မတ်မလီု၊ မေ ၁
နကဵုအလဵုအသဳပၞာန်သီအဝဵု သွက်ဂွံပြံၚ်သၠာဲသုၚ်စောဲအာ သၞောတ်ပါတ်သပတ် အဳလက်ထရဝ်နေတ်ဂှ် ဒးပကောံတၚ်နၚ်ပူဂဵု ညးဍုၚ်ကွာန်တံ သွက်ဂၞန် UID ဂှ်ရ ဇၟာပ်မၞိဟ် ဒးဒုၚ်မၚ်ရံၚ်မာန်ရောၚ် ညးလ္ၚတ်တံ ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ် ရ။
အပ္ဍဲအခိၚ်လၟုဟ် ဌာနဝန်ဇၞော်လဝက ကေုာံ ဇြဟတ်မၞိဟ် အလဵုအသဳပၞာန်တံ သွက်ဂွံပတိတ်ကဵု ကာတ်စၟတ်သမ္တီကောန်ဍုၚ် ကေုာံ ဂၞန် UID ဂှ် နကဵုကိုန်အစဳဇန် “သၟိၚ်ဂိတု” အပ္ဍဲပွိုၚ် ၁၀၀ တ္ၚဲဂှ် စှ်ေကၠောန်မံၚ် ပ္ဍဲဗလးတိတံရ။
ဝန်ဇၞော်လဝက ဥူမျေတ်ကြိုၚ် ဟီုလဝ် အပ္ဍဲကောံဓရီုပ္ညဳပ္ညပ်ကမၠောန် ဂိတုအေဗရာ ၂၈ တေံဂှ်တှ်ေ ယဝ်ရကမၠောန်ဟွံတုဲ အပ္ဍဲပွိုၚ် ၁၀၀ တ္ၚဲမ္ဂးတှ်ေ သွက်ဂွံထပ်ဟလိုၚ်ပတိုန်အခိၚ်တုဲ အတိုၚ်ရန်လဝ် ညံၚ်ဂွံဍိုက်ပေၚ်ဂှ် ဆက်ကၠောန်အာရောၚ် သ္ဂးလဝ်ရ။
မွဲလပါ်ပၠန် အတိုၚ်ဥပဒေဆေၚ်စပ်ကဵု ပါတ်သပတ်ဍုၚ်ဗၟာ မခၞံပ္တိတ်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုမာတ် ၁၇ တေံမ္ဂး ပါတ်သပတ်တံဂှ် သွက်ဂွံသုၚ်စောဲအာ နကဵုသၞောတ်အဳလက်ထရဝ်နေတ် နွံမံၚ်တုဲ အပ္ဍဲအခိၚ်ဂမြၚ်ပ္တီ အာတ်မိက်ကၠောန် ပါတ်သပတ်မ္ဂး နွံတိုန်ပၟိက်မဂၞန် UID မဒှ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ဂွံဂွံမဂၞန် UID မကော်ခဴစ သမာတ်ကာတ်ဂှ်တှ်ေ တၚ်နၚ်ပူဂဵုကဵု စတမ်အရာ တၚ်နၚ်ဇဳဝ (Biometric data) မသ္ပသ္ဇိုၚ်ကဵု ဗှ်လဝ်သကၚ် ခဍောၚ်မတ်၊ စၟတ်တဲ၊ ဗီုပြၚ်မုက်မတ်တံဂှ် ဒးစၟတ်သမ္တီလဝ် မဒှ်ရ။
တၚ်နၚ်မကလိ ဂွံနၚ်နူဏံဂှ် ဆက်စၠောံကဵု မဂၞန်စၟတ်သမ္တီ ကောန်ဍုၚ် တုဲ နကဵုသၞောတ် e-ID ဂှ် စွံလဝ် ပ္ဍဲ National Database တုဲ မၞိဟ်မွဲမွဲတၠမ္ဂး ပတိတ်ကဵုမဂၞန်ကာတ် UID မၞုံကဵုဂၞန် ၁၀ မတံရောၚ်။
အရာပကောံကေတ်မံၚ် တၚ်နၚ်ပူဂဵု ဗီုတံဏံဂှ်မ္ဂး သွက်ဂွံ ဗက်ဂၠိုက်ဂၠာဲဒၞာဲဇိုၚ် ကေုာံ သွက်ဂွံမၚ်စၟဳစၟတ် သွာၚ်ဒဳဂျေတ်တေလ် မာန်ရောၚ် ညးလ္ၚတ် အခေါၚ်သၠးၜးဒဳဂျေတ်တေလ် နူ Myanmar Internet Project ကိုတေတ်ဉာဏ် ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“နူကဵုဂကောံဒပ်ပၞာန် ပကောံမံၚ်တၚ်နၚ်ပူဂဵုတံ သီုတၚ်နၚ် UID တံဂှ်တှ်ေ ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်မံၚ်ဗွဲမလောန်ရ။ ဘဲအန္တရာဲဗီုလဵုနွံရောမ္ဂးတှ်ေ ဒးဂဗဆဵုအာ ကိစ္စဗက်ဂၠိုက်ဂၠာဲမၚ်ရံၚ်စၟဳစၟတ်တံ ပရူပရာဒှ်ကၠုၚ်မာန်ရ။ ယဝ်ရသၞောတ် E-Passport တံ နွံကၠုၚ်မ္ဂးတှ်ေ ၜိုန်ရစိုပ်မံၚ်မ္ၚးဍုၚ်ကီုလေဝ် စိုပ်မံၚ်ဒၞာဲလဵု၊ တိတ်အာနူဒၞာဲလဵု စတမ် တၚ်နၚ် (Data) တံဂှ် ညးတံညာတ်ကေတ်မာန်ဏောၚ်။ အရာမၞုံကဵုဘဲအန္တရာဲဟီုမ္ဂးတှ်ေ ဣဏံဝွံ မၞိဟ်မွဲမွဲတၠဂှ် ညးတံဗက်ဂၠိုက်ဂၠာဲမၚ်ရံၚ်အာ ဒၞာဲဇိုၚ်မာန်ရ။ အရာမဆက်စပ်ကဵုသွာၚ်ဒဳဂျေတ်တေလ် မသုၚ်စောဲမံၚ်တံဖအိုတ်ဂှ်လေဝ် ညးတံတီကေတ်မာန်ဏောၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
သၞောတ် National Database ဂှ်တှ်ေ ဒှ်ဒၞာဲမပကောံလဝ်တၚ်နၚ် ညးတန်တဴမံၚ်စံၚ် အပ္ဍဲဍုၚ် နကဵုသၞောတ် e-ID တုဲ ယဝ်ရနွံပၟိက်မ္ဂး သွက်ဂွံဗက်ဂၠိုက်ဂၠာဲရံၚ် တၚ်နၚ်ပူဂဵုတံဂှ် ဒှ်သၞောတ်မွဲဂကူကီု မဒှ်ရ။
နကဵုသၞောတ်ဏံမ္ဂး ယဝ်ရစုတ်တၚ်နၚ် စၟတ်သမ္တီကောန်ဍုၚ် ပ္ဍဲကောန်ပျူတာ၊ Tablet တံမ္ဂး တၚ်နၚ်ပူဂဵု PSMS (Person Scrutinization and Monitoring System) ဖအိုတ်ဂှ် မံက်တိတ်ကၠုၚ်တုဲ အမှုဒုဟ်ရာဇဝတ်နွံ ဟွံမွဲတံဂှ်လေဝ် စၟဳစၟတ်မာန်ရောၚ်။
ဟိုတ်နူဂှ်ရ ပ္ဍဲသၞေဟ်ကင်ဂိက်စၟဳစၟတ်တံကီု၊ ဒၞာဲပၞော်လုပ်တိတ်ဍုၚ်၊ ပ္ဍဲသၞေဟ်က္ၜၚ်ကျာတံဂှ်တှ်ေ သွက်ညးယိုက်ဝန် CDM ၊ ရဲချဳဒရာၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ ရဲဂြိပ်ပၞာန် ဂြိပ်ဗၠာဲသၟိၚ်တံဟွံက သီုညးမဂြိပ်ပါဲလဝ် ယိုက်ဝန်ပၞာန်တံဂှ်လေဝ် သုၚ်စောဲသၞောတ်ဏံတုဲ ရပ်စပ်မံၚ်အိုတ်ရ။
အတိုၚ်ဥပဒေပါတ်သပတ် မခၞံပ္တိတ်လဝ်ဂှ်လေဝ် သွက်ဂွံကၠောန် ပါတ်သပတ်တၟိ ဟွံသေၚ်မ္ဂး သွက်ဂွံဆက်အာယုက်တံဂှ်တှ်ေ ဒးပတိုန်ထ္ၜးမဂၞန် UID အတိုၚ်မဒေပ်စွံလဝ် အပ္ဍဲဌာနလဝက မဒှ်ရ။
လ္တူအရာဏံ သွက်ကောန်ဍုၚ်ဗၟာ မစိုပ်မံၚ်ဍုၚ်သအာၚ်တံဂှ် အခိၚ် ဆက်အာယုက်ပါတ်သပတ်မ္ဂး သွက်မဂၞန် UID ဂှ်တှ်ေ နကဵု အလဵုဇကု ဒးကလေၚ်ကၠုၚ်ကၠောန် ပ္ဍဲရုၚ်လဝကပွိုၚ်ဍုၚ်ဇကု မမံၚ်စံၚ်တေံ အကာဲအရာဒှ်မံၚ် ဗီုဏံရ။
မွဲလပါ်ပၠန်ဂှ်တှ်ေ ပါတ်သပတ်ဂှ် သုၚ်စောဲအာ နကဵုသၞောတ် အဳလက်ထရဝ်နေတ်တုဲ၊ အတိုၚ်တင်စၟတ်ပိုၚ်ခြာလဝ်ဂှ်မ္ဂး လိက်အုပ်ပါတ်သပတ် တမ်မူလ ကေုာံ တၞးဆာဲတံဂှ်လေဝ် ပံၚ်တောဲ ဒးဂမြၚ်ပတီအာတုဲ ပါတ်သပတ်တြေံဂှ်လေဝ် ဒးကလေၚ်ပအပ်ကဵုရောၚ်ဂှ် ပ္ဍဲဥပဒေ ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ်ရောၚ်။
ပါတ်သပတ် အဳလက်ထရဝ်နေတ်ဝွံ အတိုၚ်တင်နင်ပူဂဵုဇကု ဂမြၚ်ပ္တီမဒေပ်စွံလဝ် အပ္ဍဲတၞးချေပ်ဂှ် ဒှ်အရာမသၠုၚ်ပတိုန်လဝ် အဆံၚ်ပရေၚ်ဂီုကၠီုတုဲ သွက်ဂွံစဵုဒၞာမင်မွဲ ပရေၚ်ဂီုကၠီုကောန်ဂကူကဵု ဂုဏ်ဖဵုတံရောၚ်ဂှ် ထ္ၜးလဝ်ဟိုတ် မဒှ်ရ။
ပြဟ်ဟ်ဏံတှ်ေ ပါတ်သပတ်အဳလက်ထရဝ်နေတ်ဂှ် စသုၚ်စောဲ ဟၟဲဏီကီုလေဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၇ မ္ဂး သွက်ဂွံစသုၚ်စောဲအာဂှ် ရန်လဝ်တုဲ လၟေၚ်ကမၠောန် မပြံၚ်သၠာဲမံၚ်ဗီုတံဏံဝွံ ဇၟာပ်ပ်ကောန်ဍုၚ်တံ ဒးဒုၚ်မၚ်ရံၚ်အာဒၞာဲဇိုၚ်မာန်တုဲ ဒှ်ပရေၚ်ဖံက်ပကဝ် အခေါၚ်အရာမၞိဟ် ရောၚ် ညးလ္ၚတ်တံ ထံက်ထ္ၜးအိုတ်ရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo -CJ