မတ်မလီု ၊ ဂျာန်နဝါရဳ ၂၇
နူကဵုပေါဲရုဲမာဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ဒပ်ပၞာန်ကၠောန်ကဵုလဝ်လၟုဟ်ဏံ ညံၚ်ရဴလက်ထက်အလဵုအသဳ ဥူတိၚ်သိၚ်တေံ အလဵုအသဳတိုန်တၟိဏံသ္ဂောံဂွံစၟဳစမာန်ပၠန်ဟီုဂှ် တန်တဴမံၚ်ကဵုအကာဲအရာပွဳပွူ ၜိုတ်လဵုပံၚ်တောဲအာမာန်ကဵု ဗော်ဇၞးလဝ်မာဲဂှ်ရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဟီုရ။
ပ္ဍဲဂျာန်နဝါရဳ ၂၅ ကၠောန်လဝ်ပေါဲရုဲမာဲသ္ကုတ် ၃ တုဲအာလဝ် ပ္ဍဲကဵုရုၚ်မာဲပွိုၚ်ဍုၚ် ချာန်မျတာသဳ ရးဒေသမာန္တလေဝ်၊ ဂဥုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် မေန်အံၚ်လှုၚ် အခိၚ်ဗက်ကျေဝ်ဗဵုရံၚ်မံၚ်ဂှ်တှ်ေ အစာပရိုၚ်မွဲတၠသၟာန်လဝ်ဂှ် ကဵုလဝ်သွဟ်ကီုရ။
အလဵုအသဳဥူတိၚ်သိၚ်တိုန်ကၠုၚ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၀ တေံ ညံၚ်ရဴညးဍုၚ်ကွာန်တံဒးကၠုၚ်လဝ်စိုတ်မဒှ်တုဲ အလဵုအသဳမံက်တိုန်ကၠုၚ် နူကဵုပေါဲရုဲမာဲဏံပၠန် စၟဳစဂွံမာန်ကီုဟာ လ္တူသၟာန်ဏာဂှ်ဝါတ်ဂါတ်ရောၚ် သ္ဂးလဝ်ရ။
အခိၚ်ဥူတိၚ်သိၚ် ကေတ်လဝ်တာလျိုၚ်တေံ သွက်ကၟိန်ဍုၚ်ညံင်ဂွံခိုဟ်စအာ ရဲဒစဵုဒစးတံကၠောန်အာလဝ်ဂှ် ဒှ်မွဲဗီု၊ ဗီုဂှ်ဟွံသေၚ် ယဝ်ရကၠောန်အာလပါ်လက်ျှန်နုက်မ္ဂး အလဵုအသဳလဵုတိုန်န်ခက်ညိရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဟီုရ။
အတိုၚ်ဗီုပြၚ်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဟီုလဝ်ဏံမ္ဂး အလဵုအသဳညံၚ်ရဴလက်ထက် ဥူတိၚ်သိၚ်ကဵု NLD တံဒှ်ကၠုၚ်ဟွံမာန်၊ ဗီုပြၚ်အလဵုအသဳပၞာန်ရ ဆက်ဒှ်အာမာန်ချိုတ်ပၠိုတ်ရောၚ် ညးလ္ၚတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဥူကျဳမျေအ် ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ဍေံ(က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်) ဟီုဏာဂှ် သွဟ်ပါအာလဝ်တုဲတုဲရလေဝ်။ ကၟိန်ဍုၚ်ဂှ် အာမံၚ်လပါ်လကျှ်န်နုက်။ ညံၚ်ရဴအလဵုအသဳဥူတိၚ်သိၚ်ပၠန် ဂွံဒှ်ဟွံလောဲ။ ဗီုအလဵုအသဳ NLD ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳလေဝ် ဟွံတုပ်၊ အလဵုအသဳတၠအဝဵုပၞာန်ရ ဆက်ဒှ်အာချိုတ်ပၠိုတ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
တၠုၚ်လအာလၟုဟ်ဏံမ္ဂး ဒၟာနူကဵုထ္ၜးဟိုတ် ပရေၚ်ရုဲမာဲဟွံယဵုလ္ဂူတပ်တးဂးတုဲ ဟိုတ်နူဒပ်ပၞာန်သီကေတ်အဝဵုဍုၚ် ပန်သၠေက်ဂစိုတ်လဝ်ရဲထ္ၜးဆန္ဒတံဂှ်တှ်ေ ဒးဇီုကပိုက်မံၚ်ကဵု ပေါဲပၞာန်ဗတိုက်သရိုဟ်သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်ရ။
ဗွဲကြဴကၟိန်ဍုၚ်ဂွံဗၠးၜးတုဲ ဍုၚ်ဗမာဒးဇီုကပိုက်ကၠုၚ်လဝ်ကဵု ပၞာန်အပ္ဍဲဍုၚ် ဗွဝ်စှ်သၞာံဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၀ တေံ ၜိုန်ရ သၟုဟ်ယက်မကမ်တံဟွံအးဏီကၠာလေဝ် ပၟတ်ပၞာန်သှ်ေသၟေဟ်မံၚ်တံညိၚ်ဇြစှ်ေအာလဝ် နကဵုသၞောတ်ထၐိုတ်မွဲကီုရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ အတိုၚ်ဒပ်ပၞာန်ချူဓဇက်လဝ်သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ၂၀၀၈ ဂှ် သ္ကိုပ်ပၞာန်သၠောတ်ၜးကယျိုၚ်ပၞာန်တံ သ္ကိုပ်သ္ကကၠောန်ဗ္ဒျ်ကၠုၚ် သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳတုၚ်ဍာ်ထဝ်တုဲ နူကဵုဏံ ပ္ဍဲကဵုသၞာံ ၂၀၁၅ ဂှ် ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳတံ သ္ကိုပ်သ္ကဒှ်တိုန်အလဵုအသဳ မဒှ်ရ။
ဆဂး နူကဵုပရေၚ်သီလဝ်အဝဵု ၂၀၂၁ ဏံ ညံၚ်ကလိဂွံ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်လုပ်အာသၞောဝ်မာန် ဒပ်ပၞာန်ဂစာန်ကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲ သ္ကုတ်ကဵုသ္ကုတ် အလဵုအသဳမံက်တိုန်ဏံဂှ် ညံၚ်ဂွံကလေၚ်ဒှ်ဗီုပြၚ် ခေတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ တုၚ်ဍာ်ထဝ်တေံ ဟွံလောဲသွာရ။
မုဒှ်ရောဟီုတှ်ေ ပ္ဍဲကဵုပေါဲရုဲမာဲဏံ သ္ကိုပ်ပၞာန်ကေတ်လဝ်တာလျိုၚ်လၟုဟ်ဏံပၠန် လုပ်ပြိုၚ်လဝ်မာဲဂှ်ဂွံလဝ်ဇၞးဂှ်တုဲ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဗော်ပျဳခိုၚ်ဖျိုဝ် ပံက်အလဵုအသဳမာန်တံဂှ် သရိုဟ်ထလေက်အာဂကောံပၠန်ဂတးတံရောၚ် ကညာၚ်ကရေဲလဝ်ရ။
တုဲပၠန် နူကဵုအခိၚ်စသီအဝဵုတေံ ရပ်ထိၚ်လဝ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ညးဍုၚ်ကွာန် ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳဂှ်တှ်ေ ကောန်ထံၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ရောၚ် ခုတ်စၟတ်လဝ်ဟွံသေၚ်ပုဟ် ညးအခေါၚ်ဟီုဂးနွံ ကဝ်မယှေန်ပၞာန် ဟီုပတိတ်လဝ်အကြာတ္ၚဲတံဏံရ။
ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳဂှ် ညံၚ်ရဴကောန်ရာဇဝတ် ကဝ်မယှေန်ပၞာန် ခုတ်စၟတ်စွံလဝ်တုဲ အကာဲအရာကလေၚ်ဗလးကဵုဟၟဲဂှ် သွက်ပရေၚ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ ဘိုအ်ဂွံစၟဳစဟၟဲပုဟ် ဥူကျဳမျေအ် ဟီုစၟတ်လဝ် အတိုၚ်ဏံရ။
“စပ်ကဵုဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳဂှ် ဍေံတံ ဟွံစၟတ်သမ္တီလဝ်ကောန်ထံၚ်ပရေၚ်ကွာန်ပုဟ် ဆက်စွံလဝ်ညံၚ်ကဵုကောန်ရာဇဝတ် (အတိုၚ်ဥပဒေစောဲလဝ်) ဂးတှ်ေ ဟွံဗလးပုဟ်။ ဆက်ထိၚ်လဝ်ဏောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ စၟဳစဒဳမဝ်ကရေသဳဟွံဂွံပုဟ်။ ညံၚ်ဂွံပေါဲအံၚ်ဇၞး အလဵုအသဳ NUG ဗတိုက်မာန်ဟွံသေၚ်ပုဟ်။ ဍေံတံဂှ်မှ ဒှ်မံၚ်ဂကောံ ဗက်စအဂတိ စလာဘ်ဗဇဴ ဒှ်မံၚ်ဂကောံကေတ်သၞောဝ်ဟွံသေၚ်ပုဟ်။ ဒှ်မံၚ်ဗီုဏံမ္ဂး ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဒးဂစာန်အာအိုတ်စောန်ရောၚ်။ ဒးဆက်မံၚ်စၟဳ အလဵုအသဳဒပ်ပံၚ်ကောံတုဲ ဒးဂစာန်ရုန်တိတ်အာဏောၚ် အကာဲအရာဒှ်မံၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
မိက်ဂွံအာဒဳမဝ်ကရေသဳအာတ်မိက်ကီုလေဝ် ညးဍုၚ်ကွာန်ဟွံပါမ္ဂး ဗီုလဵုမှဒှ်ဟွံမာန်။ ညးဍုၚ်ကွာန်ဂှ်ကိစ္စဇၞော်တုဲ ညးဍုၚ်ကွာန်တံပါမှလေဝ် ဒှ်မာန် ပ္ဍဲကဵုတ္ၚဲကၠောန်လဝ်ပေါဲရုဲမာဲဂှ် သ္ပပဓါန်ကဵုညးဍုၚ်ကွာန်တုဲ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဟီုလဝ်ရ။
အခိၚ်သီလဝ်အဝဵုကြပ်ပေၚ် ၅ သၞာံဏံ နူကဵုပေါဲရုဲမာဲဒပ်ပၞာန်ကၠောန်လဝ် သွက်ဂွံကလေၚ်ထမံက်အာ သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳညံၚ်ဂွံပံက်ခၞံအာ ဂကောံအလဵုအသဳမွဲမာန် ပ္ဍဲဂိတုမာတ်ချ်ဏံကော်စၠတ်ဓဝ်တုဲ ရုဲစှ်အာသမ္မတကၟိန်ဍုၚ် မဒှ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်တုဲ သွက်ဂွံရုဲစှ်အာသမ္မတမာန် နူကဵုစၠတ်ဓဝ်ညးဍုၚ်ကွာန်၊ စၠတ်ဓဝ်ကောန်ဂကူ ကေုာံ စၠတ်ဓဝ်ညးစၞးဒပ်ပၞာန်တံ မွဲမွဲဒၞာဲတံဂှ် ပၠုပ်ပတိုန်အာစရၚ် ဒုသမ္မတမွဲမွဲတၠရောၚ်။
ၜိုန်ရသွဟ်ပေါဲရုဲမာဲသ္ကုတ် ၃ ဟွံတိတ်ကၠာဏီလေဝ် ပ္ဍဲကဵုပေါဲရုဲမာဲ ၜါသ္ကုတ်တေံဂှ် ဗော်ဓယံက်ဒပ်ပၞာန် ပျဳခိုၚ်ဖျိုဝ် ဂွံလဝ်ဒၞာဲ ပ္ဍဲကဵုစၠတ်ဓဝ်ကၟိန်ဍုၚ် ၂၂၉ ဒၞာဲတုဲယျ။
ဟိုတ်ဂှ်တုဲ အတိုၚ်သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ၂၀၀၈ မ္ဂး ပံၚ်အာကဵုညးစၞးအမာတ်ဒပ်ပၞာန် ၂၅% မုဟွံဒးဒုၚ်ရုဲစှ်မွဲသာ်တံမ္ဂး ဒှ်အာဗီုပြၚ်အလဵုအသဳပၞာန်မာန်ရောၚ် ဥူကျဳမျေအ်ထံက်တ္ၜးရ။
သီုကဵုပေါဲရုဲမာဲ ပိသ္ကုတ်ဏံဂှ် ရုဲကၠုၚ်မာဲ ၂၆၃ ပွိုၚ်ဍုၚ်ရမာန်တုဲ ပ္ဍဲကဵုစၠတ်ထဝ်ညးဍုၚ်ကွာန် ၂၆၃ တၠ၊ စၠတ်ဓဝ်ကောန်ဂကူ ၁၅၇ တၠ ကေုာံ ညးစၞးဒပ်ပၞာန် ၁၆၆ တၠနွံမံၚ်တုဲ အပ္ဍဲကဵုစၠတ်ဓဝ်ကၟိန်ဍုၚ်မ္ဂး ညးစၞးအမာတ် နွံအာ ၅၈၆ ရောၚ်။
ဟိုတ်ဂှ်ရ နူကဵုစၠတ်ဓဝ်ကၟိန်ဍုၚ်သွက်ဂွံရုဲစှ်အာသမ္မတဂှ် ဒးကေတ်မာဲကဝက်ပြၚ် ၂၉၄ မာဲရတုဲ အမာတ်ပျဳခိုၚ်ဖျိုဝ်ကဵု ဒပ်ပၞာန်တံပံၚ်အာတုဲ အတိုၚ်နွံပၟိက်ဂှ် ရုဲစှ်ပတိုန်အာသမ္မတမာန် မဒှ်ရ။
သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇူတိတ်လဝ်တံ ဒက်ပတန်လဝ်ဗော်ပျဳခိုၚ်ဖျိုဝ်ကေုာံ အမာတ်ဒပ်ပၞာန်တံပံၚ်တောဲအာတုဲ သွက်ဂွံရုဲစှ်အာသမ္မတဂှ် ဒှ်သ္ကိုပ်ပၞာန်သီအဝဵု မေန်အံၚ်လှိုၚ်ဟေၚ် မဒှ်ရ။
နူကဵုသမ္မတဏံ သွက်ဂွံပံက်အလဵုအသဳရုဲစှ်အာမၞိဟ်တံဂှ်လေဝ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ၜးသၠောတ်လဝ်ကယျိုၚ်ပၞာန်တံရ ဗွဲမဂၠိုၚ်ပါကၠုၚ်မာန်ဒှ်တုဲ အလဵုအသဳဒပ်ပၞာန်မွဲသ္ကုတ် ဒှ်ကၠုၚ်မာန်ရောၚ် ညးလ္ၚတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံ ပါ်ပါဲထံက်ထ္ၜးမံၚ်ရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI