မတ်မလီု ၊ ဒဳဇြမ်ပါ ၃၁
ပေါဲရုဲမာဲဏံတုဲဒှ်အာမ္ဂး အကြာအလဵုအသဳဒပ်ပၞာန်မွဲသ္ကုတ်ဒုၚ်ယၟုရုဲစှ်လဝ်တံကဵု ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတးတံ ဇြဟတ်ပြိုၚ်ပကာန်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဒှ်ကၠုၚ်မာန်ရောၚ် ညးလ္ၚတ်တံသ္ၚဳဂၠိပ်ရ။
ပ္ဍဲဒဳဇြမ်ပါ ၂၈ ကၠောန်လဝ်ပေါဲရုဲမာဲသ္ကုတ်မွဲ ၁၀၂ ပွိုၚ်ဍုၚ်ဂှ် ညးစၞးရံၚ်လ္ၚတ် နူကဵုဍုၚ်ကြုက်၊ ရတ်ယှာ၊ ဂကောံအာသဳယာန်ၜါဍုၚ်ကဵု ညးစၞးဍုၚ်လ္ၚဵုတံကၠုၚ်စိုပ်လဝ်ရ။
သွက်ပေါဲရုဲမာဲ သ္ကုတ်သှ်ေမံၚ်တၞဟ်ဟ်ဂှ်လေဝ် ဒပ်ပၞာန်ဆက်ကၠောန်အာတုဲ ဟိုတ်နူပရေၚ်ထံက်ဂလာန်၊ ကဵုဇြဟတ် ဍုၚ်လ္ၚဵုနွံမံၚ်ဂှ်ရ အခိၚ်သွဟ်တိတ်ကၠုၚ်မ္ဂး ဒက်ပတန်အာဂကောံအလဵုအသဳမွဲရောၚ်။
နူကဵုဏံ သွက်သ္ဂောံဂွံပရေၚ်ထံက်ဂလာန် ဍုၚ်တၞဟ်ဟ်ပၠန် ကၠောန်ဗ္ဒျ်အာပရေၚ်အပြံၚ်လှာဲတုဲ ညံၚ်ဂွံဂွံပရေၚ်ထံက်ဂလာန်ဗဗွဲလုပ်သၞောဝ် ညံၚ်ဂွံတန်အာမာန်ဂစာန်လွဳအာရောၚ် ညးလ္ၚတ်တံ ထံက်ထ္ၜးမံၚ်ရ။
လပါ်ရဲဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတးတံပၠန်လေဝ် သွက်ဂွံပံၚ်ဗစိုပ်ရေၚ်တၠုၚ်အာ အကြာမွဲဂကောံကဵုမွဲဂကောံမာန်ကီု ညံၚ်သ္ဂောံဂွံပရေၚ်စၟတ်သ္ပစၟတ်သမ္တီ ထံက်ဂလာန်ရီုဗၚ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံကဵုဍုၚ်ဂၠးကဝ်တံမာန်ဂှ် ဒးဂစာန်အာရောၚ်။
ဟိုတ်ဂှ်ရ အကြာၜါလပါ်ဏံ ညံၚ်ညးတံသ္ဂောံဂွံပရေၚ်ထံက်ဂလာန်မာန်ဂှ် အရာမ္ဒးဂစာန်အာပရေၚ်ဍာ်ဇမၠိၚ်မှ ဖဵုဂုဏ်သွက်ညးတံဒှ်ကၠုၚ်မာန်ရောၚ် ညးလ္ၚတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဒံက်တာသိုင်ကျဳဇြေန်သိုဝ် ဟီုရ။
“ရဲမွဲလပါ်ဂှ် နူကဵုဒပ်ပၞာန် သွက်ဂွံပြံၚ်လှာဲဒက်ပတန်အာ ဗီုပြၚ်အလဵုအသဳညးဍုၚ်ကွာန်မာန်ဂှ် ပရေၚ်အပြံၚ်လှာဲဒဳမဝ်ကရေသဳကီု အရၚ်ဘဝညးဍုၚ်ကွာန်တံ ပရေၚ်ဂီုကၠီုဖောအ်ဗြဳတဴတက်ကၠုၚ်မာန် ညးတံဒးဂစာန်အာရောၚ်။ နကဵုပရေၚ်ဂစာန်လွဳညးတံဂှ် ရဲလပါ်ဏံ ဂကောံပၠန်ဂတးတံ ညံၚ်ဂွံဂျိုၚ်တဴအာမာန် ဂွံလဝ်ပရေၚ်ထံက်ဂလာန် နူဍုၚ်မ္ၚးၜိုတ်လဵိရော။ တုဲပၠန် ပရေၚ်ထံက်ဂလာန် နူကဵုညးဍုၚ်ကွာန် မ္ၚးဍုၚ်အပ္ဍဲဍုၚ်တံ ၜိုတ်လဵုဂလာန်ပတေဟ် လ္တူညးတံနွံမာန်၊ ၜိုတ်လဵုထိၚ်ဗက်အာ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ် ဍာ်ဇမၠိၚ်မာန်ရော တန်တဴတုဲ တင်ဂွံဇြဟတ်၊ တင်ဍိုန်လျ ဒှ်ကၠုၚ်ရောၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
သွဟ်ပေါဲရုဲမာဲသ္ကုတ် ၁ ကၠောန်လဝ်ဏံဗွဲမလုပ်သၞောဝ် ဟွံဂွံလလောၚ်တြးဏီလေဝ် ဗော်ပျဳခိုၚ်ဖျိုဝ် ရဲဒပ်ပၞာန်တံ ဇၞးလဝ်မာဲဂၠိုၚ်အိုတ်ရဂှ် ပရိုၚ်မဳဒဳယာအပ္ဍဲဍုၚ်တံ ချူလဝ်ရ။
နူကဵုဗော်ဏံဂှ် ညးတာလျိုၚ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဇူလဝ်တံဝန်ဇၞော်ကၟိန်ဍုၚ်ကဵု သ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော်လ္ၚဵုလ္ၚဵုတံ ဇၞးလဝ်မာဲ မဒှ်ရ။
ဗီုပြၚ်ညံၚ်ဂွံဒက်ပတန်အာ အဝဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဗီုနွံပၟိက်မာန် ဗွဲတၟေၚ် ဗော်ပျဳခိုၚ်ဖျဵု ရဲဒပ်ပၞာန်တံ ညံၚ်ဂွံဂွံဇၞးမာဲ စဳဇန်လဝ်ဂှ် ညးလ္ၚတ်တံ ထံက်ထ္ၜးရ။
တုဲပၠန် စၠတ်ဓဝ်ကဵု အလဵုအသဳမံက်တိုန်ဟီုကီုလေဝ် အတိုၚ်တၠအဝဵုပၞာန်တံမက်ဂွံပလေအ် အလဵုအသဳကောန်ရုပ်ကဵု အလဵုအသဳပၞာန်မွဲသ္ကုတ်ရဒှ်ကၠုၚ်မာန်ရောၚ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံပါ်ပါဲမံၚ်ရ။
ပေါဲရုဲမာဲသ္ကုတ်ကဵုသ္ကုတ်တုဲဒှ်အာတုဲ အလဵုအသဳတၟိမွဲမံက်တိုန်မ္ဂး ဗီုပြၚ်တၠုၚ်လအာပၠန်ဂတး ပြံၚ်လှာဲအာမာန်ရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကွးဘာတြေံ ကိုမေန်တွိုဲတေတ်သ္ၚဳဂၠိပ်ရ။
“လ္တူဏံ ဍုၚ်ဂၠးကဝ်တံအာရီုပြံၚ်အာမာန်ရောၚ် ပရေၚ်ပၠန်ဂတးတံ အလဵုအသဳလုပ်သၞောဝ်၊ အလဵုအသဳဟွံလုပ်သၞောဝ်တံ စွံလဝ်ကၠာ။ က္ဍိုပ်လိက် ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ညးဍုၚ်ကွာန်၊ ပေါဲဗတိုက်တံ ညံၚ်ဂွံဒေါအ်အာ၊ ပိုၚ်ခြာတိဍာ်တံ၊ အခေါၚ်ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ လၟေၚ်တရဴပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဍုၚ်ဗမာ ဗီုတံဏံ ဆုဲပြံၚ်အာရောၚ် ထေၚ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ထ္ၜးဟိုတ်ပေါဲရုဲမာဲ ၂၀၂၀ လီဠာန်မာဲတုဲ တၠအဝဵုပၞာန်တံ သီကေတ်အဝဵုဍုၚ်၊ ညးဍုၚ်ကွာန်တံထ္ၜးဆန္ဒဂှ် ဟိုတ်နူပန်ဂစိုတ်တုဲ ပ္ဍဲကဵုဗမာပၠန်ဂတးရပ်လွဟ် မံက်ကၠုၚ်ရ။
နူကဵုဏံ ပေါဲဗတိုက်ထပိုတ်ရိုဟ်ကၞက်သၠောတ်တၠအဝဵုပၞာန် အလုံဍုၚ်မွဲမံက်တိတ်ကၠုၚ်ဂှ်၊ အပ္ဍဲဍုၚ်လေဝ် ဂဵုသၠာန်တူတုဲ လဝေၚ်ပၞာန် ၁၀၂၇ ပ္ဍဲတွဵုရးသေံသၟဝ်ကျာဂှ် ဒးအာဂၞဴဂြိုဟ်ဒပ်ပၞာန် ဒးလဝ်ဘဲဒဏ်ဂိလောန်ကွေံရ။
ဆဂး ပရေၚ်အပ္ဍဲဍုၚ်ဍုၚ်ဗမာရောၚ် အလဵုအသဳကြုက် ဟီုပတိတ်ကၠုၚ်၊ ထ္ၜးဟိုတ်ပရေၚ်ဒေသပယျဵု ဂွံညိၚ်ဝပ်ဂးတုဲ မံက်က်ဂတဝ်ဂတဝ်ဗက်ပ္ညဳလုပ်ကၠုၚ်ရ။
နူကဵုဏံ ပေါဲရုဲမာဲသ္ကုတ်ကဵုသ္ကုတ်ညံၚ်ဂွံဒှ်ကၠုၚ်လဝ်ဗီုဏံဂှ် ဟိုတ်နူတၚ်တုပ်စိုတ် အကြာသမ္မတယှဳကဵု ဂဥုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် မေန်အံၚ်လှိုၚ်တံရောၚ်ညးစၞးတၟေၚ် အလဵုအသဳကြုက်ဟီုလဝ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုလိက်ပရိုၚ်တြးဝါဒ ဒပ်ပၞာန် ချူလဝ်ပ္ဍဲဒဳဇြမ်ပါ ၃၀ ရ။
ပေါဲရုဲမာဲဏံ ဒှ်မံၚ်ပရေၚ်ကိစ္စအပ္ဍဲဍုၚ်ဗမာတုဲ အံၚ်ဇၞးရောၚ်ဍုၚ်ကြုက်ခယျကေတ်လဝ်ရောၚ် ညးစၞးတၟေၚ်အလဵုအသဳကြုက် တိၚ်ယှဳကျွေၚ် ကၠုၚ်လ္ၚတ်ရံၚ်ပေါဲရုဲမာဲသ္ကုတ် ၁ ဂှ်ဟီုလဝ်ရ။
ညးဍုၚ်ကွာန်ဗွဲမဂၠိုၚ်တံဟွံထံက်ဂလာန် ဟကပ်လဝ်ဗဗေၚ်ပေါဲရုဲမာဲတုဲ ဟိုတ်နူပရေၚ်ဇြဟတ်ဟရိုဟ်နွံဂှ်ရ ရဲကၠုၚ်စုတ်မာဲတံလေဝ် ဟွံဂံၚ်ဟီုအေန်တာဗျူ မဳဒဳယာပရိုၚ်ဂၠးကဝ်တံ သ္ဂးလဝ်ရ။
တုဲပၠန် ညံၚ်ရဴပေါဲရုဲမာဲကၠာတေံ တၠုၚ်လအာဗီုဂွံပၠုပ်အာဒဳမဝ်ကရေသဳညိလေဝ် ဟွံဂွံညာတ်လဝ်ပုဟ် ပရိုၚ်မဳဒဳယာဂၠးကဝ်တံ ပတိုန်ထ္ၜးလဝ်ပရိုၚ် ဗီုညးဍုၚ်ကွာန်တံစုတ်လဝ်မာဲဂှ်ရ။
ပေါဲရုဲမာဲဏံလောန် အလဵုအသဳဒပ်ပၞာန်မွဲသ္ကုတ်တၟိဏံတိုန်ကၠုၚ်မ္ဂး ကာန်ပုၚ်ဆေၚ်စပ်ကဵုပရေၚ်လုပ်သၞောဝ် ဗွဲမဂၠိုၚ်ကၠောန်ကၠုၚ်မာန်ရောၚ် ညးအုပ်ကာကံၚ်သဳမဳဒဳယာပရိုၚ်ဗမာဗၠးၜး ဥူတိုဝ်ဇြဝ်လာတ် ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ဗွဲတၟေၚ် ပေါဲရုဲမာဲလောန်အာမ္ဂး စပ်ကဵုပရေၚ်လုပ်သၞောဝ် Legitimacy တုဲ အပ္ဍဲဍုၚ်ကီု မ္ၚးဍုၚ်ကီု နဲကဲစုၚ်ၚ် ညးတံဖံက်ကၠောန်တိုန်ဏောၚ်။ ဗွဲတၟေၚ် ပ္ဍဲဒေသ။ ကြုက်တံဂှ်ထံက်လဝ်ဂလာန်တုဲတုဲရ။ နူကဵုအာသဳယာန် နကဵုဂကောံ ဟွံဗလးနၚ်ဏီပုဟ်။ ဍံၚ်ဗက်ကၠုၚ်ဏောၚ်။ တုဲပၠန် အလဵုအသဳဒုၚ်ရုဲစှ်လဝ်လုပ်သၞောဝ်ရောၚ် ပရေၚ်ဍေံတံ(အလဵုအသဳပၞာန်ကဝက်) ချဳဒရာၚ်ဂၠိုၚ်တိုန်ဏောၚ်။ မွဲပၠန် ဗီုပြၚ် Narrative ဗမာ၊ Tink Tank တုဲ ဌာနဝန်ဇၞော်လလောၚ်ပရိုၚ် ကၠောန်ကၠုၚ်ရောၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ပေါဲရုဲမာဲအလီကဝ်မယှေန်ပၞာန်ဏံဂှ် ဍုၚ်ဂၠးကဝ်တံ ညံၚ်ဟွံဂွံသ္ပစၟတ်သမ္တီ ဆက်ဒတုဲလိုၚ်ကဵု ခိုၚ်ၚ်ကၠိုက်က်ညိ၊ လ္ပသ္ပကဵုစၟတ်သမ္တီ ညိဂှ် နူကဵု NUG ကဵု NUCC တံဗတိုက်ဖအောဝ်လဝ်ရ။
ဍုၚ်ဂၠးကဝ်တံဂှ် လ္တူညးဍုၚ်ကွာန်တံဒှ်ဂုဏ်ဖဵုၜိုတ်လဵု၊ ပရေၚ်ညိၚ်ဝပ်ကဵု ရံၚ်ကဵုပရေၚ်တဴတက် ပထဝဳပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံတုဲ ၜိုတ်လဵုဒှ်ဂုဏ်ဖဵုမာန်တော်လဝ်တုဲ ပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်မံၚ်ကဵု လ္တူဍုၚ်ဗမာမဒှ်ရ။
ရံၚ်ကဵုအပြံၚ်အလှာဲပထဝဳပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ တန်တဴကဵု ပရေၚ်ထံက် ဂလာန်အရီုဗၚ် ဍုၚ်ဒေသကဵုဂၠးကဝ်တံတုဲ ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတးတံ ဒးချပ်ဗစာဖျေံအာတရဴဂၠံၚ်ဍာန် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံရောၚ် ညးလ္ၚတ်တံကဵုကသပ်ရ။
ဗီုဒပ်ပၞာန်တံ အခိၚ်ထမံက်ရုပ်ရဴပြံၚ်လှာဲကၠုၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတးတံချိၚ်တုဲ ဒးဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ရောၚ် ဒံက်တာသိုင်ကျဳဇြေန်သိုဝ် ထံက်ထ္ၜးရ။
သွက်အရာဏံ အကြာမွဲလပါ်ကဵုမွဲလပါ် ယဝ်ရ ပလက်ဖံၚ်ပရေၚ်ပံၚ်ဆက်စၠောံမံက်တိုန်မ္ဂး တန်တဴကဵုတၚ်ဒတူလိုၚ် ဂကောံဂအုံဇြဟတ်ဟွံတုပ်သၟဟ်တံတုဲ ပရေၚ်အပြံၚ်လှာဲပၠန်ဂတးကဵု ဒဳမဝ်ကရေသဳတံ ပြံၚ်လှာဲဒှ်ကၠုၚ်မာန်ရောၚ် ညးဟီုလဝ်ရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI