ကၠာတ္ၚဲကၠောံသၞာံဟွံဂွံစိုပ်ဂှ် ပံက်လဝ် တိုက်ထ္ၜးပျးတဳယာန်မေန်တၟိ ပ္ဍဲနျူယျံက်

Hong Kong newspapers from June 5, 1989, reporting the Tiananmen Square China uprising, are pictured during a press preview of the Tiananmen June 4th Memorial permanent exhibition which opens June 2 in Manhattan, in New York City, U.S., June 1, 2023. REUTERS/Mike Segar

နျူယျံက်၊ ဂျောန် (၃)

ကၠာတ္ၚဲကၠောံသၞာံ အလဵုအသဳကြုက် မပါ်ထ္ကးလဝ် ပေါဲထ္ၜးဆန္ဒ ညးမၞုံပၟိက်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ ပ္ဍဲခဠာတ်တဳယာန်မေန် ပေၚ် (၃၄) သၞာံဟွံဂွံစိုပ်ဏီဂှ် တိုက်ထ္ၜးပျးတၟိဂှ် ဒဒှ်ရပံက်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုဂျောန် (၂) တေံဂှ် ညးစဳဇန်ပေါဲထ္ၜးပျးတံ ဟီုရ။

တိုက်ထ္ၜးပျးလအာတုပ်သာ်ဏံ မၞုံပ္ဍဲဟံၚ်ဂံၚ်မွဲဂှ်လေဝ် ဟိုတ်နူဇြဟတ်ဂရိုဟ် သၟိၚ်တၠအဝဵုတံတုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ တေံ ဒးဒုၚ်ကၟာတ်လဝ်ကီုရ။ တိုက်ထ္ၜးပျးစၟတ်သမ္တီ ပ္ဍဲဂိတုဂျောန် (၄) မၞုံနျူယျံက်ဏံဂှ် လ္တူဂၠးတိဏံ ဒှ်ကၠုၚ်ပေါဲထ္ၜးပျးလၟိုန်မွဲဓဝ်ဏောၚ်ဂှ် ဟီုဂးလဝ်ရ။

ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၈၉ ဂိတုဂျောန် စၟတ်တ္ၚဲ (၄) ကၠာအရှိုန်ဟွံဂွံတိုန်ဂှ် ကွဳစၚ်ခြပ်ပသဲတံ ဇက်လုပ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲခဠာတ် မၞုံပေကျေန်ဂှ်တုဲ ပေါဲထ္ၜးဆန္ဒကွးဘာ ကေုာံ သၟာကမၠောန် မက္တဵုဒှ်လဝ်အပ္ဍဲပွိုၚ်မွဲသတ္တာဟဂှ် ဒးအုပ်ကၠေံအာနိဂီုရ။

ပရေၚ်ပရူ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကြုက်တံ မကဵုလဝ်အမိၚ် ကုဒပ်ပၞာန် သွက်ဂွံဗ္တိုက်သၠေက်ဂှ်ဝွံ စဵုကဵုလအ်အာကဵု စှော်သၞာံကီုလေဝ် တိုၚ်ပ္ကဴရန်တၟံတမ်မူလ ညးထ္ၜးဆန္ဒဂမၠိုၚ် မဒှ်အခေါၚ်ဗၠးၜးပရိုၚ်တံကဵု အခေါၚ်ဟီုဂး ဗွဲမသၠးပွးတံဂှ်ဝွံ ဒဒှ်ရသာတုဲသ္ၚောဲအာဒၟံၚ် နူကဵုကၠာတေံဂှ် ညးချဳဒရာၚ် အခေါၚ်အရာမၞိဟ်တံ ဟီုဂးလဝ်ရ။

ပ္ဍဲကဵုတိုက်ထ္ၜးပျးဍောတ် မၞုံပ္ဍဲပန်ထပ် စမြိုၚ်ရုၚ် Sixth Avenue ဂှ် ထ္ၜးပျးလဝ် ကပေါတ်စၟတ်သမ္တီ လၟေၚ်ဒဒှ်တဳယာန်မေန်ဂှ်တုဲ ဗာန်နာတံ၊ ပဠောံဆီဍာပ်ဒၟံၚ်တံ၊ ဗီုဓာတ် ကေုာံ တၚ်နၚ်ဗွဲလစှ်ေ နူကဵုအခိၚ်တေံဂမၠိုၚ်၊ လိက်ပရေၚ်ပရိုၚ်တံလေဝ် ပါလုပ်ရ။

ဖာန်သဵု မဒှ်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကွးဘာတြေံ ကလိုက်ကၟဵုတဳယာန်မေန် မစိုပ်ဒၟံၚ်ဍုၚ်သ္အာၚ် မရီုဗၚ်ကဵုလဝ် အစဳဇန်တိုက်ထ္ၜးပျးဏံဂှ်ဝွံ ဒဒှ်ရဒှ်ဒၞါဲ “တၚ်စၟဳစ သွက်ကၟိန်ဍုၚ်ကြုက်ဗၠးၜး” ရောၚ်ဂှ် ဟီုဂးလဝ် ပ္ဍဲကဵုပေါဲသောၚ်ကလးလိက်ပရိုၚ်တံရ။

“မူဟိုတ်ရောဟီုမ္ဂး အဏံဂှ် တၚ်စၟဳညာတ်တံ နွံဒၟံၚ်ဏောၚ်။ အရာမကျဗြံတံ ဗီုလဵုက္တဵုဒှ်က္တဵုဒှ် ၜိုတ်လဵု ဒးရုန်ဂ္စါန်လဝ်တံကဵုဒှ် သွပ်လ္ပအ်ဏံဂှ် နွံဒၟံၚ်ဒၞါဲဏံဏီဏောၚ်” သာ်ဝွံ ညး ဟီုဂးလဝ်ရ။

ရုၚ်ကလုတ်ကြုက် မၞုံဝါယှေန်တာန်ဂှ် စပ်ကဵုကိစ္စဏံတုဲ သွက်ဂွံကဵုတၚ်စၟတ်မွဲမွဲ အာတ်မိက်လဝ်ဂှ် ကလေၚ်သှ်ခၠေဝ်ကဵုလဝ် ဟွံမွဲရ။

ဍုၚ်ကြုက်ဝွံ လၟိဟ်ညးမ္ဒးချိုတ်အာ အပ္ဍဲပရေၚ်ပကီုပရာပ် သၞာံ ၁၉၈၉ တေံဂှ် အခိၚ်အခါလဵုမှ ထ္မံက်ထ္ၜးလဝ်ဟွံမွဲတုဲ ဂကောံအခေါၚ်အရာမၞိဟ်တံကဵု ညးဂွံညာတ်ကေတ်နမတ်တံဂှ် နွံဒၟံၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုလ္ၚီမာန်ဏောၚ်ဂှ် သ္ဂးလဝ်ရ။

ပွမကၠောန်သ္ပစၟတ်သမ္တီ ပ္ဍဲဂိတုဂျောန် (၄) ပ္ဍဲၝောံဍုၚ်ကြုက်ဂှ်ဝွံ ဒှ်တၚ်တာဒၞါမွဲတုဲ အလဵုအသဳဂှ် အပ္ဍဲသၞာံခြာဟွံလအ်ဏီတံဏံ သၠုၚ်ပ္တိုန်လဝ်အသိၚ် ပရေၚ်ကုတ်ထပိုတ်သေန်သာတံရ။

သ္ဘၚ်ဗှ်ဗၞုဟ်ညးဍုၚ်ကွာန် စပ်ကဵုပရေၚ်ပါ်ထ္ကးဂှ် ပ္ဍဲဟံၚ်ဂံၚ်ဂှ် ကၠာတေံ ကဵုလဝ်အခေါၚ်ကၠောန် မွဲဝါကီုလေဝ် ဟိုတ်နူပရေၚ်ဒှ်ဓဝိၚ် ကဝ်ဝေဒ်−၁၉ တုဲ ဂကောံဒပ်ဗၠာဲသၟိၚ်ဟံၚ်ဂံၚ်တံ တာဒၞါလဝ်ရောၚ် မဒှ်ရ။

ဝါန်ဒါန် မဒှ်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကွးဘာတြေံ ပ္ဍဲကလိုက်ကၟဵုတဳယာန်မေန် မရီုဗၚ်ကဵုလဝ် ပ္ဍဲအရာဒက်ပ္တန် တိုက်ထ္ၜးပျးဂှ်လေဝ် သွက်ဂွံထ္ၜးဓဝ်ရှ်ေသှ်ေ ကုညးထ္ၜးဆန္ဒ မဒးပြဟ်လလုဲအာတံဂှ် ဒုၚ်ဂိုၚ်ကေတ် ညးဝွံ တာလျိုၚ်နွံဒၟံၚ်ဏောၚ် ဂးတုဲ “လ္ပယှအ်ထောံညိ ဣဏံဂှ် ဒှ်အရေဝ် မိက်ဂွံဟီုဗ္ကန် ကုဂကူကြုက်ပိုယ်ရ” သာ်ဝွံ ဝါန် ဟီုဂးလဝ်ကဵု ဌာန်ပရိုၚ်ရိုက်တာရ။

Ref; Reuters

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *