မတ်မလီု၊ ဂျာန်နဝါရဳ ၃၁
“အဲဟွံဂံၚ်ကၠောန်ဂှ် မုလေဝ်ဟၟဲပုဟ်” ပရေၚ်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဂဥုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်မေန်အံၚ်လှိုၚ် သီလဝ်အဝဵုဂှ် ဘဝ ညးဍုၚ်ကွာန်တံ အယုက်မၞိဟ်တံဂမၠိုၚ် ပွမဆောံဗြောံ နကဵုပရေၚ်လီုလာ်စာ်ထောၚ်နာနာတုဲ စိုပ်ကၠုၚ်မံၚ် အခန်သရောပ်ဇာတ်ယျ မဒှ်ရ။
အခိၚ်သီကေတ်လဝ်အဝဵု လောန်ကၠုၚ် ၅ သၞာံတေံဂှ် အတိုၚ်ချူခၞံလဝ် ဆေင်စပ်ကဵုကာလတၟေၚ်တံတုဲအာမ္ဂး ကၠောန်ဗ္ဒျ်အာပေါဲရုဲမာဲတုဲ အလဵုအသဳမံက်ကၠုၚ်ဂှ် သၠောဲပအပ်ကဵုအဝဵုရောၚ် ဒပ်ပၞာန်ကြဴဇာ ဟီုဂးလဝ်ရောၚ်။
ပြဟ်ဟ်ဏံ ပေါဲရုဲမာဲဒုၚ်လဝ်ယၟု ဒဳမဝ်ကရေသဳဗော်ဇဳဂှ် ဒပ်ပၞာန်ကၠုၚ်ကဵုလဝ်တုဲ စိုပ်ဂိတုမာတ်မ္ဂး ကလေၚ်ကော်အာ ကောံဓရီုစၠတ်ဓဝ်အလန်တတိယဂှ် စနူလၟုဟ် ပလေဝ်ပလေတ်စမံၚ် သွက်ပရေၚ်ကဏ္ဍနာနာတံယျ။
ဇၟာပ်စၠတ်ဓဝ်သွက်ဂွံကၠောန်အာ ကောံဓရီုအလန်တတိယလၟေၚ်ဍာံ ဗွဲမအံၚ်ဇၞးမာန် ပ္ဍဲဂျာန်နဝါရဳ ၂၉ ကၠောန်ဗ္ဒျ်လဝ်ကောံဓရီုပ္ညဳပ္ညပ် လၟေၚ်ပရေၚ်ကမၠောန် အလန်ပထမ ကမ္မတဳဗဟဵု ပရေၚ်ကၠောန်ကောံဓရီုစၠတ်ဓဝ်နာနာဂှ် သ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော် ဥူညိုသဝ် ကေတ်လဝ်တာလျိုၚ် ဥက္ကဌ ဖန်ဇန်လဝ်ရ။
အတိုၚ်ဂွံလဝ် သွဟ်ပေါဲရုဲမာဲပိသ္ကုတ်မ္ဂး ဗော်ဒပ်ပၞာန် ပျဳခိုၚ်ဖျိုဝ်ရ အုပ်ဓလီုဂွံလဝ်ခုၚ် ဒၞာဲပ္ဍဲစၠတ်ဓဝ်တံဂှ် ပံၚ်ကဵုသ္ကိုပ်ပၞာန်တံတုဲ ပံက်ပ္တန်အလဵုအသဳ သွက်ဂွံသၠောဲကေတ်အာအဝဵုကၟိန်ဍုၚ်ရောၚ်။
ပေါဲရုဲမာဲ ၂၀၂၀ တေံ ထ္ၜးဟိုတ်ပရေၚ်ယဵုလ္ဂူတပ်တးဟၟဲတုဲ ကံၚ်သဳပၞာန်ကဵုကဝ်မယှေန်ပၞာန် ဒပ်ပၞာန်သီကေတ်လဝ်အဝဵုကၟိန်ဍုၚ် ဖျေံလဝ်လၟေၚ်ကမၠောန်အဓါန်ဂတ ၅ တင်ဂှ်တှ်ေ လၟုဟ်စိုပ်ကၠုၚ် တင်လက်ကြဴအိုတ် မဒှ်ရ။
နူကဵုပွဳဗွိုၚ်ဒပ်ပၞာန်ဂှ် အဝဵုကၟိန်ဍုၚ်ညံၚ်ဟွံဂွံတိတ်ဗၠးအာ ဗီုပြၚ်ဒပ်ပၞာန်ကၠောန်ကၠုၚ်လဝ် ဗွဲဒမြိပ်ဝင်ဒှ်မံၚ်တုဲ အဝဵုကၟိန်ဍုၚ်ဂှ် စိုပ်ကၠုၚ်တဲအလဵုအသဳကောန်အရာပ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံဟွံသေၚ်ပုဟ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကွးဘာတြေံ ကိုမေန်တွိုဲတေတ် ဟီုရ။
“ဆဵုညာတ်မံၚ်သောၚ်ၚ်ရ။ ဗီုဒပ်ပၞာန်ကၠောန်ကၠုၚ်လဝ် မွဲဒမြိပ်ရဏောၚ်။ အဝဵုနူတဲပါဲ ပြံၚ်စွံတဲပုၚ်။ နူတဲပုၚ် ပြံၚ်စွံတဲပါဲ။ ဍေံတံကၠောန်အာ ပြံၚ်အာတုဲ နူကဵုတဲဍေံတံ အဝဵုညံၚ်ဟွံဂွံဗၠးတိတ်အာ နူတဲဂှ် ဗီုပြၚ်အုပ်ဓုပ်အာ ဍုၚ်ဗမာ နကဵုသၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန် ဗွဲလအိတ်ရောၚ်။ အဝဵုဍုၚ် စိုပ်ကၠုၚ်တဲ အလဵုအသဳကောန်အရာပ်တုဲ အလဵုအသဳညးဍုၚ်ကွာန်ရုဲစှ်လဝ် ဂွံအဝဵုဟွံသေၚ်ပုဟ်။ အဝဵုနူတဲပါဲဂှ် ညံၚ်ရဴဒပ်ပၞာန် ပြံၚ်စွံတဲပုၚ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
တ္ရဲယး ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁ ဂှ် ဒှ်တ္ၚဲဒပ်ပၞာန်သီကေတ်အဝဵု ပေၚ်အာ ၅ သၞာံ မဒှ်တုဲ ပေါဲပၞာန်အပ္ဍဲဍုၚ် ဗွဲမသ္ကာတ်မြဟ်ကတဴကတာန်အိုတ် ဒှ်ကၠုၚ်လဝ် ကဝက်ဗွဝ်စှ်သၞာံမွဲရ။
ညးဍုၚ်ကွာန် နူကဵုကွပ်အဆံၚ်မၞိဟ်နာနာတံထ္ၜးဆန္ဒဂှ် ဒပ်ပၞာန်ပန်သၠေက်ထောံ၊ နူကဵုပရေၚ်ကၠေၚ်ဒက်ရပ်စပ်ပျဲပျာံ ပွမဂစိုတ်လဝ် နာနာတံဂှ် ဓရိုဟ်ပလံၚ်ဗစိုပ် ပတဝ်ဏာကဵု ပေါဲဗတိုက်ရပ်လွဟ် တံရ။
အတိုၚ်ချူခၞံလဝ် ဆေင်စပ်ကဵုပရေၚ်ကာလတၟေၚ်တံ ယဝ်ရရေၚ်တၠုၚ် ကၠောန်ဗ္ဒျ်အာတုဲမ္ဂး ကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲ ကလေၚ်ပအပ်ကဵုအဝဵုရောၚ် နူကဵုဌာန်ဗလးရမျှာၚ်ကၟိန်ဍုၚ် ဒပ်ပၞာန်လလောၚ်တြးတုဲ ဒပ်ပၞာန် ဆက်ကၠုၚ်လဝ်အယုက် ပရေၚ်ကာလတၟေၚ် အလန်ကဵုအလန်ရ။
စနူကဵုသၞာံ ၂၀၂၁ ဂိတုဖေဖဝ်ပါရဳ ၁ ဂှ် ဒပ်ပၞာန်ကော်ကောံဓရီု ကံၚ်သဳစဵုဒၞာကောန်ဂကူကေုာံ ပရေၚ်ဂီုကၠီု၊ လလောၚ်တြးလဝ် နဒဒှ် ကၟိန်ဍုၚ်ကာလကာတၟေၚ်၊ ပံက်ခၞံလဝ်ကံၚ်သဳပၞာန်တုဲ သၠောဲကေတ်ထောံအဝဵုဍုၚ် သွက်ပွိုၚ်မွဲသၞာံကၠာ မဒှ်ရ။
နူကဵုလိက်ပရိုၚ်ကၟိန်ဍုၚ်တံ လလောၚ်တြးကဵု ပရေၚ်ကမၠောန်အဓါန်ဂတ ကံၚ်သဳစဳရေၚ်အုပ်ဓုပ်ကၟိန်ဍုၚ် ၅ တၚ် အရိုဟ်တ္ၚဲတုဲ ပေါဲဗတိုက် ဗတိုက်သရိုဟ်သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်တံ ပြးဇးပေၚ်ကၠောံအာ အလုံဍုၚ်မွဲရ။
ပ္ဍဲလၟေၚ်ပရေၚ်ကမၠောန် မုက်ဂၞန်မွဲဂှ် သွက်ဂွံကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲဗွဲအံၚ်ဇၞးမာန်ဂှ် အလုံကၟိန်ဍုၚ်မွဲ ညံၚ်ဂွံၜိုဟ်သြိုဟ်အာ ပရေၚ်အုပ်ဒလမ်ဥပဒေ ဂွံဍိုက်ပေၚ်တိုန် ရေၚ်တၠုၚ်ဖန်ဖက်အာရောၚ် လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
အယုက်ကာလကာတၟေၚ်ကၟိန်ဍုၚ်ဂှ် ၆ ဂိတု ၜါအလန်ရ အခေါၚ်ဆက်ထပဵုအယုက်နွံကီုလေဝ် ဗွဲကြဴ ထ္ၜဟိုတ်အကာဲအရာ ကၟိန်ဍုၚ်ဟွံညိၚ်ဝပ် ဆက်ကၠုၚ်လဝ်အယုက်တုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၃ တေံ သွက်ဂွံကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲ ကေၚ်ဟီုလဝ်ကီုလေဝ် နတဲဂှ် ဟွံဒှ်ကၠုၚ်ပုဟ်။
ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၃ ဗွဲကြဴဂှ် ပ္ဍဲဒေသသၟဝ်ကျာသေံ ဟိုတ်နူပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန် ၁၀၂၇ မဟာမိတ်ကောဒေံပိဂကောံတံ သီကေတ်ထောံ ဌာန်ဂဥုပ်ရးပၞာန်ကဵု ဗ္ဒိုပ်ပၞာန်ဗမာတံတုဲ တိဍာ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ဆောံလေၚ်အာဂှ် ပြံၚ်သၠာဲထောံ ဝင်ဒပ်ပၞာန်ဗမာမွဲပ္ၚံက် ကီုရ။
ဆဂး အလဵုအသဳကြုက်တံ ဟိုတ်နူလုပ်အကြာပ္ညဳပ္ညပ်ကၠုၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ဗမာတုဲ ဘိုၚ်ထံက်လဝ်ကဵုတံဂှ် ဒပ်ပၞာန်ဗမာ ယီုသက်သာအာ မဒှ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ အယုက်ကာလကာတၟေၚ်ကၟိန်ဍုၚ် ၆ ဂိတုမွဲဝါဂှ် ဒေါအ်အာပ္ဍဲဂိတုဂျူလိုၚ် ၃၁ သၞာံ ၂၀၂၅ ရ။ အယုက်ကာလကာတၟေၚ်ကၟိန်ဍုၚ်ဂှ်လေဝ် ကလေၚ်ရုပ်ထောံတုဲ သွက်ဂွံကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲဂှ် ကလေၚ်သၠောဲပအပ်ဏာအဝဵုပိတန် ကုဇရေၚ်ကံၚ်သဳစဵုဒၞာကောန်ဂကူကေုာံ ပရေၚ်ဂီုကၠီုရ။
မွဲလပါ်ပၠန် ပရေၚ်စဵုဒၞာကၟိန်ဍုၚ်၊ ပရေၚ်ဂီုကၠီုကေုာံ ပရေၚ်ၜိုဟ်သြိုဟ်၊ ညံၚ်ဂွံကၠောန်အာ ပေါဲရုဲမာဲဗွဲမအံၚ်ဇၞးမာန်ဂှ် ပံက်ခၞံလဝ်ကဝ်မယှေန်ပၞာန်တုဲ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်မွဲဓဝ်ရ ကေတ်လဝ်တာလျိုၚ် ဒၞာဲသမ္မတယာယဳကီု နဒဒှ်ဥက္ကဌဂှ် ဇကုဇကုကၠောန်သ္ပလဝ် ကေတ်တ်ရ။
သီအဝဵုကြပ်ပေၚ် ၅ သၞာံမှ ကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲ ပ္ဍဲကဵု ၂၆၃ ပွိုၚ်ဍုၚ်မာန်ဂှ် ပါဲနူကဵုဍုၚ်မိတ်ညးတံတုဲ ရဲဒစဵုဒစးသၠောတ်တၠအဝဵုပၞာန်တံ၊ ဂကောံကုလသမဂ္ဂကဵု ဍုၚ်ဂၠးကဝ်တံဂှ်တှ်ေ ဒှ်ပေါဲရုဲမာဲအလီရောၚ် ညာတ်လဝ်ရ။
နူကဵုသၟဝ်က္ဍိုပ်ဒဳမဝ်ကရေသဳဂှ် တက်ထပၠုပ်သၞောတ်ပၞာန်အုပ်ဓုပ်တုဲ တာလျိုၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ကောန်ဂကူဂှ် သ္ကိုပ်ပၞာန်တံဟေၚ် ယိုက်ဂၠေၚ်အာဗွဲလအိတ်ကာလရောၚ် ဒါရိုက်တာဖံၚ်ဒေယှေန်အခေါၚ်အရာမၞိဟ် ဍုၚ်မန် နာဲအဲမန် ထံက်ထ္ၜးရ။
“နူကဵုဂကောံပၞာန် ပြံၚ်လဝ်ဗော်ပျဳခိုၚ်ဖျိုဝ်တံ ဒှ်တိုန်အလဵုအသဳတၟိဏောၚ်။ ဍုၚ်ဏံဂှ် ဒှ်မံၚ်ညံၚ်ရဴ ပၠုပ်ဏာသၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန် ဗွဲလအိတ်ရောၚ်။ ပ္ဍဲအကာအရာဍုၚ်ဏံ ဖိတ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေသဳကီု သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳဍိုက်က်ပေၚ်ၚ်ကီု ဆလံမှဒှ်ကၠုၚ်ဟွံမာန်ပုဟ်။ ညးတံပၠအာတရဴ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ကောန်ဂကူ ဗွဲလအိတ်လၟိန်ရောၚ် Mindsets ညးတံရ” သာ်ဝွံသ္ဂးရ။
က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် မိက်ဂွံဒှ်သမ္မတဂှ် ပ္ဍဲကာလပေါဲရုဲမာဲတုဲဒှ်အာမ္ဂး တာလျိုၚ်ကၟိန်ဍုၚ်ဂှ် သၠောဲပအပ်ကဵုအာအလဵုအသဳတၟိတုဲ ပ္ဍဲကဵုမုက်လိက်ဒုတိယဂှ် ညံၚ်ဆက်ဂွံယိုက်ဂၠေၚ်အာတာလျိုၚ် ခိုဟ်ဟ်မာန် ကၠောန်အာရောၚ် ကဵုလဝ်သမ္တီနွံရ။
သွက်ဂွံပလေဝ်အာ သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ၂၀၀၈ မာန် နူကဵုပရေၚ်သဳကၠဳလဝ် ဂွံလဝ်တၚ်တုပ်စိုတ် ၄၃ တင်တံဂှ် သဳကၠဳအာပ္ဍဲစၠတ်ဓဝ်တုဲ နကဵုဥပဒေဆက်ကၠောန်အာရောၚ် ပ္ဍဲကဵုဂလာန်သၞာံတၟိ ၂၀၂၆ ဂှ် ဟီုလဝ်ရ။
ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတး မပ္တံကဵု အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ၊ ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ်ရပ်လွဟ်တံကဵု PDF တံဂှ်တှ်ေ ပတဝ်လဝ်က္ဍိုပ်ကဵု ပၠန်ဂတးပြံၚ်သၠာဲသၞောတ်ဂးတုဲ သွက်ဂွံဗတိုက်သရိုဟ်အာ သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန် ဆက်လုပ်အာမံၚ် ပေါဲဗတိုက်ဖိုအ် မဒှ်ရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI