မတ်မလီု၊ အေဗရာ ၁
အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ NUG ကေုာံ CRPH မပါလုပ် ဂကောံရပ်လွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရေၚ် ပန်ဂကောံတံ သွက်ဂွံပလီုကၠေံ ထပိုတ်ရိုဟ်ကၞက်သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန် ညံၚ်ဂွံအိုတ်အးအာတုဲ ကၟိန်ဍုၚ်ဖိတ်ဖရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ ညံၚ်ဂွံမံက်ဂတဝ်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ကံၚ်သဳပၠတရဴ SCEF ရောၚ် အပ္ဍဲဂိတုမာတ် ၃၀ ဂှ် လလောၚ်တြး ကဵုလဝ်သမ္တီရ။
သွက်ဂွံပ္ညဳပ္ညပ်ပၠတရဴထမံက်အာရုပ်ရဴ ကိစ္စသွာၚ်ပရေၚ်ပၞာန်၊ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ ပရေၚ်ဖိတ်ဒရေဝ်ကေုာံ ကိစ္စ အေန်သတဳကျူယှေန်တံဂှ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုတိုင်ခဳပိတိုင်တုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် ကံၚ်သဳပၠတရဴ ဗွဲမလုပ်သၞောဝ်ရောၚ်။
အပ္ဍဲတိုင်ခဳပိတိုၚ်တံဂှ်တှ်ေ တိုင်ခဳသ္ပစၞး တွဵုရး/ဖိတ်ဖရေဝ်ယူနေတ်/ EROs၊ တိုင်ခဳသ္ပစၞးညးဍုၚ်ကွာန်ကေုာံတိုင်ခဳ သ္ပစၞးညးဗြဴ/ညးစၞးတံ ပါလုပ်မံၚ်ရ။
နကဵုဂကောံတံမ္ဂး NUG, CRPH ဂကောံဗၠးၜးကချေၚ် KIO၊ ဒပ်ပၠတရဴ ကောန်ဂကူချေၚ် CNF၊ ဗော်သွးကောန်ဂကူကရေၚ် KNU ကေုာံ ဗော်တောတက်ကောန်ဂကူကရေၚ်ဍာဲ KNPP တံ ပါလုပ်မံၚ်ရ။
ဆဂး အပ္ဍဲကဵုကံၚ်သဳကဵုကသပ်တေၚ်ဗၚ် ပရေၚ်ညဳသၟဟ်ဂကူ NUCC ကေုာံ ဂကောံရပ်လွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရေၚ် ပါလုပ်မံၚ်ပ္ဍဲပၠန်ဂတးတံ မပ္တံကဵုဒပ်ပၞာန်အာရက္ခ AA၊ ဂကောံနူတွဵုရးသေံ၊ ဂကောံမန် ကေုာံ ပအိုဝ်တံ ဟွံပါလုပ်လဝ်ပုဟ်။
အရာပွမ ဒက်ပ္တန်ကံၚ်သဳဏံဂှ် သွက်ဂွံသၠုၚ်ပတိုန်အာဇြဟတ်ပၠန်ဂတးတုဲ ညံၚ်ကလိဂွံပေါဲအံၚ်ဇၞးပြဟ်ပြဟ်၊ ညံၚ်ဂွံဒက်ပ္တန်အလဵုအသဳ ပ္ဍဲကာလအပြံၚ်သၠာဲ သွက်ဂွံအံၚ်ဇၞးကေုာံ သွက်ဂွံထမံက်အာရုပ်ရဴ ကမၠောန်ဒက်ပ္တန်ကၟိန်ဍုၚ်ဖိတ်ဒရေဝ် ဒဳမဝ်ကရေဇြဳတံဂှ် ရန်တၟံလဝ်ရောၚ်။
အပ္ဍဲတင်စၟဳစကေုာံ ရန်တၟအ်မဟာဗျူဟာ ကံၚ်သဳပၠတရဴဂှ်တှ်ေ သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်တံ ယြဴသၞောတ်တၠအဝဵု ဗီုလဵုဟီုဟီု ညံၚ်ဂွံအိုတ်အးအာဂှ် စကၠောန်ဗဒှ်တၠုၚ်လအာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တၟိ မွဲရောၚ် သ္ဂးလဝ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ပရေၚ်ချဳဒရာၚ်သွာၚ်ပၞာန် ကေုာံ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂကောံပၠန်ဂတးနာနာတံဂှ် နကဵုပရေၚ်ပၠတရဴ မၞုံကဵု ပရေၚ်လုပ်သၞောဝ်၊ ပရေၚ်ညဳသၟဟ်ကေုာံ ပရေၚ်ဒုၚ်လျိုၚ်တံဂှ် ဆက်တုဲပ္ညဳပ္ညပ်ထမံက်အာရုပ်ရဴရောၚ် ကဵုလဝ်သမ္တီရ။
သွက်တင်ရန်တၟအ်တံ ညံၚ်ဂွံအံၚ်ဇၞးမာန် ဖျေံလဝ်တၚ်ရန်တၟအ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ၆ တၚ်ဗိုန်ဗိုန်ဗတ်ဗတ်တုဲ သွက်ဂွံပလီုကၠေံအာ ပွမပၞာန်သီအဝဵု ကေုာံ အရာဒပ်ပၞာန်လုပ်ပါမံၚ် ပ္ဍဲကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂှ် ညံၚ်ဂွံကၠေံကၠက် တုဲဒှ်အိုတ်အးအာ မဒှ်ရ။
ဒပ်ရပ်လွဟ် သီုဖအိုတ်တံဂှ် ဒးမံၚ်သၟဝ်တဲပရေၚ်အုပ်ဓုပ်အလဵုအသဳ ညးဍုၚ်ကွာန်မရုဲစှ်လဝ် နနဲကဲဒဳမဝ်ကရေဇြဳပေၚ်ပေၚ်တုဲ သွက်ဂွံပလီုကၠေံထောံ သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ၂၀၀၈ ညံၚ်သ္ဂောံအိုတ်အးအာကေုာံ ပရေၚ်ဂိုတ်လွဳဂစာန်မံၚ် ညံၚ်သၞောဝ်ဏံ ဂွံဂျိုၚ်တဴတိုန်ကၠုၚ်ပၠန်မ္ဂး ဒးဒစဵုဒစး ဗတိုက်သရိုဟ်အာရောၚ်။
တုဲပၠန် သွက်ဂွံချူခၞံပတန် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေသ္ဇိုၚ်တၟိကဵု သၞောတ်ဖိတ်ဒရေဝ်ကေုာံ ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ ညးဆေၚ်စပ်တံဖအိုတ် ဒုၚ်တဲမာန်ကေုာံ အတိုၚ်သၞောဝ်တိတ်ကၠုၚ်ဂှ် ညံၚ်ဂွံဒက်ပ္တန်အာ ကၟိန်ဍုၚ်ဖိတ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳတၟိ မဒှ်ရ။
မွဲလ္ပာ်ပၠန် ပ္ဍဲအကြာပဋိပက္ခတံဏံ သွက်ညးဒးဒုၚ်ဖံက်ပကဝ်လဝ် ဟွံမွဲကဵုဗဗွဲဓဝ်တံ ညံၚ်ဂွံကလိဂွံသၞောဝ်ဓဝ်ကေုာံ လၟေၚ်ကမၠောန် ပရေၚ်ဓဝ်ဍာံ ပ္ဍဲကာလအပြံၚ်သၠာဲတံဂှ်လေဝ် ထပ်စုတ်လဝ် ပ္ဍဲတၚ်ရန်တၟအ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကီုရောၚ်။
နကဵုကံၚ်သဳပၠတရဴ အပ္ဍဲအခိၚ်ထမံက်မံၚ်ရုပ်ရဴကမၠောန်မ္ဂး အဝဵုမပိုၚ်ပြဳတံဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံပိုင်ပြဳလဝ်တုဲ ရပ်စပ်အာမူဝါဒ (Shared Sovereignty) အကြာဖိတ်ဒရေဝ် ကေုာံ တွဵုရး/ယူနေတ်ဖိတ်ဖရေဝ်တံရောၚ် သ္ဂးရ။
အပ္ဍဲအရာ ဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံဂှ်လေဝ် သဘဴလစွံစိုတ် ဂကောံပၠန်ဂတးရပ်လွဟ် ကောန်ဍုၚ်အရေၚ်၊ ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတး ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ၊ ဂကောံညးဗြဴကေုာံ ညးစၞးညးဍုၚ်ကွာန်တံ ညံၚ်ဂွံမံက်ဂတဝ်မာန်ဂှ် နကဵုပရေၚ်ပံၚ်ကောံအာက္ဍိုပ် ထမံက်အာရုပ်ရဴရောၚ် ပ္ဍဲလိက်လလောၚ်တြး ချုဗၟံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
နကဵုကောန်ဂကောံကံၚ်သဳတံဝွံ လ္တူအရာဟွံတုပ်သၟဟ်တံဂှ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုပရေၚ်သ္ပစၟတ်သမ္တီညးသ္ကံ ကေုာံ ပရေၚ်သ္ပရှ်ေသှ်ေရဴဂဴ လ္တူမူဝါဒမွဲဓဝ်၊ မဟာဗျူဟာမွဲဓဝ် – one policy, one strategy ဂှ်ဟေၚ် ဒးဒဂေတ်ဗက် အာရောၚ်။
စပ်ကဵုကဏ္ဍပရေၚ်ပၞာန်၊ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ သွာၚ်အုပ်ဓုပ်တံဂှ် ဟလေၚ်ညဳညဳ ပံၚ်တောဲဂၠေၚ်ယိုက်အာတုဲ ညံၚ်ဂွံဒှ်ပရေၚ်သ္ပစၞးပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဗွဲမလှဲလးဂှ် ဆက်တုဲပံၚ်တောဲပ္ညဳပ္ညပ်အာကဵု ဂကောံဇြဟတ်မဟာမိတ်တံတုဲ ဂစာန်အာညံၚ်ဂွံစိုပ်တိုၚ်ပ္ကဴရောၚ် လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုင်မ်
Photo – NUG