နေပျဳတဝ် ၊ နိုဝမ်ပါ ၆
အခိၚ်ကာလပၞာန်အပ္ဍဲဍုၚ် က္တဵုဒှ်မံၚ်ဏံ ပေါဲရုဲမာဲသ္ကုတ်ကဵုသ္ကုတ်ဍေံ ကဝ်မယှေန်ပၞာန် ကၠောန် လောန်ၜက်တုဲဒှ်အာမ္ဂး အခန်ကဏ္ဍအပြံၚ်သၠာဲ သၠဒကေဝ်ပရေၚ်ပၞာန် လ္တူက္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်မွဲဂှ် တင်သၟာန် နွံကၠုၚ်မံၚ်ရ။
ကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲတုဲဒှ်အာတုဲ “အလဵုအသဳဒုၚ်ရုဲစှ်ဂှ် ရေၚ်တၠုၚ်အာ အရာပရေၚ်ဍုၚ်မ္ဂး ခိုဟ်အိုတ်ရ” ဒဒှ်ရက္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဂဥုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် မေန်အံၚ်လှိုၚ် ကေၚ်ဟီုလဝ်ဂှ်တှ်ေ ပြဟ်ဟ်ဏံ တာလျိုၚ် ဂဥုပ်ဒပ်ပၞာန်ကီု သီုကဵုဒၞာဲသမ္မတယာယဳကီု ပံၚ်တောဲတုဲ ညးကေတ်လဝ်တာလျိုၚ်ရောၚ်။
ပ္ဍဲကဵုကာလသီအဝဵုဏံ အဝဵုဍုၚ်အိုဿီု အရာနာနာသာ်တံဂှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် မွဲတၠဓဝ်ဟေၚ် ကေမ်ဇျှာပ်ဂွံလဝ်မဒှ်တုဲ ဒပ်ပၞာန်ကီု ကံၚ်သဳပၞာန်၊ ကဝ်မယှေန်ပၞာန်တံကီု အတိုၚ်ပၟိက်စိုတ်ညးတံဂှ် သ္ကိုပ်သ္ကဒက်ပ္တန်လဝ်ကဵု မၞိဟ်ညးတံသၟး ပၠန်ရ။
ဆဂး နူကဵုပေါဲရုဲမာဲဏံ အလဵုအသဳမွဲမွဲ မံက်ကၠုၚ်မ္ဂး စပ်ကဵုအဝဵု ဍုၚ်ပိတန် မပ္တံပရေၚ်အုပ်ဓုပ်၊ ချူခၞံသၞောဝ်ဥပဒေကဵု စဳရေၚ် သၞောဝ်ဓရ်တံဂှ် အကာဲအရာ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဒးဗလးတဲ ဒှ်အာမာန်ရောၚ်။
တၚ်ရန်တၟံ မိက်ဂွံသ္ပသမ္မတ ပ္ဍဲကဵုက္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်နွံကီုလေဝ် ဒၞာဲအခေါၚ်အဝဵုဂၠိုၚ်အိုတ် တာလျိုၚ်ဂဥုပ်ဒပ်ပၞာန်ဂှ်လေဝ် ဒးဗလးတဲမ္ဂး ဒၞာဲတာလျိုၚ်လဵုညးရုဲစှ်အာဟီုဂှ် ဒှ်မံၚ်တၚ်တၟေၚ်ရောၚ် ဗိုလ်ဇၞော် ဇြေန်ယဝ် CDM ဟီုရ။
“အခန်ကဏ္ဍဂဥုပ်ဒပ်ပၞာန်ဂှ် ညးတေံ မိက်ဂွံဒှ်သမ္မတ။ ရန်တၟံညးတေံ အန္တိမကၞောတ်အထောတ်မ္ဂး မိက်ဂွံသ္ပသမ္မတ။ ဆဂး သ္ဇိုၚ်သၞောဝ် ၂၀၀၈ ဂှ် အခန်ကဏ္ဍဂဥုပ်ဒပ်ပၞာန်ဂှ် အခေါၚ်အရာဂၠိုၚ်နူကဵု သမ္မတကဵု ဂဥုပ်ပရေၚ်စဵုဒၞာတံဏီ။ ဂဥုပ်ပရေၚ်စဵုဒၞာဟီုဂှ် ဂဥုပ်ဒပ်ပၞာန်ဏောၚ် ဒးခါန်ကၞက်ကဵုလဝ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ တာလျိုၚ် ဂဥုပ်ဒပ်ပၞာန်ဂှ် ညးတေံဗလးတဲဟာ သမ္မတညးတေံမိက်ဂွံဒှ်ဂှ် ရုဲစှ်အာဟာ ပိုဲဟီုဟွံလေပ်ဏီပုဟ်။ တင်ဏံ တၟေၚ်ကွေံကွေံဏောၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အတိုၚ်သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ၂၀၀၈ မ္ဂး ဂဥုပ်ဒပ်ပၞာန် ယဝ်ရ ကေတ်တာလျိုၚ် သမ္မတမ္ဂး ဒးနုက်တိတ် နူတာလျိုၚ်မူလဂှ်ရ သီုကဵုတာလျိုၚ်ဏံၜါသာ်ဂှ် ပံၚ်တောဲကေတ်တာလျိုၚ်ဂွံရောၚ် ချူခၞံလဝ်ဟၟဲရ။
ဒၞာဲတာလျိုၚ် ပူဂဵုညးကဵုကသပ်ဍုၚ် ပ္ဍဲကဵုလက်ထက်အလဵုအသဳ NLD ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳ ဗီုကေတ်လဝ်တာလျိုၚ်ဂှ်ကီု နကဵုညးတာလျိုၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဍုၚ်အဝဵုသၠုၚ်အိုတ် ညံၚ်ဂွံဒှ်ကၠုၚ်မာန် သွက်ဂွံ ကလေၚ်ပလေဝ် သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေပရေၚ်အုပ်ဓုပ်ဍုၚ်မာန်ရောၚ် ညးလ္ၚတ်တံသ္ၚဳဂၠိပ်ရ။
အတိုၚ် သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်ဍုၚ်မ္ဂး နူကဵုညးစၞးဂကောံ စၠတ်ထဝ်ညးဍုၚ်ကွာန်၊ စၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ ကဵု ညးစၞးဒပ်ပၞာန် ပိဂကောံဏံ မ္ဒးရုဲစှ်ပတိုန်ကဵုဒုသမ္မတမွဲမွဲတၠရောၚ်။
အပ္ဍဲကဵု ဒုသမ္မတ ရုဲစှ်ပတိုန်ဂွံပိတၠဏံတုဲ ပ္ဍဲကဵုစၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုၚ်ဂှ် နကဵုသၞောတ်မာဲပၞုက် ဆက်ရုဲစှ်အာတုဲ ညးဂွံမာဲဂၠိုၚ်အိုတ်မ္ဂး ဂွံဒှ်သမ္မတရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ညံၚ်ဂွံဒှ်သမ္မတမာန် ညံၚ်ဂွံလုပ်စုတ် ကဵုမာဲအပ္ဍဲစၠတ်ထဝ်မာန် ၜးသၠောတ်ထောံကယျိုၚ်ပၞာန် ညးတာလျိုၚ်ပၞာန် ၜိုတ် ၄၉၀ တၠတံတုဲ နဒဒှ်အလံၚ်အမာတ် ဗော်ပျဳခိုၚ်ဖျိုဝ် ကဵုလုပ်ပြိုၚ်မာဲရ။
တုဲပၠန် ပ္ဍဲကဵုဒပ်ပၞာန် ညးနွံအဆံၚ် သ္ကိုပ်ဗိုလ်၊ ဒုသ္ကိုပ်ဗိုလ်ဇၞော် ၁၀ တၠလေဝ် ကဵုကေတ်အခေါၚ်ဇူ နုက်တိတ်နူပၞာန်တုဲ နကဵု အလံၚ်အမာတ်ဗော်တစည လုပ်ပြိုၚ်အာနွံရဂှ် ဂွံတီလဝ်နူကဵု တၚ်နၚ် BNI Myanmar Peace Monitor ရ။
ယဝ်ရက္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဂွံဒုၚ်ရုဲအာသမ္မတမ္ဂး ဒၞာဲဂဥုပ်ဒပ်ပၞာန် ပရေၚ်စဵုဒၞာ လၟုဟ် သွက်ဂွံဆက်ဒုၚ်အာဲဂှ် ယၟုဇၞော်ပြာကတ်မံၚ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် “ကျော်ဇွာလင်း” တၞောဝ်ဒတောဝ် ဒပ်ပၞာန်စတုတ္ထ စှ်ေလဝ်ဘာတက္ကသိုလ် အလံၚ်ဗိုလ် လၟေၚ်-၃၅ မဒှ်တုဲ ပြဟ်ဟ်ဏံ ကေတ်မံၚ်တာလျိုၚ် သ္ကိုပ်ကောပ်ကာဲပ္ညဳပ္ညပ်ဒပ်ပၞာန် (တိုက်၊ ဍာ်၊ ကျာ) မဒှ်ရ။
အတိုၚ် ISP-Myanmar သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်မ္ဂး ယဝ်ရ သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် “ကျော်ဇွာလင်း” ကေတ်ကၠုၚ်ဒၞာဲ ညးဒုၚ်အာဲ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်မ္ဂး ဒၞာဲသ္ကိုပ်ပၞာန် ဒပ်ပၞာန်ဗမာ တၞောဝ်ဒတောဝ်ဒပ်ပၞာန်စတုတ္ထတံ လုပ်စိုပ် ကေတ်ကၠုၚ်ဒၞာဲရောၚ် သ္ဂးရ။
မွဲလပါ်ပၠန် တၠုၚ်လအာစၠတ်ထဝ် ပ္ဍဲကဵုပေါဲရုဲမာဲဏံလောန်ၜက်အာမ္ဂး နူအလဵုအသဳကဵု ဒပ်ပၞာန်တံ သွက်ဂွံသဳကၠဳအာကိစ္စစၟတ်အပိုၚ်အခြာ ဖျေံဒၞာဲဒပ်ကုဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ် ဒေါအ်လဝ်ပန်ပှော်တံ ဒှ်မာန်ရောၚ် ပရေၚ်သ္ၚဳဂၠိပ်တံ နွံမံၚ်ရ။
စပ်ကဵုပရေၚ်တွဵုရးရခေၚ်ကီု ဒေသသၟဝ်ကျာတံဂှ် စကာအာ နဲကဲပရေၚ်ပၞာန်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တုဲ အပ္ဍဲကဵုစၠတ်ထဝ်ကီု မ္ၚးဗွိုၚ် စၠတ်ထဝ်ကီု နူကဵုဒပ်ပၞာန် သွက်ဂွံသဳကၠဳအာဒှ်မာန်ရောၚ် ဗိုလ်ဇၞော် ဇြေန်ယဝ် CDM ဟီုရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲကဵုပရေၚ်ဗတိုက်သရိုဟ်သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန် ဂကောံရပ်လွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ ညံၚ်ဟွံဂွံပါလုပ်အာ နူကဵုဒပ်ပၞာန်ကၠောန်ကၠုၚ်ပရေၚ်ကဵုကေတ်မ္ဂး လပါ်ဂကောံပၠန်ဂတး ERO တံဟွံသေၚ်ဂှ် မွဲအလန်ဓဝ် စထပက်ပၞာန်မာန်ရောၚ် ညးသ္ၚဳဂၠိပ်ရ။
“ERO တံ ဟွံလုပ်မ္ဂး (ပရေၚ်ဗတိုက်သရိုဟ်သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်) ညံၚ်ဟွံဂွံပါလုပ်ဂှ် သရောပ်ဏာရောၚ်။ ယဝ်သရောပ်ကၠးကၠးမးမးမ္ဂး ဒၞာဲရးဒေသဇၞော် လဒေါဝ်ကၟိန်ဍုၚ်တံဂှ် ဒှ်ကၠုၚ်ဒၞာဲဍေံတံ(ဒပ်ပၞာန်) ထပက်ပၞာန်ဏောၚ်။ ယဝ်ရ ပ္ဍဲဒေသရခေၚ် ဒပ်ပၞာန်ဗမာဖျေံသ္ဇိုၚ်ဟွံဂွံမ္ဂး သွက်ပိုဲ ဂွံဒးဖေက်ကွေံကွေံ။ ပ္ဍဲကဵုရခေၚ် ဒပ်ပၞာန်ဗမာဖျေံဒပ်ဟွံဂွံမ္ဂး ကၠုၚ်ဖျေံဒပ်ပ္ဍဲကဵု သကိုၚ်ဏောၚ်။ လၟုဟ်ဖျေံဒပ် ပ္ဍဲဗာန်မံက်ဏောၚ်။ ဒၞာဲဒပ်ပၞာန်ဗမာကျလဝ်ဂှ် ကလေၚ်ပံက်ဌာန်ဂအုပ်ရးပၞာန်တုဲ သွက်ဂွံထပက်ပၞာန် ဒၞာဲ ERO ဟွံသေၚ်တံ စဒှ်ကၠုၚ်မာန် သၠဒကေဝ်ပရေၚ်ပၞာန် ဒှ်ကၠုၚ်မာန် ပိုဲသ္ၚဳဂၠိပ်ဂွံလဝ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ပြဟ်ဟ်ဏံ ပ္ဍဲကဵုဂကောံရပ်လွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ် ဗတိုက်သရိုဟ်သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်တံမ္ဂး ဒပ်ကိုဝ်က MNDAA ကဵု ဒပ်တအာၚ် TNLA တံ နကဵုအသိၚ်ဟရိုဟ် အလဵုအသဳကြုက် ဒးကေတ်လဝ်ပရေၚ်တုပ်စိုတ် ဒေါအ်ပန်ပှော်ကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗမာရ။
သှ်ေမံၚ် ဒပ်ပၞာန်အာရက္ခ AA, ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးကချေၚ် KIA, ဗော်သွးကောန်ဂကူ ကရေၚ် KNU၊ မုက်ဒပ်ဂကူချေၚ် CNF ကဵု ဗော်ကရေၚ်ဍာဲတဴတက် KNPP တံ ဆက်လုပ်မံၚ်ပေါဲဗတိုက်ဖိုအ်ရ။
နူကဵုပၠန်ဂတးတမ်ကညၚ် ဒပ်ပၞာန်စဵုဒၞာညးဍုၚ်ကွာန် PDF မံက်တိတ်တိုန်ကၠုၚ်လဝ်တံကီု ဂကောံရပ်လွဟ်ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု ဂကူဗမာကဵု ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ်ရပ်လွဟ်တံ သွက်ဂွံထပိုတ်ကၠေံရိုဟ်ကၞက် သၞောတ်တၠအဝဵုဂှ် ဆက်လုပ်မံၚ် ပေါဲဗတိုက်ဖိုအ်ရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – CINCDS