ဂွံဆဵုကေတ် ဗွဲမဂၠိုၚ်ရ။ ဒေါအ်ကွဳလိုန်ဓာတ်ဗက် ကၠုၚ်အာတ်ဟဂှ်ရ။ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကြေတ်ဂြတ်ကၠုၚ်တုဲ ရဲအာတ်စသုၚ်တံဂှ်လေဝ် ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ဒၟံၚ်ရ။ ညအ်ဂှ် ပ္ဍဲဍုၚ်မတ်မလီုသၟးဟွံသေၚ်ပုဟ်။ ဒှ်ဒၟံၚ်ကြပ်အလုံဍုၚ်ဗၟာမွဲရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ညးအာတ်စသုၚ်ဂမၠိုၚ်ဝွံ ကြဴနူဒပ်ပၞာန်သီအဝဵုတုဲ ဟိုတ်နူအခေါၚ်အရာကမၠောန်ကၟိတ် အောန်စှ်ေကၠုၚ်ကီု၊ ၚုဟ်ဗၞိက်ဖျာ က္ဍၚ်တိုန်ကၠုၚ်ကဵုဆကီု၊ ပရေၚ်ကျာတ်ဝါတ်တံဂှ်တုဲ ဒှ်ဒၟံၚ်ဂၠိုၚ်အိုတ် မဒှ်ရ။
ဟိုတ်နူပၞာန်သီအဝဵု သၞာံ ၂၀၂၁ မက္တဵုဗဒှ်ကဵု ဍုၚ်ဗၟာ သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်မွဲဝါပၠန်ဂှ်တုဲ ဒဵုကဵုအခိၚ်လၟုဟ် ပ္ဍဲကဵုကဏ္ဍပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေၚ်ထတ်ယုက်၊ ပရေၚ်မၞိဟ် သွာၚ်ဇဳတံဂှ် ပရေၚ်လီုလာ်ဆောတ်ယောၚ်တံ ဇၞော်ပၟဝ်ကၠုၚ်ဒၟံၚ် သိုက်က်ရ။
မွဲလ္ပာ်ဂှ်ပၠန် ဟိုတ်နူသြန်ဖောဝ်တုဲ ၚုဟ်ဗၞိက်နာနာ က္ဍၚ်ဂှ်ကဵု ဟိုတ်နူကံၚ်ဇြဳပၞာန် ကောပ်ကာဲထိၚ်ဒက်ဟွံဒးတံဂှ်တုဲ ကဆံၚ်မၞိဟ်သ္ဇိုၚ်တံသၟးဟွံက ညးဍုၚ်ကွာန် ကဆံၚ်မၞိဟ်လဒေါဝ်တံလေဝ် ကြေပ်ဂြတ်ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ရ။
အတိုၚ်လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် တိုက်သြန်ဂၠးတိ လလောၚ်ပ္တိတ်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုဂျောန် ၁၂ တုဲကၠုၚ်တေံဂှ်မ္ဂး နူစသၞာံဏံမံက်တေံ လၟိဟ်မၞိဟ်ကၟိန်ဍုၚ်ဗၟာ ၃၂ တၟံကၠံဂှ်ဝွံ ကျာတ်ဝါတ်ကၠုၚ််တုဲ သြန်ဖောဝ်ကဵု ဒမြိပ်ကလောန်ကၟိတ်ဟွံမွဲတံဂှ်လေဝ် ဆက်သၠုၚ်တိုန်ကၠုၚ်မာန်တုဲ အကာဲအရာကျာတ်ဝါတ်တံ သာပရေံကၠုၚ်ဏောၚ်ဂှ် ကဵုလဝ်သတိရ။
ပရိုၚ်−သြၚ်လောန်တိုၚ်(မ်)
ဗီု−