နေပျဳတဝ် ၊ ဂျာန်နဝါရဳ ၂၄
အခိၚ်ဒပ်ပၞာန်ဗမာ ဒးဇီုကပိုက် ဒးဆဵုဂဗမံၚ်ကဵုတင်ကော်ဆော ပေါဲဗတိုက်ဗတိုက်သရိုဟ်တၠအဝဵုပၞာန်ဏံ ညံၚ်ဂွံဒုၚ်ဒဝ်အာမာန်ဂှ် ဒပ်ပၞာန်ဗမာ ထပ်ရာန်ထပေၚ်မံၚ်ကဵု နဲကဲသၞောတ်လွဟ်ပၞာန်ကျာ သွက်ပေါဲဗတိုက် လၟေၚ်ဓမ္မတာဟွံသေၚ်တံနွံရ။
ညံၚ်ဂွံစိုပ်ကဆံၚ် ဒပ်ပၞာန်ကျာဂတာပ်ခေတ်မာန် စွံလဝ် ပရေၚ်ဇြိုဟ်နက်တုဲ ရာန်ထပၚ်မံၚ်ကဵု သၞောတ်နဲကဲလွဟ်ကဵု ၜၚ်ကျာ၊ ၜၚ်ကျာသၞေၚ်ကဝဲ၊ ၜၚ်ကျာဟွံဒးကေတ်မၞိဟ်ဒဳတံရောၚ် ဂဥုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ပရေၚ်စဵုဒၞာ(ကျာ) သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်ထောန်အံၚ် ဟီုရ။
ပ္ဍဲကဵုဌာန်ဂအုပ်ဒပ်ပၞာန်ကျာ ဍုၚ်မိတ္ထီလာ ကၠောန်လဝ်အခန်ကၞာပအပ်သၞေၚ် တန်ဗတောန်ဒဳၜၚ်ကျာ ဂျာန်နဝါရဳ ၂၁ ဂှ် ညးတိုန်စိုပ်ဟီုလဝ်ဂလာန်သာ်ဏံရ။
သၞောတ်နဲကဲလွဟ်ကဵု ၜၚ်ကျာ၊ ၜၚ်ကျာသၞေၚ်ကဝဲတံ ဒးစကာ ရပ်စပ်အာမဒှ်တုဲ သွက်ဂွံလုပ်အာပေါဲဗတိုက် အစောန်စရာဲ ဍာ်ဒကေဝ် သုၚ်စောဲအာနကဲပညာဂတာပ်ခေတ် ပေၚ်ၚ်မာန်ဂှ် ဒးပလေဝ်ပလေတ်ဆက်လ္ၚတ်အာပေၚ်ၚ်ရောၚ် သ္ဂးရ။
တုဲပၠန် ပေါဲဗတိုက်လၟေၚ်ဓမ္မတာကီု တၚ်ကော်ဆော ပရေၚ်ပေါဲဗတိုက် လၟေၚ်ဓမ္မတာတံဟွံသေၚ်ကီု ညံၚ်ဂွံဒုၚ်ဒဝ်ဇီုကပိုက်အာမာန် ရန်တၟံတုဲကၠောန်မံၚ်ရောၚ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်ထောန်အံၚ် ဟီုဂးလဝ်ရ။
ပ္ဍဲကဵုပေါဲဗတိုက် ဒပ်ပၞာန်ဗမာ ဍိုက်ဗတိုက်ကဵုပၞာန်ကျာတုဲ ညံၚ်ဂွံဂွံသာကေတ်အာရောၚ် အကြာပ်ဒပ်ဇၞော် CDM ဇေယျ နူကဵုဒပ်ပရေၚ်စဵုဒၞာသၞပၞာန်ကျာ သ္ၚဳဂၠိပ်ရ။
“ပ္ဍဲကဵုဒပ်ပၞာန် သွက်ဂွံထပ်ရာန်ထပေၚ်အာ ဂကူၜၚ်ကျာဗၞိက်တံ ဂစာန်မံၚ်နွံ။ သွက်အရာပၞာန်ကျာ ဒးဂွိၚ်ကွေံကွေံဏောၚ်။ ဍေံတံဍိုက်ကဵုဇြဟတ်ပၞာန်ကျာတုဲ ဗီုပြၚ်ကေတ်အာလပါ်သာ။ ပ္ဍဲကဵုပေါဲပၞာန်သၞောတ်တၟိလၟုဟ်ဏံတှ်ေ ပြဟ်ဟ်ဂှ် ဍိုက်ဗတိုက်လဝ်ကဵုပၞာန်ကျာတုဲမှ နူကဵုဗလးတိ ဆက်လုပ်အာပေါဲဗတိုက်ဇြဟတ်ဇၞော်ဇၞော်ဂှ် ဍေံတံဖန်ကၠုၚ်မာန်” သာ်ဝွံသ္ဂးရ။
ဟိုတ်နူသီအဝဵုတုဲ ပ္ဍဲကဵုပေါဲပၞာန်ဗတိုက်သရိုဟ်တၠအဝဵုပၞာန်တံ ဒှ်ကၠုၚ်လဝ်ဂှ် ဌာန်ဂအုပ်ရးပၞာန်ၜါဒၞာဲကေုာံ တမ်ဒပ်၊ ဗဒိုပ်ပၞာန်ဂမၠိုၚ် ဒးဆောံလေၚ်အာနွံတုဲ ပ္ဍဲကဵုအခိၚ်လဝေၚ်ပၞာန် ၁၀၂၇ လောန်အာဂှ် စွံကၠုၚ်အာရီု ဗီုဂွံကေတ်လပါ်သာကဵု ဒပ်ပၞာန်ကျာတံရ။
ကာလဒပ်ပၞာန်ဗမာ ဒးဇီုကပိုက်မံၚ်ကဵု ပရေၚ်ထပက်ပၞာန် ဒပ်ပၠန်ဂတးတံဂှ် စပ်ကဵုပလံၚ်ဇြဟတ်ပၞာန်ရီုတံ၊ ပရေၚ်ပြံၚ်ပဆုဲဒၞာဲ၊ ပလံၚ်လွဟ်မကမ်ဇွောံမစၞစတံကီု သွက်ဂွံဍိုက်ဇြဟတ်မာန်ဂှ် လဝေၚ်ကၠုၚ်ပၞာန် နကဵုပၞာန်ကျာ ပြံၚ်သၠာဲကၠုၚ်လဝ်ရ။
သွက်ပရေၚ်တံဏံ စကာသုၚ်စောဲဟလိုၚ်တိုန်လဝ် ဒရုၚ်မၞိဟ်ဟွံဒးဒဳတံကီု၊ က္ဍာၚ်ကျာဗဂပ်စက် ညံၚ်ရဴ Paramotor ကဵု Gyrocopter တံတုဲ ထပေၚ်လဝ်ဇြဟတ် မဒှ်ရ။
ပ္ဍဲကဵုသၞာံအာ ဂိတုနဝ်ဝမ်ပါ ၇ တေံ ကၠောန်လဝ်အခန်ကၞာပအပ်ဒပ်ပၞာန် ၜၚ်ကျာ၊ ၜၚ်ကျာသၞေၚ်ကဝဲတံဂှ် ဒပ်ပၞာန်ကျာ ထပ်ရာန်ထပေၚ်လဝ်ၜၚ်ကျာတၟိတံနွံရ။
အခိၚ်သီလဝ်အဝဵု စၠတ်ဓဝ်ဟၟဲဏံ စရိတ်သွက်ဒပ်ပၞာန်စကာအာတံဂှ် အတိုၚ်ဒပ်ပၞာန်နွံပၟိက် မွဲသၞာံတုဲမွဲသၞာံ ထပ်တုဲထပ်ပၠန် သၠုၚ်ထပဵုပတိုန်ကေတ်လဝ် မဒှ်ရ။
အတိုၚ်တင်နၚ် ဥပဒေစကာသုၚ်စောဲလဝ် ပရေၚ်ဘဏ္ဍာကၟိန်ဍုၚ် လက်ထက်ကံၚ်သဳပၞာန် သၞာံဘဏ္ဍာ ၂၀၂၃-၂၀၂၄ ဏံဂှ် သွက်ပရေၚ်စဵုဒၞာဒပ်ပၞာန် ရပ်စပ်စကာသၠုၚ်လဝ် ဒဵုကဵု ၅၆၀၀ ဗဳလဳယာန်ဒကေဝ်နွံတုဲ ဗွဲကြဴဏံ လလောၚ်တြးလဝ်ဟွံဆဵုကေတ်ရ။
သွက်သၞာံဘဏ္ဍာ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ပ္ဍဲကဵုစရၚ်စရိတ်ဌာနဝန်ဇၞော်နာနာတံ စကာသုၚ်စောဲဂှ် သၠုၚ်ကဵုလဝ် သွက်ဌာနဝန်ဇၞော်ကေင်ကာအပ္ဍဲဍုၚ် ကေုာံ ဝန်ဇၞော်ပရေၚ်စဵုဒၞာတံကီုလေဝ် လၟိဟ်ၜိုတ်လဵုဂှ်နကဵုဗဗွဲသၞောဝ် လလောၚ်တြးကဵုလဝ်ဟၟဲပုဟ်။
မွဲလပါ်ပၠန် သၠုၚ်ပတိုန်လဝ်အသိၚ်ပၞာန်ကျာဂှ် စကာလဝ် ဒရုၚ်ထံက်ကၚ်တံတုဲ ဗက်ဂၠာဲရံၚ်လ္ၚတ် ဒၞာဲဒပ်ပၠန်ဂတးတံ ချဳဒရာၚ်ဂှ်ကီု နူကဵုၜၚ်ကျာကြဳဖျေံဗုၚ်သၟးဟွံက စကာလဝ်သီုကဵုဒရုၚ်ဂစိုတ်ဇကုတံကီုရ။
အကြာသၞာံအာတေံပွိုၚ်မွဲသၞာံဂှ် ဟိုတ်နူဒပ်ပၞာန်ဗတိုက်လဝ် ညးဍုၚ်ကွာန်ကောန်အရာပ်ဂှ်ရ ၂၃၀၀ ပြၚ် ချိုတ်လဝ်နွံမံၚ်ရောၚ် ဌာနဝန်ဇၞော်ပရေၚ်စဵုဒၞာအလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ NUG လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
ပရေၚ်ပၞာန်ကျာဗတိုက်လဝ်ဂှ် ၈၈၀၀ အလန်ပြၚ်နွံတုဲ အပ္ဍဲဏံ သ္ၚိဌာန် ၃၅၀၀ မပြၚ်၊ စမြိုၚ်ဒၞာဲပရေၚ်ပညာ ၁၀၀ မပြၚ် ဒၞာဲပရေၚ်ဘာသာကဵု ပရေၚ်ထတ်ယုက်ကြပ် ၂၃၀ ဒၞာဲ လီုလာ်ဆောံလေၚ်အာလဝ်နွံရ။
အတိုၚ်လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် ဂကောံသုတေသနတံမ္ဂး ဒၞာဲကောန်အရာပ်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ တန်တဴမံၚ်စံၚ်မံၚ်ဂှ်ကီု၊ စမြိုၚ်ဌာန်ဒၞာဲ ပရေၚ်ထတ်ယုက်ကဵုပရေၚ်ပညာတံဂှ် ဗွဲမဂၠိုၚ်စွံလဝ်ပွန် မဒှ်ရ။
ယဝ်ခါရ ဒပ်ပၠန်ဂတးတံ ဗတိုက်သီကေတ် ဒၞာဲတိဍာ်ဒပ်ပၞာန်ဗမာ တံမ္ဂး ညံၚ်ဖျေံပရေၚ်အုပ်ဟွံဂွံ ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ညံၚ်ဟွံဂွံ ထံက်ဂလာန်နူကဵုဒပ်ပၞာန်ကျာ ဍိုက်သၠေက်ဗတိုက်လဝ်ရောၚ် ညးခါတ်အကာဲဒပ်ပၞာန်တံ သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
တုဲပၠန် နကဵုပေါဲပၞာန်လၟေၚ်ဓမ္မတာ နကဵုဗျူဟာကီု စိုတ်ဓါတ်ကီု ပ္ဍဲဗလးတိ ဒပ်ပၞာန်ဗမာပြိုၚ်ပကာန်ဗတိုက် ဒပ်ပၠန်ဂတးတံဟွံမာန်ဂှ် စကာပၞာန်ကျာကၠာတုဲ လုပ်ဗတိုက်မံၚ်ကဵုပၞာန်တိုက်တံရ။
ပ္ဍဲဒေသအညာ ပရေၚ်ဒစဵုဒစးသၠောတ်တၠအဝဵုပၞာန် ဇြဟတ်ဇၞော်မံၚ်တံဂှ် ထပိုတ်ကဠက်မာတ်ဆိုအ်ထောံ ဂၠံၚ်ဍာန်လွဟ်မကမ်တံတုဲ ထပ်ပတေၚ်ဟတိုန်ပၞာန်ကျာတံမာန်ရောၚ် အကြာပ်ဒပ်ဇၞော် CDM ဇေယျ သ္ၚဳဂၠိပ်ရ။
“ပ္ဍဲကဵုဒေသအညာတံ ဍေံတံကၠောန်ကဵု ဂျိုၚ်ရိကဝ်ပတာ၊ ပါရာမဝ်တာတံဂှ် ပဵုတုဲပြေပြံၚ်နူကဵုၜၚ်ကျာဏီ။ စရိတ်အိုတ်လေဝ်သက်သာ။ ပ္ဍဲဒေသအညာ စကာကၠုၚ် ဒရုၚ်၊ ပါရာမဝ်တာတံတုဲ ဍေံတံဝေၚ်ပၞာန်မာန်။ ဒၞာဲဒေသတိဍာ် ဒဵုကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံဂှ်တှ်ေ စကာပၞာန်ကျာဇြဟတ်ဇၞော်ဇၞော်မာန်ဏောၚ်” သ္ဂးရ။
လဝေၚ်ပၞာန် ၁၀၂၇ ၜက်အာတုဲ ဟိုတ်နူဇြဟတ်ဟရိုဟ်ကြုက်ဂှ် ဒပ်ကိုဝ်က MNDAA ကဵု ဒပ်တအာၚ် TNLA တံ ကေတ်လဝ်ပရေၚ်ဒေါအ်ပန်ပှော်ဂှ်ရ ပေါဲဗတိုက်ပၞာန်ကျာဒၞာဲဒေသတံဏံဂှ် ညိၚ်သ္ၚိတ်အာအိုတ်ယျ။
ပ္ဍဲကဵုတွဵုရးရခေၚ် ဒၞာဲဒေသ ၁၄ ပွိုၚ်ဍုၚ် ဒပ်ပၞာန်အာရက္ခ AA သီထိၚ်ချုက်လဝ်တံဂှ်တှ်ေ ဒပ်ပၞာန်ဗမာဗတိုက်မံၚ်ကဵုပၞာန် ကြဳဖျေံမံၚ်ဗုမ်မွဲဏှမွဲဏှတုဲ ပ္ဍဲကဵုဒၞာဲဒေသဂကောံပၠန်ဂတးတံ ထိၚ်ချုက်လဝ်တၞဟ်ဟ်ဂှ်လေဝ် ကၠောန်လဝ်ဗီုဏံကီုရ။
မွဲလပါ်ဂှ် ဍုၚ်ဗဳလာရုကဵုဒပ်ပၞာန်ဗမာတံ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲပၞာန် အကြာၜါဍုၚ် ဗွဲမစိုပ်တရဴ ကၠောန်ၜိုတ်လဝ်နွံမံၚ်ရောၚ် နူကဵု Justice For Myanmar ထမံက်ပတိတ်လဝ် တင်နၚ်သုတေသနတံရ။
စပ်ကဵုပရေၚ်စဵုဒၞာပၞာန်ကျာဗမာ၊ သၞောတ်ကဵုအမိၚ်လဝေၚ်ပၞာန် (MADOC)၊ နဲကဲရေဒါညာတ်ပိစၠၚ်၊ ကမ်သၠောဝ်ဖျေံသ္ဇိုၚ်ဗလးတိတံသၟးဟွံက နဲကဲပညာပၞာန်နာနာသာ်တံဂှ် နူကဵုအလဵုအသဳဗဳလာရု သွံလဝ်ကဵု ဒပ်ပၞာန်ဂှ် သ္ပဒတန်မာန်လဝ်မဒှ်ရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI